حسین کوثری: بازار سهام در هفتهای که گذشت به طور کامل ریزشی بود به طوری که سبب اُفت حدود ۷ درصدی شاخص کل بورس و خروج حدود ۲۵ همت پول سهامداران حقیقی در سال جاری از بخش سهام و از دست رفتن تراز پنج میلیون واحدی شاخص کل بورس شد.
این اُفت در شرایطی رقم خورد که بازار سهام همچنان از منظر بازدهی از ابتدای سال ۱۴۰۵ عملکردی بهتر از بازارهای موازی نظیر دلار، طلا و سکه به ثبت رسانده است. به خصوص که اونس جهانی طلا به در کف دامنه چهار هزار دلار قرار دارد و هر چند نرخ ارز در بازار آزاد طی روزهای اخیر به دلیل شرایط ناشی از جنگ رشد داشته ولی با توجه به اینکه به نظر میرسد افزایش قیمت دلار موقتی باشد، بسیاری از سهامداران در انتظار فرجام تحولات اخیر سیاسی هستند تا بازار بار دیگر به ثبت برسد.
در چنین شرایطی کارشناسان بازار سهام معتقدند اصلاح اخیر شاخص بورس، لزوما به معنای از دست رفتن مزیت نسبی آن به سایر بازارهای موازی نیست. با این حال، حفظ این برتری مستلزم فراهم بودن مجموعهای از پیششرطها از جمله کاهش ریسکهای سیستماتیک و ثبات سیاستگذاریهای اقتصادی است. به عبارت دیگر سهامداران باید به این نتیجه برسند که اصلاح شاخص بورس موقتی است و قرار نیست برای طولانیمدت شاهد ریسکهای سیستماتیک باشیم.
آیا حمایتهای دستوری میتواند جای اعتماد را پر کند؟
بازار سرمایه نخستین روز معاملاتی هفته را در شرایطی آغاز کرد که از همان دقایق ابتدایی، صفهای فروش گسترده در اکثر نمادها شکل گرفت و برخلاف روزهای قبل، نشانهای از بازگشت تقاضا مشاهده نشد.
افزایش نااطمینانی میان سرمایهگذاران باعث شد فشار عرضه به تدریج تشدید شود و شاخصهای اصلی بازار یکی از سنگینترین افتهای خود در هفتههای اخیر را ثبت کنند.در چنین فضایی، انتشار خبر حمایت ۱۲.۵ هزار میلیارد تومانی صندوقهای تثبیت و توسعه بازار از بورس نیز نتوانست مانع ادامه روند نزولی شود.هرچند این حمایتها از شدت افت در برخی نمادها کاست، اما استمرار خروج پول حقیقی، کاهش ارزش معاملات خرد و غلبه کامل فروشندگان نشان داد که اعتماد سرمایهگذاران هنوز به بازار بازنگشته است.
حمایت ۱۲.۵ همتی؛ چرا اثرگذار نبود؟
مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس اعلام کرد که صندوقهای تثبیت و توسعه بازار سرمایه طی هفته گذشته در مجموع ۱۲.۵ هزار میلیارد تومان از بازار سهام حمایت کردهاند؛ رقمی که در کنار خریدهای سهامداران عمده و صندوقهای بازارگردانی انجام شده است.با این حال، معاملات نشان داد که حمایتهای مالی به تنهایی نمیتواند روند بازار را تغییر دهد. تا زمانی که سرمایهگذاران حقیقی نسبت به آینده بازار اطمینان پیدا نکنند و جریان ورود نقدینگی از سوی بخش خصوصی از سر گرفته نشود، نقش این حمایتها بیشتر در کاهش شدت ریزش خواهد بود تا تغییر روند بازار.
حمایت دستوری جای اعتماد را نمیگیرد
علی مومنی، کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: حمایت صندوقهای تثبیت و توسعه میتواند از شدت نوسانات بکاهد، اما جایگزین اعتماد سرمایهگذاران نمیشود.وی افزود: ادامه خروج پول حقیقی و کاهش ارزش معاملات نشان میدهد فعالان بازار هنوز نسبت به آینده اطمینان ندارند.این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: تا زمانی که ریسکهای موجود کاهش نیابد و نقدینگی جدید وارد بازار نشود، نمیتوان انتظار تغییر پایدار روند را داشت.
