حسین کوثری: در دنیای امروز صنعت بیمه یکی از اجزای مهم و حیاتی در نظام مالی کشورهای مختلف به شمار میآید. نوآوری در محصولات بیمهای و تغییرات در مدل های اقتصادی این صنعت میتواند به افزایش کارایی و رقابت پذیری آن کمک کند. با مطرح شدن چشمانداز توافق میان ایران و آمریکا، پرسشهای تازهای درباره پیامدهای احتمالی این تحول بر بخشهای مختلف اقتصاد مطرح شده است.
صنعت بیمه نیز از جمله حوزههایی است که به دلیل ارتباط گسترده با بازارهای مالی بینالمللی، میتواند تحت تأثیر چنین تحولاتی قرار گیرد. در این میان، بیمه اتکایی به عنوان یکی از بینالمللیترین بخشهای صنعت بیمه، بیش از سایر بخشها از تغییرات در سطح روابط اقتصادی و مالی کشور اثر میپذیرد.
صنعت بیمه در ایران طی سالهای اخیر همواره یکی از حوزههای پرگفتوگو در میان سیاستگذاران و کارشناسان بوده است. از یکسو، مجموعهای از برنامهها و راهکارها برای توسعه این صنعت مطرح شده و از سوی دیگر، نتایج عملی این برنامهها با انتظارها فاصله دارد. همین فاصله، پرسشهای جدی درباره چرایی کندی تحول در صنعت بیمه ایجاد کرده است. بررسی این موضوع نشان میدهد که چالش اصلی تنها در طراحی سیاستها نیست، بلکه در مسیر اجرای آنها شکل میگیرد.
چرا با وجود این همه راهکار برای توسعه صنعت بیمه، اجرای آنها در کشور با مانع روبهرو میشود؟ مسئله اصلی کمبود ایده یا نبود برنامه نیست. مقررات با تحولات فناوری همگام نمیشوند، نهادهای مالی با تداخل نهادی روبهرو هستند، ساختارهای سنتی در شرکتها در برابر تغییر مقاومت میکنند و زیرساخت دادهای یکپارچه وجود ندارد. همین عوامل باعث شدهاند بسیاری از طرحهای توسعهای یا به مرحله اجرا نرسند یا در میانه مسیر متوقف شوند. در نتیجه، شکاف میان طراحی راهکار و اجرای آن در صنعت بیمه ایران همچنان پررنگ باقی مانده است.
جنگ برای هر اقتصادی لحظهای از آزمونهای سخت و سرنوشتساز است، آزمونی که در آن میزان تابآوری نهادهای مالی، سرعت تصمیمگیری، توان عملیاتی و قدرت انطباق با شرایط بحرانی سنجیده میشود. در چنین وضعیتی، صنعت بیمه بهعنوان یکی از ارکان کلیدی نظام مالی کشور، نقش حیاتی در حفظ ثبات اقتصادی و اجتماعی ایفا میکند. تجربههای اخیر نشان داد که صنعت بیمه ایران با وجود محدودیتها و چالشهای ساختاری، توانسته است تا حد قابل قبولی از این آزمون عبور کند.
در روزهایی که کشور با شرایط جنگی مواجه بود، یکی از نگرانیهای مهم فعالان اقتصادی و عموم مردم، استمرار خدمات مالی و بیمهای بود. با این حال، بررسی عملکرد صنعت بیمه نشان میدهد که اکثر شرکتهای بیمه در همان دوران، فرایندهای ارائه خدمات را متوقف نکردند و شبکه عملیاتی این صنعت فعال باقی ماند. صدور بیمهنامهها ادامه داشت، ارزیابی خسارتها انجام میشد، اپلیکیشنها و سایتهای بیمهای فعال بودند و بسیاری از فرایندهای خدماتی با وجود محدودیتهای عملیاتی و مشکلات زیرساختی، همچنان در جریان بود.
بهطور خاص، در حوزههایی مانند بیمه درمان و بیمه خودرو، روند رسیدگی به خسارتها ادامه پیدا کرد و شرکتها تلاش کردند وقفهای جدی در ارائه خدمات به بیمهگزاران ایجاد نشود. این استمرار خدمات، یکی از شاخصهای مهم پایداری صنعت بیمه در شرایط بحرانی محسوب میشود؛ چراکه در زمان جنگ، نیاز به پوششهای بیمهای و اطمینانبخشی به مردم و کسبوکارها بیش از هر دورهای اهمیت مییابد. اما این روزها آمارها چه میگویند؟
رشد ۸۰ درصدی حقبیمه تولیدی صنعت بیمه در دو ماه نخست سال
بیمه مرکزی گزارش عملکرد بازار بیمه کشور در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۵ را که بر اساس ارقام خوداظهاری شرکتهای بیمه در سامانه سنهاب تهیه شده است، منتشر کرد.
