کارشناس و تحلیلگر اقتصادی گفت: شاید در وهله اول خرید با کالابرگ بدون پرداخت وجهی برای مصرف کننده جذاب باشد؛ اما نکته اساسی این است وقتی کالایی بدون پرداخت وجه دریافت میکنید کمتر به تبعات تورمی آن توجه میکنید.
احسان قمری کارشناس و تحلیلگر اقتصادی در گفتوگو با اخبار صنعت در خصوص چالشهای افزایش تورم و تأثیر آن بر میزان خرید مردم با کالابرگ و سیاستگذاری های ناقص پیرامون این یارانه به ما گفت: از دی ماه سال گذشته تا کنون دولت نسبت به توزیع پنج مرحله کالابرگ به ازای هر نفر یک میلیون تومان اقدام کرده است با توجه به آنچه فلسفه تخصیص یارانه و کالابرگ مطرح شده بازپرداخت یارانه های حذف شده از واردات مواد اولیه وبرخی کالاها به صورت یارانه به مردم است اما اثرات نرخ تورم و سایر مؤلفه های اثرگذار در اقتصاد در این تصمیم و طرح در نظر گرفته نشد.
وی در این باره خاطر نشان کرد و گفت: در سال گذشته دولت با حذف ارز ترجیحی تصمیم گرفت نرخ بسیاری از کالاها را آزاد کند؛ یعنی یارانه مواد اولیه یا ارزی که به وارد کننده تعلق میگیرد را حذف اما در قالب یارانه وبه صورت کالابرگ در اختیار مصرف کنندگان قرار دهد. این طرح حتی در ابتدای امر نیز برای کارشناسان اقتصادی مبهم بود بخصوص در بخش تأمین مالی این موضوع با بسیاری از مسئولان بانک مرکزی، وزارت رفاه و صمت در میان گذاشته شد که مبالغ مورد نیاز اجرای این طرح در سال ۱۴۰۵ چگونه تأمین میشود و دولت با اطمینان به حصول کدام درآمدها نسبت به تأمین منابع لازم کالابرگ این طرح را همچنان ادامه میدهد؛ آن هم برای همه افراد کشور!
کارشناس و تحلیلگر اقتصادی افزود: عدم قدرت دولت بر نظارت بر تخصیص یارانه به وارد کننده و صحت سنجی آن که آیا به دست مصرف کننده نهایی میرسد یا نه را یکی از دلایل حذف ارز ترجیحی میتوان عنوان کرد؛ موضوعی که دولت خود به صراحت پرده از آن برداشت؛ لذا دولت تصمیم گرفت یارانه را به حلقه آخر یعنی مصرف کننده تخصیص دهد و تولید کننده را از دریافت یارانه معاف کرد؛ بنابراین تولید کننده مجبور به خرید مواد اولیه با نرخ آزاد و فروش با نرخ آزاد شد.
احسان قمری در ادامه بحث تصریح نمود: شاید در وهله اول خرید با کالابرگ بدون پرداخت وجهی برای مصرف کننده جذاب باشد؛ اما نکته اساسی این است وقتی کالایی بدون پرداخت وجه دریافت میکنید کمتر به تبعات تورمی آن توجه میکنید لذا مردم وقتی کالایی میخرند اما پولی بابت آن نمیپردازند آرامش مییابند اما این آرامش مقطعی و کوتاه مدت است.
کارشناس اقتصادی در این باره توضیح بیشتری داد و گفت: براساس بررسی های صورت گرفته، امروز ارزش ریالی کالابرگ ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. کالایی که در دی ماه سال گذشته با یک میلیون تومان خریداری میشد امروز با آن نرخ نمیتوان چند قلم کالا خریداری کرد بنابراین مردم برای خرید چند قلم کالایی که دردی ماه سال گذشته به صورت رایگان دریافت ی کردند باید افزون بر کالابرگ، پول بپردازند.
وی تاکید کرد: مسائل مهمی مثل اینکه دولت برای این منظور چه میزان توانایی مالی دارد و نرخ ارز درنظر گرفته شده از سوی دولت برای واردات سایر کالاها مثل مواد اولیه و کالاهای واسطهای برای تأمین نیازهای مردم چقدر است؟ آیا با افزایش نرخ ارز، قیمت کالاها بالا میرود یا نرخ ثابت میماند که قطعا بالا میرود.
قمری توضیح داد: شاید دیدگاه دولت این بود ارز حاصل از صادراتی که توسط صادر کننده به کشور بازمی گردد با توجه به اینکه تفاوت کمی بین نرخ ارز ازاد و دولتی وجود دارد موجب بازگشت ارز صادراتی به کشور میشود و دولت میتواند این ارز را به واردات اختصاص دهد و در نهایت مابه التفاوت آن با نرخ ارز ترجیحی به صورت یارانه و کالابرگ به مردم داده شود اما تجسمی از این موضوع که به هر دلیلی ممکن است درموضوع تأمین ارز و ورود ارز به کشور دچار چالش شویم وجود نداشت.
وی در این باره مثالی زد و گفت: به عنوان مثال جنگ دوازده روزه و جنگ رمضان و بحرانهای اقتصادی بر ورود ارز به کشور اثر گذار است لذا وقتی چرخه ورود ارز به کشور دچار محدودیت شود و دولت قادر به تأمین ارز واردات کالاهای اساسی نباشد و تورم نیز روز افزون باشد لذا بسیاری از اتفاقاتی که بر روی کاغذ نیامده عملیاتی میشوند و اقتصاد را درگیر میکنند.
کارشناس و تحلیلگر اقتصادی گفت: در این صورت دولت ارز مورد نیاز برای تأمین کالاهای اساسی را ندارد چرا که ارز وارداتی محدود است بنابراین شاهد افزایش قیمت کالاها میشویم؛ در صورتی که این چرخه ادامه داشته باشد زنجیره تأمین کالا که از صادراتی که منجر به واردات، تولید کالا و مصرف و تقاضا میشود دچار سکته میگردد و چون صادرات محدود شده تورم بالا میرود و هزینه های تولید نیز افزایش مییابد.
احسان قمری بیان داشت: در صورتی که تولید کننده سرمایه در گردش لازم برای ادامه تولید را نداشته باشد قادر به افزایش تولید نیست لذا افزایش هزینهها منجر به بالا رفتن نرخ کالا میشود بنابراین کالابرگ یک میلیون تومانی خاصیت خود را از دست میدهد و نمیتواند چرخه عرضه و تقاضا و نیاز مصرف کننده را به خوبی پوشش دهد.