حسین کوثری: در جهان امروز، دستیابی کشورها به توسعه و تحقق اهداف ملی، بدون همگرایی و همکاری با قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای، امری دشوار و در بسیاری موارد ناممکن است.بحث اصلاح ساختار مالی و اقتصادی بینالمللی و کاهش وابستگی به دلار، یکی از موضوعات محوری در دستور کار بریکس بوده است. با این حال، اعضای بریکس درباره سرعت و شیوه حرکت به سمت سازوکارهای مالی جایگزین دیدگاههای متفاوتی دارند. آیا در دوره ریاست هند باید انتظار پیشرفت عملی در زمینه توسعه پرداختهای با ارزهای ملی، تقویت نقش بانک توسعه جدید و ایجاد سازوکارهای مالی مستقل از ساختارهای تحت رهبری غرب را داشت؟ بریكس نه جایگزین غرب است و نه تضمینكننده توسعه ایران، بلكه میدانی است برای افزایش قدرت چانهزنی و تنوعبخشی به گزینههای اقتصادی ایران. آزمون واقعی اجلاس دهلی برای تهران، تعداد دیدارها و بیانیهها نیست، بلكه توان تبدیل فرصت سیاسی به پروژههای اقتصادی است. اجلاس دهلی درهای فرصت را باز میكند؛ اما پروژههای واقعی باید در تهران آغاز شود.
استفاده از ارزهای محلی و نظامهای پرداخت داخلی از دستاوردهای مهم بریکس برای ایران است
وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به برگزاری دومین اجلاس وزرای اقتصاد و رؤسای بانکهای مرکزی کشورهای عضو بریکس، گفت: استفاده از ارزهای محلی، توسعه نظامهای پرداخت و پیامرسانهای مالی داخلی و افزایش هماهنگیهای اقتصادی میان اعضای بریکس، از مهمترین موضوعات مطرحشده در این اجلاس بود.
سیدعلی مدنیزاده که برای شرکت در اجلاس بریکس به هند سفر کرده است، با بیان اینکه بیانیه نهایی دومین اجلاس وزرای اقتصاد و رؤسای بانکهای مرکزی کشورهای عضو بریکس با اجماع به تصویب رسید، اظهار کرد: در این اجلاس مباحث مهمی مطرح شد و همه کشورها بر مفاد بیانیه نهایی اتفاق نظر داشتند.وی افزود: یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث، استفاده از ارزهای محلی، افزایش هماهنگی و همکاریهای اقتصادی و همچنین بهرهگیری از نظامهای پرداخت و سیستمهای پیامرسان داخلی در مجموعه بریکس بود.
وزیر امور اقتصادی و دارایی ابراز امیدواری کرد که جمعبندیهای این اجلاس برای همه کشورهای منطقه و بهویژه جمهوری اسلامی ایران مثمرثمر باشد و ادامه داد: یکی از دستاوردهای مهم بریکس، همکاریهای مشترک در حوزه توسعه و سرمایهگذاری است که به نوعی در حال تعریف یک قطب جدید در نظامهای مالی و اقتصادی جهان است.
مدنیزاده با اشاره به ظرفیتهای بریکس در حوزه سرمایهگذاری گفت: این همکاریها میتواند نقش بسزایی در جذب سرمایهگذاری، بهخصوص در حوزه زیرساختها داشته باشد.
وی همچنین استفاده بیشتر از ارزهای محلی و کاهش وابستگی به دلار و ارزهای کشورهای غربی را از موضوعات مهم مطرحشده دانست و تصریح کرد: این موضوع بهخصوص برای کشور ما که در شرایط تحریمی قرار دارد، اهمیت زیادی دارد و میتواند به حل مسائل اقتصادی با استفاده از ارزهای محلی و بهرهگیری از ظرفیتهای نظام پرداخت بینالمللی کمک کند.
وزیر اقتصاد تأکید کرد: این موضوع یکی از دستاوردهای بسیار مهم برای کشور ما خواهد بود و در مذاکرات انجامشده در جریان سفر به روسیه و هند نیز بر آن تأکید شد.
تأکید بر ظرفیت کریدور شمال-جنوب
مدنیزاده در ادامه با اشاره به مذاکرات انجامشده در جریان سفر به روسیه و هند، اظهار کرد: در این مذاکرات بر ظرفیت کریدور شمال-جنوب تأکید بسیار شد؛ چراکه هزینه جابهجایی کالا از این مسیر بسیار پایین خواهد بود و به همین دلیل کشورهای مختلف علاقهمند هستند از این ظرفیت استفاده کنند.