بیمه مرکزی گزارش عملکرد بازار بیمه کشور در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۵ را که بر اساس ارقام خوداظهاری شرکتهای بیمه در سامانه سنهاب تهیه شده است، منتشر کرد. این آمار از تداوم روند رشد حق بیمه تولیدی و همزمان تغییر در ساختار پرتفوی صنعت بیمه حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، مجموع حق بیمه تولیدی صنعت بیمه در دو ماه ابتدایی سال جاری به ۲۱۹ هزار میلیارد تومان رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۷۹.۹ درصد افزایش نشان میدهد.
در همین بازه زمانی، شرکتهای بیمه ۱۱۰.۳ هزار میلیارد تومان خسارت پرداخت کردهاند که رشد ۱۳۸.۷ درصدی را تجربه کرده است.
بررسی شاخصهای عملکردی نشان میدهد رشد بازار بیمه در آغاز سال ۱۴۰۵ صرفاً ناشی از افزایش حجم فعالیتها نبوده، بلکه تغییر ترکیب رشتههای بیمهای نیز نقش مهمی در این روند داشته است.
در این میان، بیمههای زندگی با رشد قابل توجهی، سهم خود را در پرتفوی صنعت افزایش دادهاند، بهگونهای که سهم این رشته از حق بیمه تولیدی بازار به ۲۹.۳ درصد رسیده است، در حالی که این سهم در مدت مشابه سال قبل ۱۱.۸ درصد بود.
در ترکیب رشتههای بیمهای، بیمه درمان همچنان بیشترین سهم از حق بیمه تولیدی بازار را با ۴۰.۶ درصد در اختیار دارد. پس از آن بیمههای زندگی با ۲۹.۳ درصد و شخص ثالث و مازاد با ۱۳.۹ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. این سه رشته در مجموع ۸۳.۸ درصد از کل حق بیمه تولیدی بازار را به خود اختصاص دادهاند.
رشد بیمههای زندگی یکی از مهمترین اتفاقات دو ماه نخست سال جاری بوده است. حق بیمه تولیدی این رشته با ثبت ۶۴.۲ هزار میلیارد تومان، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۴۷ درصد افزایش یافته است.
در بخش خسارت نیز تغییرات محسوسی در ترکیب بازار مشاهده میشود. مجموع خسارت پرداختی صنعت بیمه به ۱۱۰.۳ هزار میلیارد تومان رسیده و رشته زندگی با سهم ۴۳.۲ درصدی بیشترین سهم از خسارت پرداختی را به خود اختصاص داده است. پس از آن رشتههای درمان با ۳۱.۳ درصد و شخص ثالث و مازاد با ۱۴.۵ درصد قرار دارند که مجموعاً حدود ۸۹ درصد از خسارتهای پرداختی بازار را شامل میشوند.
افزایش قابل توجه خسارتهای پرداختی باعث شده نسبت خسارت بازار بیمه در پایان دو ماه نخست سال ۱۴۰۵ با ۱۲.۴ واحد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۵۰.۴ درصد برسد. البته این شاخص در دورههای کوتاهمدت باید با توجه به ذخایر، وصول حقبیمهها و تکمیل اطلاعات عملکرد شرکتها مورد تحلیل قرار گیرد.
از نظر تعداد عملیات بیمهای نیز در این مدت حدود ۱۱.۵ میلیون فقره بیمهنامه صادر شده که نسبت به سال گذشته ۲.۶ درصد رشد داشته است. همچنین تعداد موارد خسارت پرداختی با رشد ۱۴.۸ درصدی به ۱۶.۴ میلیون مورد رسیده است.
بررسی سهم شرکتهای بیمه از بازار نشان میدهد بخش غیردولتی همچنان نقش اصلی را در صنعت بیمه ایفا میکند، بهطوری که ۸۷.۹ درصد از حقبیمه تولیدی و ۸۶.۱ درصد از خسارت پرداختی صنعت توسط شرکتهای بیمه غیردولتی ثبت شده است.