چشمانداز بورس در هفته جاری
بورس تهران نخستین روز معاملاتی هفته را با یکی از سنگینترین افتهای خود در ماههای اخیر پشت سر گذاشت. سقوط بیش از ۱۲۰ هزار واحدی شاخص کل، خروج ۴.۷ همت پول حقیقی، افت ارزش معاملات خرد و غلبه فروشندگان بر ۸۵ درصد نمادها، همگی از تداوم فضای احتیاط در بازار حکایت دارد.
با وجود حمایت ۱۲.۵ هزار میلیارد تومانی صندوقهای تثبیت و توسعه، بازار همچنان درگیر بحران اعتماد است.در شرایط فعلی، بازگشت روند صعودی بیش از هر چیز به احیای اعتماد سرمایهگذاران، کاهش خروج نقدینگی و افزایش ارزش معاملات وابسته خواهد بود؛ عواملی که در صورت تحقق، میتوانند زمینه پایان اصلاح و بازگشت تدریجی تعادل به بازار سرمایه را فراهم کنند.
بازار سرمایه تحت تأثیر تحولات سیاسی است
کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه در شرایط کنونی باید اجازه داد بازار خود را با شرایط تطبیق دهد و قیمتها نیز در شرایط نرمال کشف شود، گفت: سرمایهگذاران با انتقال منابع خود به صندوقهای درآمد ثابت منتظر هستند تا در فرصت مناسب بار دیگر به بازار سهام برگردند.
نوید خاندوزی کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه بازار تحت تأثیر اخبار سیاسی در وضعیت اصلاح قرار دارد اظهار داشت: آغاز مجدد حمله ارتش تروریستی آمریکا به خاک جمهوری اسلامی ایران و نقض بندهای توافق اسلام آباد از سوی آمریکا و حتی اعلام رئیسجمهور این کشور مبنی بر اعلام محاصره دریایی علیه ایران سبب شد تا ریسک های سیاسی مثل جنگ و تحریم که بازار انتظار آن را نداشت، بر بازار سرمایه اثرگذار شود.
وی با یادآوری اینکه امضای توافق اسلام آباد سبب روند صعودی بورس در هفته های گذشته شده بود و سهامداران چشم انداز مثبتی را برای سرمایه خود تدارک دیده بودند، گفت: تحولات سیاسی و آغاز دور جدید جنگ تحمیلی علیه ایران سبب شد تا شاخص بازار سرمایه ریزشی شود.
کارشناس بازار سرمایه خاطر نشان کرد: در حدود دو ماهی که از بازگشایی بازار سهام میگذشت، سهامداران بازدهی خوبی را از کسب کردند و به نظر میرسد ترجیحشان این باشد که محافظهکارانهتر در شناسایی سود عمل کنند.
خاندوزی با بیان اینکه خبرهای مثبت در حوزه تحولات سیاسی سبب میشود تا دوباره نماگر بازار مثبت شود، افزود: در شرایط کنونی باید اجازه داد بازار خود را با شرایط تطبیق دهد و قیمتها نیز در شرایط نرمال کشف شود بنابراین ایدههایی چون توقف فعالیت بازار سهام کمکی به بهبود شرایط نمیکند.
مقصد خرج پول حقیقیها، ارز و طلا نیست
کارشناس بازار سرمایه درباره اینکه آیا مقصد خروج ۲۵ همت پول سهامداران حقیقی بازارهای موازی با سهام مثل طلا و ملک هستند یا در خود بازار سرمایه جذب ابزارهای دیگر مالی میشود؟ تأکید کرد: به نظر من عمده پولهایی که از سهام خارج میشود در خود بازار سرمایه میماند و به بازارهای موازی با بازار سهام نمیرود؛ این پولها بیشتر به صورت موقت به صندوقهای درآمد ثابت میرود.
وی ادامه داد: سرمایهگذاران با انتقال منابع خود به صندوقهای درآمد ثابت منتظر هستند تا ببینند شرایط به چه شکلی خواهد بود تا در فرصت مناسب مجددا به بازار سهام برگردند؛ به عبارت دیگر به درآمدثابتها به عنوان پارکینگ موقت پول سهامداران حقیقی نگاه میشود.