وی افزود: در داخل کشور برای تکمیل این کریدور تلاشهای زیادی انجام شده و هزینههای قابل توجهی نیز صورت گرفته است. همچنین کشورهای همسایه، بهویژه روسیه، در این زمینه سرمایهگذاری میکنند.
وزیر امور اقتصادی و دارایی ابراز امیدواری کرد با تکمیل کریدور شمال-جنوب، اتفاقات بزرگی در زمینه ترانزیت و جابهجایی کالا از مسیر ایران رقم بخورد و ظرفیت کشور در این حوزه بیش از پیش مورد استفاده قرار گیرد.
تقویت همکاریهای مالی بریکس و گسترش عضویت بانک توسعه جدید
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در دومین نشست وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی بریکس، خواستار تمرکز بیشتر مسیر مالی بریکس بر پروژههای عملیاتی، بهویژه توسعه راهکارهای پرداختهای فرامرزی، اتصال سامانههای پرداخت سریع، همکاری در حوزه ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی و افزایش تعاملپذیری سامانههای پیامرسان مالی شد.
در این نشست مواضع بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تبیین و ضمن حمایت از بیانیه مشترک نشست، بر ضرورت تقویت همکاریهای مالی و اقتصادی میان اعضای بریکس در شرایط افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، چندپارگی اقتصاد جهانی و تشدید آسیبپذیریهای مالی تأکید شد.
گفتنی است ابوالفضل کودهئی معاون روابط بینالملل بانک مرکزی، از طرف بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در دومین نشست وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی بریکس در بمبئی، بهصورت برخط حضور یافت.
در این نشست با اشاره به اهمیت گسترش عضویت بانک توسعه جدید، بر تسهیل و تسریع بررسی درخواست عضویت کشورهای جدید، مطابق با رویههای مقرر بانک، تأکید شد.
همچنین بانک مرکزی، اصلاح ساختار سهمیهها و نظام حکمرانی صندوق بینالمللی پول را ضروری دانست و خواستار افزایش سهم و نقش اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه در تصمیمگیریهای این نهاد شد.
تمرکز بیشتر مسیر مالی بریکس بر پروژههای عملیاتی، بهویژه توسعه راهکارهای پرداختهای فرامرزی، اتصال سامانههای پرداخت سریع، همکاری در حوزه ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی و افزایش تعاملپذیری سامانههای پیامرسان مالی از دیگر درخواست های مطرح شده توسط بانک مرکزی در این نشست بود.
گفتنی است در این نشست، توسعه تسویه تجارت و سرمایهگذاری با پولهای ملی و نیز تقویت همکاریهای فنی بانکهای مرکزی در حوزه فناوریهای مالی، امنیت سایبری و ظرفیتسازی، از دیگر اولویتهای آینده همکاریهای مالی بریکس عنوان شد.
بانک مرکزی آمادگی خود را برای مشارکت سازنده در تعمیق همکاریهای مالی عملیاتی، فراگیر و مبتنی بر منافع متقابل میان اعضای بریکس اعلام کرد.
ضرورت تقویت روابط تجاری و بانکی با کشورهای عضو بریکس و همسایگان شمالی
عباس مقتدایی عضو هیئت رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ضمن مثبت ارزیابی کردن سفر هفته پیش وزیر اقتصاد به مسکو به منظور برگزاری نشستهای اقتصادی با مقامات روسیه، تصریح کرد: فدراسیون روسیه و تمامی کشورهایی که به نوعی با این قدرت جهانی ارتباط دارند، نقش مهمی در اقتصاد منطقه آسیا برعهده گرفتهاند. از این جهت، جمهوری اسلامی ایران، به عنوان یکی از کشورهای بزرگ منطقه میتواند از ظرفیت عظیم همسایه شمالیاش یعنی روسیه به نفع خودش بهرهبرداری کند.