گزارش عملکرد دو ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان میدهد صنعت بیمه در آغاز سال جدید علاوه بر رشد قابل توجه شاخصهای مالی، با تغییر در الگوی تولید حق بیمه و پرداخت خسارت مواجه بوده است. تغییری که افزایش نقش بیمههای زندگی و تمرکز بیشتر بازار بر محصولات جدید بیمهای را به یکی از مهمترین روندهای سال جاری تبدیل کرده است.
وقوع حوادث بزرگ و فاجعهبار از ظرفیتهای ویژه صنعت بیمه رونمایی کرد
رئیس کل بیمه مرکزی گفت: حوادث بزرگ و فاجعهبار این حقیقت را به اثبات رساند که صنعت بیمه برای پوشش ریسکهای کوچک و بزرگ از آمادگی قابل قبولی برخوردار است.
موسی رضایی که در نشست شورای عمومی سندیکای بیمهگران ایران سخن میگفت، با اعلام این مطلب افزود: صنعت بیمه باید آنقدر از قابلیتهای فنی و توانگری مالی بالایی برخوردار باشد که بتواند ریسکهای متنوع بیمهگذاران را پوشش دهد.
رئیس کل بیمه مرکزی از صنعت بیمه به عنوان صنعتی درونگرا یاد کرد و با هدف تغییر رویکرد فعلی، خواستار اصلاح حکمرانی صنعت بیمه و تعامل بیشتر بیمهگران با نهادهای نظیر بازار سرمایه شد.
رضایی با بیان این مطلب که ملت ایران به دلیل ایستادگی در برابر بزرگترین ارتشهای جهان شایسته بهترین خدمات است، اظهار داشت: صنعت بیمه در برهه حساس کنونی به مأموریت تاریخی خود عمل کرده و همچنان غیر از ایفای تعهدات حرفهای در مسیر جنبههای انسانی و مسئولیتهای اجتماعی گام برمیدارد.
رئیس شورای عالی بیمه با تأکید بر تقویت بخش نظارتی نهاد ناظر صنعت بیمه، خاطرنشان کرد: بیمه مرکزی تمام قد در کنار شرکتهای بیمهای متعهد به ارائه خدمات مردمی خواهد ایستاد اما بینظمی در رفتار و ایجاد نارضایتی مردم را به هیچ عنوان تحمل نخواهد کرد.
بر اساس این گزارش، رضایی با بیان این مطلب که کمیته ارزیابی عملکرد نیاز مبرم به اصلاح دارد، خاطرنشان کرد: نمرات مثبت و منفی باید از شاخصهای استانداردی برخوردار باشد و بدیهی است که اعمال برخی سلیقههای شخصی به ساختار این کمیته لطمه وارد خواهد کرد.
رئیس کل بیمه مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود از تشکیل کمیته راهبردی صنعت بیمه با عضویت ده مدیرعامل فعال صنعت بیمه خبر داد و همچنین پرداخت عوارض حق بیمه را در گرو وصول حق بیمه دانست و از شرکتهای بیمه خواست در یک بازه زمانی کوتاه نسبت به دریافت حق بیمه خود، تمهیدات لازم را انجام دهند.
وی از ضرورت ظرفیتسازی بیمهای برای استانهای کشور نیز سخن گفت و از آمادگی بیمه مرکزی برای صدور مجوز تأسیس شرکت بیمه با رویکرد استانی خبر داد.
رضایی بر حمایت ویژه نهاد ناظر صنعت بیمه از توسعه بیمههای زندگی تاکید و تصریح کرد: ایدههای نوین و طرحهای خلاقانه مرتبط با توسعه بیمههای زندگی در کمترین زمان ممکن بررسی و مجوز لازم در این خصوص صادر خواهد شد.
رئیس کل بیمه مرکزی در پایان این نشست، ایجاد کمیسیون حقوقی در نهادناظر صنعت بیمه را زمینه ساز احقاق حقوق بیمه گران و بیمه گذاران عنوان کرد و در راستای اصلاح فرایندها و همچنین توسعه صنعت بیمه، مشارکت تمامی ارکان این صنعت و مدیران آن را خواستار شد.
در نشست یادشده اعضای شورای عمومی سندیکای بیمهگران ایران در خصوص مسائل و موضوعات روز صنعت، نظیر تخصصیسازی شرکتهای بیمه، پیشگیری از انحرافات بیمهای، راهکارهای توسعه بیمههای زندگی، بهرهگیری از ابزار بازار سرمایه در مسیر رونق بیمهگری، صنعت بیمه در پساتحریم، توسعه فضای سرمایهگذاری و تبادل ریسک با شرکتهای بینالمللی، بحث و تبادل نظر پرداختند.