علت ریزش اخیر بورس
در همین رابطه، بهنام صمدی، کارشناس بازار سرمایه، درباره علت ریزش اخیر بورس اظهار کرد که اصلاح بازار پس از رشد قابل توجه هفتههای گذشته تا حدی طبیعی بود، اما آنچه باعث تشدید این روند شد، افزایش ریسکهای سیاسی و تنشهای منطقهای است.او با اشاره به شرایط پس از برگزاری مجامع شرکتها گفت: بخشی از اصلاح قیمتها پس از تقسیم سود شرکتها امری طبیعی است، اما فضای پرریسک سیاسی باعث شد این اصلاح با سرعت و شدت بیشتری اتفاق بیفتد.صمدی توضیح داد: در دورههای گذشته، هنگام وقوع تنشهای نظامی، معاملات بازار سرمایه متوقف میشد، اما این بار سیاستگذار تصمیم گرفت بورس حتی در شرایط بحرانی نیز باز بماند. بنابراین فشار فروش به جای آنکه پشت درهای بسته بازار باقی بماند، مستقیماً در قیمت سهام منعکس شد.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به معاملات امروز گفت: حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان معامله در بازار انجام شد، اما همزمان نزدیک به چهار هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بورس خارج شد. این موضوع نشان میدهد نگرانی اصلی سرمایهگذاران در شرایط فعلی نه ضعف بنیادی شرکتها، بلکه ابهام درباره آینده تحولات سیاسی است.
به گفته او، بسیاری از سهام اکنون از نظر ارزشگذاری در محدودههای جذابی قرار گرفتهاند، اما ارزندگی به تنهایی نمیتواند موتور رشد بازار را روشن کند. صمدی افزود: بسیاری از نمادها طی هفتههای اخیر بین ۱۵ تا ۲۰ درصد اصلاح قیمت داشتهاند و در گروههایی مانند پالایشیها، پتروشیمیها و برخی صنایع بزرگ، نسبتهای ارزشگذاری جذابتر شده است، اما تا زمانی که ریسکهای سیاسی پابرجا باشد، واکنش بازار بیشتر به اخبار سیاسی خواهد بود تا گزارشهای مالی شرکتها.او درباره دیدگاهی که دوران ترس را بهترین زمان خرید سهام میداند، گفت: این نگاه برای سرمایهگذاری بلندمدت قابل دفاع است، اما شرایط فعلی با دورههای معمول اصلاح بازار تفاوت دارد، زیرا عامل اصلی نوسان، ریسک سیستماتیک و سیاسی است.این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به وضعیت اقتصاد جهانی و شرایط سیاسی منطقه اظهار کرد: به نظر نمیرسد فضای جنگی بتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و در نهایت باید مسیر تحولات به سمت تعیین تکلیف مذاکرات یا ادامه تنشها مشخص شود.
صمدی همچنین درباره وضعیت تکنیکالی شاخص کل گفت: حمایت چهار میلیون و ۸۰۰ هزار واحدی از دست رفته و در صورت تداوم شرایط فعلی، حمایت بعدی شاخص در محدوده چهار میلیون و ۵۵۰ هزار واحد قرار دارد.
او البته تأکید کرد هرچه بازار بیشتر افت کند، بخشی از ریسکهای موجود در قیمت سهام تخلیه خواهد شد و در صورت انتشار اخبار مثبت سیاسی، امکان بازگشت سریع تقاضا وجود دارد.این کارشناس بازار سرمایه درباره نقش دولت و سازمان بورس در شرایط فعلی نیز گفت: افت بازار سهام در زمان وقوع جنگ و بحرانهای سیاسی موضوعی جهانی است و تنها مختص بورس ایران نیست، اما مهمترین اقدام سیاستگذار در این شرایط، حفظ نقدشوندگی بازار و جلوگیری از ایجاد صفهای فروش سنگین است.به گفته صمدی، مسیر آینده بورس به شدت به تحولات سیاسی وابسته است. اگر مذاکرات به نتیجه برسد و فضای ریسک کاهش پیدا کند، بسیاری از گروههای بورسی میتوانند مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرند. در این میان، صنایع پالایشی، بانکی، پتروشیمی و شرکتهای صادراتمحور از ظرفیت بیشتری برای رشد برخوردار خواهند بود.
در مقابل، اگر تنشها ادامه پیدا کند، سرمایهگذاران باید با احتیاط بیشتری اقدام کنند، چراکه استراتژی سرمایهگذاری در شرایط توافق سیاسی با سناریوی تداوم بحران کاملاً متفاوت خواهد بود.