حسین کوثری: شاخص کل بورس در هفتهای که گذشت، با افت 0.2 درصدی، برای دومین هفته پیاپی منفی بود. پرونده معاملات بورس تهران در تیرماه امسال در حالی بسته شد که آمارها از تداوم واگرایی میان دو نماگر اصلی بازار سهام، برتری بازدهی سهام کوچک نسبت به شرکتهای بزرگ و استمرار خروج سرمایه حقیقی حکایت دارد؛ روندی که نشان میدهد جریان نقدینگی همچنان از نمادهای شاخصساز فاصله گرفته است.
بر این اساس بررسی معاملات آخرین روز هفته نشان میدهد شاخص کل بورس با افت 0.07 درصدی به کار خود پایان داد، اما شاخص هموزن با رشد 0.69 درصدی بار دیگر عملکرد متفاوتی را به نمایش گذاشت. این در حالی است که ارزش معاملات خرد به 25 هزار میلیارد تومان رسید و همزمان 764 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی خارج شد.
به باور کارشناسان اگرچه فشار فروش در نمادهای بزرگ و شاخصساز همچنان ادامه دارد، اما بخش قابل توجهی از شرکتهای کوچک و متوسط با تقاضای مناسبی روبهرو هستند؛ موضوعی که طی هفتهها و ماههای اخیر نیز به یکی از ویژگیهای اصلی معاملات بورس تهران تبدیل شده است.
از سوی دیگر، آمار عملکرد هفتگی بورس نیز از تداوم این واگرایی در تالار شیشهای حکایت دارد؛ جایی که شاخص کل بورس در هفته منتهی به 31 تیرماه با افت 0.2 درصدی، دومین هفته متوالی منفی خود را ثبت کرد؛ این در حالی است که هفته قبل از آن نیز نماگر اصلی بازار سهام با کاهش 7.4 درصدی، نخستین بازدهی منفی سال 1405 را تجربه کرده بود.
در مقابل، شاخص هموزن طی هفته گذشته 2.26 درصد رشد کرد و بار دیگر نشان داد سهام کوچک و متوسط نسبت به نمادهای بزرگ عملکرد بهتری داشتهاند. همچنین شاخص کل در طول هفته سه روز منفی و دو روز مثبت را پشت سر گذاشت که بیانگر تداوم فشار عرضه در نمادهای شاخصساز است.
استراحتی پس از رشد پیاپی بازار
مهدی حاجیوند، کارشناس بازار سرمایه با اشاره به افت اخیر شاخص بورس، این روند را نتیجه طبیعی استراحت بازار پس از هشت هفته رشد پیاپی دانست و تأکید کرد: شناسایی سود سهامداران، همراه با پررنگ شدن نگرانیها درباره ریسکهای ژئوپلیتیک و جنگ، موجب خروج نقدینگی و فشار بر معاملات شد.
وی با اشاره به روند اخیر معاملات بورس افزود: بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز تعطیلی، از اواخر اردیبهشت امسال فعالیت خود را از سر گرفت و طی هشت هفته پیاپی، روندی مثبت را تجربه کرد؛ بهگونهای که شاهد ورود چند ده هزار میلیارد تومان نقدینگی به بازار و رشد بیش از ۱۰۰ درصدی برخی گروهها و نمادها بودیم.
وی با بیان اینکه پس از چنین رشدی، بازار نیاز به اصلاح و استراحت داشت، یادآور شد: در روزهای اخیر بخشی از فعالان بازار با هدف شناسایی سود اقدام به فروش سهم خود کردند و همین موضوع در کنار افزایش نگرانیها درباره ریسکهای ژئوپلیتیک و جنگ، زمینهساز افت شاخص و تجربه حدود هشت روز معاملاتی منفی شد. در این مدت بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی از بازار خارج شد.
حاجیوند اظهار کرد: با عمیقتر شدن اصلاح بازار و جذابتر شدن قیمتها، بخشی از خبرهای مربوط به جنگ نیز تا حدودی با بیاعتنایی مواجه شد و همین مسئله باعث شد در روزهای دوشنبه و سهشنبه این هفته حدود هفت هزار میلیارد تومان نقدینگی دوباره وارد بازار شود و شاخص بورس رشد کند.