وی ادامه داد: بازار وسیع روسیه و تولیدات قابل توجه این کشور، نیاز ارتباط مسکو به شرق، پهنه آبی مهمی که بین ایران و روسیه وجود دارد، در کنار کریدور جنوب-شمال خلیج فارس که میتواند تا کناره دریای سیاه از یک سو و تا مرز چین از سوی دیگر راههای قابل توجهی را برای خلق ثروت برای ایران باز کند، همگی این نکته را یادآور میشود که میبایست ارتباط با روسیه تقویت شود. همچنین مسئله تغییر کریدورهای تجاری با محوریت مرزهای شمالی نیز در دستور کار وزیر اقتصاد بوده و در این سفر نیز پیگیری خواهد شد.
نایب رئیس اول کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خاطرنشان کرد: ایران به عنوان کشوری مطرح است که میتواند صادرات تولیدات خود را به روسیه افزایش دهد. همچنین از طریق خاک روسیه میتوانیم تولیدات خود را به کشورهای دیگر صادرات کنیم. این فرصت خوبی است که باید از آن بهره ببریم.
مقتدایی گفت: با توجه به تمامی آنچه در بالا گفته شد، حضور مقامات ارشد ایران از جمله وزیر اقتصاد در روسیه و برگزاری نشست با مقامات مسکو مثبت ارزیابی میشود. این اقدام در راستای، تأمین منافع کشور است و به درستی در دستور کار قرار گرفته است. هدف از سفر وزیر اقتصاد در این برهه حساس به روسیه و هند، تقویت روابط تجاری و بانکی با کشورهای عضو بریکس و همسایگان ایران در شمال و دریای خزر، تقویت مسیرها و کریدورهای تجاری کشور، پیگیری موضوع رژیم حقوقی دریای خزر و همچنین جذب سرمایهگذاری مشترک است.
تاکید بر ایجاد سازوکارهای عملیاتی برای تقویت همکاریها در چارچوب بریکس
شهاب جوانمردی، نایبرئیس اتاق بازرگانی تهران و رئیس بخش ایران در کارگروه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی بریکس ۲۰۲۶، با تاکید بر ضرورت عبور از مرحله طرح و بررسی پیشنهادها، خواستار تمرکز بر عملیاتیسازی و اجرای موثر ابتکارات و توافقات در این حوزه شد.
نایب رئیس اتاق تهران که هیئت تجاری اتاق تهران به بریکس 2026 را همراهی میکند در کارگروه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی این رویداد حضور یافت و درباره توسعه همکاریهای مشترک در حوزه فناوریهای نوین با نمایندگان سایر کشورهای عضو به تبادل نظر پرداخت.
شهاب جوانمردی در این نشست با اشاره به ظرفیتهای همکاری کشورهای عضو بریکس در حوزه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی، پیشنهاد کرد که دولتها با ایجاد یک چارچوب عملیاتی و اعطای مجوزهای لازم، زمینه راهاندازی یک «سندباکس» مشترک برای آزمودن مدلهای جدید همکاری اقتصادی را فراهم کنند.
او تجارت الکترونیک میان شرکتهای کوچک و متوسط کشورهای عضو را بهعنوان یکی از حوزههای قابل اجرا در این چارچوب معرفی کرده و توضیح داد که میتوان با ایجاد بستری متفاوت، امکان انجام معاملات محدود میان این شرکتها را در یک محیط کنترلشده فراهم کرد.
جوانمردی، یکی از الزامات توسعه اقتصاد دیجیتال در میان کشورهای عضو بریکس را اتخاذ رویکردی «برهمزننده» نسبت به قواعد و شیوههای موجود دانست و گفت: این رویکرد به جای تکرار چارچوبهای سنتی، امکان آزمودن مدلهای جدید و بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصاد دیجیتال را فراهم میکند.
نایبرئیس اتاق تهران همچنین تاکید کرد که برای موفقیت برنامههای توسعه اقتصاد دیجیتال در سطح بریکس، این نگاه نوآورانه و برهمزننده باید در فرایندهای برنامهریزی و سیاستگذاری نیز مورد توجه قرار گیرد.
نشستهای شورای تجاری بریکس و کارگروههای تخصصی آن در دهلینو برگزار میشود و فریال مستوفی، شهاب جوانمردی، عباس آرگون، اعضای هیئت رئیسه اتاق تهران و همچنین مازیار نوربخش رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری و مریم تاجآبادی، نایب رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت به عنوان نمایندگان اتاق تهران با همراهی مجید قاسمی، رئیس بخش ایرانی شورای تجاری بریکس در این رویداد جهانی حضور دارند و به ارائه دیدگاهها و پیشنهادات خود در حوزههای مختلف فعالیت این شورا میپردازند.