حاجیوند با تأکید بر اینکه مهمترین ابهام پیشروی بازارهای مالی، بهویژه بازار سرمایه، همچنان ریسکهای ژئوپلیتیک و موضوعات مرتبط با جنگ است، اذعان داشت: در مورد جابهجایی نقدینگی از سهام به صندوقهای بورسی، نباید آن خروج کامل پول از بازار سرمایه دانست چراکه توسعه ابزارهای مالی در بازار سرمایه باعث شده نقدینگی بیشتر در داخل همین بازار جابهجا شود. پول حقیقی از بازار خارج نمیشود، بلکه ممکن است از سهام به سمت صندوقهای درآمد ثابت، ابزارهای طلا و نقره یا سایر ابزارهای مالی منتقل شود یا در حساب کارگزاری باقی بماند.
بورس این هفته تحت تأثیر مستقیم تحولات سیاسی و نوسانات بازار ارز حرکت کرد. شوک ناشی از افزایش ریسکهای سیاسی در ابتدای هفته موجب خروج سنگین نقدینگی و سقوط شاخصها شد اما کاهش نسبی تنشها و بهبود انتظارات در روزهای میانی هفته، بخشی از سرمایهها را دوباره به بازار بازگرداند.
با وجود این، افت شاخص در آخرین روز معاملات و تداوم جابهجایی نقدینگی میان سهام، صندوقهای طلا و درآمد ثابت نشان داد که فضای احتیاط همچنان بر تصمیم سرمایهگذاران حاکم است.
در کنار این عوامل، آغاز فصل مجامع نیز میتواند در هفتههای آینده بر روند معاملات و میزان نقدشوندگی بازار اثرگذار باشد؛ از این رو کارشناسان معتقدند تا زمانی که ریسکهای سیاسی و اقتصادی کاهش نیابد، بورس همچنان بازاری حساس و نوسانی باقی خواهد ماند.
خروج نقدینگی از بازار سرمایه ادامه دارد؟
بهمن فلاح، کارشناس بازار سرمایه، به تحلیل وضعیت بازار سرمایه در شرایط جنگی پرداخت و با اشاره به فضای حاکم بر بازار بیان کرد: «شرایط فعلی با ابهامات ژئوپلیتیکی و تنشهای نظامی همراه است که پایداری بازار را کاهش داده است. در چنین فضایی، ورود نقدینگی تازه به بازار توصیه نمیشود.»
او افزود: «تا زمانی که این ابهامات برطرف نشود، خروج نقدینگی از بازار ادامه خواهد داشت. همچنین بخشی از نقدینگی موجود برای متعادلسازی سبد سرمایهگذاران، به سمت صندوقهای طلا هدایت میشود تا سطح ریسک سبد کاهش یابد.»
بازار سرمایه از نظر اقتصادی و مالی ارزنده است و شرکتها ارزش جایگزینی بالایی دارند
فلاح افزود افزود: «بازار از نظر اقتصادی و مالی ارزنده است و شرکتها ارزش جایگزینی بالایی دارند، اما تا زمانی که ریسکهای دیپلماتیک کاهش پیدا نکند، بازار به ثبات نمیرسد. در حال حاضر، عرضهها روند نزولی بازار را شکل دادهاند و این بخشی از طبیعت بازار است. سرمایهگذاران ریسکگریز در این شرایط فروشنده هستند و افرادی که ریسکپذیر هستند، خرید میکنند. هم عرضه و هم تقاضا در بازار وجود دارد، اما در روند نزولی، تقاضا کمتر از عرضه است.»
حقوقیها و سرمایهگذاران حرفهای بازار سهام، خریدهای قابل توجهی انجام میدهند که نشان از مدیریت هوشمندانه بازار دارد
فلاح با اشاره به تجربه بازار سرمایه در مقاطع مشابه گفت: «در چند نوبت از سال گذشته تا امروز، شرایطی مشابه را پشت سر گذاشتهایم و در نهایت هر بار بازار سرمایه به روند صعودی بازگشته است. با توجه به ارزندگی شرکتها، وضعیت فعلی برای سرمایهگذاران ریسکپذیر که تجربه کافی دارند، فرصت مناسبی برای خرید محسوب میشود. هم اکنون حقوقیها و خریداران حرفهای خریدهای قابل توجهی انجام میدهند که نشان از مدیریت هوشمندانه بازار دارد.»
با وجود روند نزولی، نقدشوندگی بازار سرمایه حفظ شده است که مهمترین معیار یک بازار پویا محسوب میشود
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: «در دو مقطع قبلی، همزمان با آغاز جنگ بازار تعطیل شد، اما این بار تصمیم بر ادامه فعالیت گرفته شده است. بازار در ماه گذشته صعودی بود و اکنون در مدار نزولی قرار گرفته که این بخشی از طبیعت بازار است. خوشبختانه با وجود روند نزولی، نقدشوندگی بازار حفظ شده است که مهمترین معیار یک بازار پویا محسوب میشود.»
صنایع خدماتی، توزیعی مانند بانکها، داروییها، خودروییها و غذاییها که صنایع داخلی هستند، هم از نظر ارزندگی و هم از نظر شرایط فعلی، گزینههای بسیار جذابی برای خرید محسوب میشوند
فلاح در پاسخ به این پرسش که در شرایط فعلی چه سهامی برای سرمایهگذاری مناسب است، گفت: «در شرایطی که در محاصره اقتصادی هستیم و صادرات با مشکل مواجه شده، صنایع داخلی و صنایع ریالی که مصرفکننده داخلی دارند یا خدمات داخلی ارائه میدهند، اولویت دارند. صنایع خدماتی، توزیعی مانند بانکها، داروییها، خودروییها و غذاییها که صنایع داخلی هستند، هم از نظر ارزندگی و هم از نظر شرایط فعلی، گزینههای بسیار جذابی برای خرید محسوب میشوند.»
برای افرادی که قصد خروج از بازار سهام را دارند، صندوقهای درآمد ثابت بهترین گزینه هستند
فلاح در پاسخ به این پرسش که اگر سرمایهگذاران قصد خروج از بورس را دارند، به کدام بازارها بروند، بیان کرد: «خوشبختانه بازار سرمایه تمام ابزارها را در اختیار دارد. برای افرادی که قصد خروج از بازار سهام را دارند، صندوقهای درآمد ثابت بهترین گزینه هستند. این صندوقها سود تضمینی دارند و نقدشوندگی بالایی نیز ارائه میدهند؛ صندوقهای درآمد ثابت در شرایط فعلی بهعنوان بازار پول، مطلوبترین گزینه برای سرمایهگذاران محسوب میشوند.»
سرمایهگذاری در بازار طلا و ارز برای افرادی که نگاه کوتاهمدت یا میانمدت دارند، پیشنهاد نمیشود
این کارشناس بازار سرمایه در خصوص سرمایهگذاری در بازار طلا و ارز گفت: «بازار طلا و ارز با ریسکها و نوسانات خاص خود همراه است. سال گذشته این بازارها رشد قابل توجهی داشتند، اما برای سرمایهگذارانی که افق کوتاهمدت یا میانمدت دارند، گزینه مناسبی محسوب نمیشوند.»
او افزود: «در شرایط فعلی، هم از لحاظ نرخ طلای جهانی و هم به دلیل افزایش قیمت دلار در بازار داخلی، صندوقهای درآمد ثابت بهترین گزینه هستند. این صندوقها میتوانند تا زمان برطرف شدن ابهامات اقتصادی، انتخاب مناسبی برای سرمایهگذاران باشند.»
اگر جنگ همهگیر شود و تهران هدف حملات قرار گیرد، بر اساس رویهای که سازمان بورس در پیش گرفته است، احتمال تعطیلی بازار وجود دارد
فلاح در پاسخ به این پرسش که آیا در صورت گسترش جنگ به تهران، بورس تعطیل خواهد شد، گفت: «در دو برهه قبلی که جنگ به پایتخت کشیده شد، سازمان بورس بازار را تعطیل کرد. در شرایط فعلی، با توجه به اینکه درگیریها عمدتا در جنوب و مناطق مرزی متمرکز است، بازار همچنان باز مانده است. اما اگر جنگ همهگیر شود و تهران هدف حملات قرار گیرد، بر اساس رویهای که سازمان بورس در پیش گرفته است، احتمال تعطیلی بازار وجود دارد.»