محمدعلی دهقان دهنوی در دومین نشست سراسری هماندیشی تجارت خارجی کشور که با حضور مدیران و مسئولان حوزه تجارت خارجی در اصفهان برگزار شد، ضمن قدردانی از میزبانی استان اصفهان، گفت: این همایش فرصتی است تا سالی یکبار مجموعه فعالان و مسئولان حوزه تجارت خارجی گردهم آیند و درباره مسائل و چالشهای این حوزه گفتوگو و آخرین تحولات تجارت خارجی کشور را مورد بررسی قرار دهند.
معاون وزیر صمت با اشاره به شرایط ویژه حاکم بر تجارت خارجی کشور، تصریح کرد: امسال سال دشواری در حوزه تجارت خارجی است و مجموعه اتفاقات، بهویژه جنگ و تحولات پیرامونی، شرایط فعالیت تجاری را محدودتر کرد اما این شرایط را نباید به مثابه ناامیدی و توقف فعالیتها تلقی کرد.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران بر تلاش فعالان بخش خصوصی برای عبور از مسیرهای دشوار صحه گذاشت و افزود: سیاستگذاری و ارزیابی عملکرد سازمان توسعه تجارت ایران در سال جاری بر مبنای سه محور پایشگری، تسهیلگری و کنشگری دنبال خواهد شد.
پایشگری شناخت لحظهای وضعیت تجارت و شناسایی گلوگاهها
دهقان دهنوی پایشگری را نخستین محور فعالیت سازمان توسعه تجارت ایران عنوان کرد و گفت: در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به پایش مستمر نیاز داریم و باید در هر لحظه بدانیم در چه موقعیتی قرار داریم، چه اقداماتی انجام شده و چه موضوعاتی همچنان روی زمین مانده است.
او دامنه معنای پایشگری را به بررسی آمار صادرات محدود نکرد و گفت: مشاهده آمار گمرکی و مقایسه رشد یا کاهش صادرات استانها، حداقل سطح پایشگری است و نباید آن را کافی دانست. باید ظرفیتها و مزیتهای صادراتی هر استان را بشناسیم و اگر صادرات یک کالا یا یک استان کاهش یافته است، بدانیم علت آن چیست.
دهقان دهنوی ادامه داد: باید ریشه مشکلات را شناسایی و به چرایی رخ دادن آنها برسیم و برای هر یک از این مسائل، راهکار مشخص داشته باشیم. این پایش باید تا سطح کالا و بنگاه ادامه پیدا کند و عملکرد بنگاهها و روند صادراتی هر بخش بهصورت دقیق مورد تحلیل قرار گیرد.
او همچنین بر ضرورت پایش مستمر مرزها و پایانههای مرزی تأکید کرد و گفت: باید بهصورت مستمر بدانیم آیا در مرز صف وجود دارد، دلیل ایجاد صف چیست، وضعیت ورود و خروج کالا چگونه است و دستگاههای مستقر در مرز چه عملکردی دارند.
دهقان دهنوی با بیان سازمان توسعه تجارت ایران در مرزها مستقر نیست،گفت: اما وظیفه ما رصد، گزارش و شناسایی گلوگاههاست تا بتوانیم جریان تجارت را برقرار نگه داریم.
او با تأکید بر اینکه استانهای غیرمرزی نیز باید مورد پایش قرار گیرند، اظهار کرد: اطلاعات میدانی در اختیار استانهاست و سازمان توسعه تجارت ایران برای اجرای مؤثر مأموریت پایشگری به این اطلاعات نیاز دارد.
دهقان دهنوی همچنین تسهیل ورود کالا به کشور را ضروری دانست و گفت: باید بهدنبال راهکارهایی باشیم که کالا بدون توقف و با کمترین تشریفات از مرز وارد و بهصورت مستقیم به داخل کشور منتقل شود.
تسهیلگری از شناسایی مانع تا رفع مسئله
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران، تسهیلگری را دومین محور فعالیت این سازمان خواند و گفت: هر جا با بخش خصوصی مینشینیم، با مجموعهای از موانع و مشکلات مواجه هستیم و باید برای رفع این گرهها راهکار عملی پیدا کنیم.
به گفته معاون وزیر صمت؛ در استانها باید جلسات مستمر و مسئلهمحور با بخش خصوصی برگزار شود و ضمن بررسی برنامههای توسعه تجارت، بازارهای هدف و بازارهای جدید، برای مشکلاتی همچون رفع تعهدات ارزی، رسوب کالا، صفهای طولانی تخصیص ارز و سایر موانع اجرایی راهکار ارائه شود.
دهقان دهنوی با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمها و مسائل ارزی، تصریح کرد: بخشی از مشکلات به این محدودیتها بازمیگردد، اما در برخی موارد روش اجرا، چارچوبها و نوع مواجهه با مسائل نیز در ایجاد موانع موثر است. جنس کار ما باید توسعه تجارت باشد و نباید با روشهای اجرایی، بازرگان و تولیدکننده را درگیر موانع کنیم. اما باز تأکید میکنم که نباید در این مسیر ناامید شویم؛ باید برای رفع موانع بجنگیم و این نگاه باید در مرکز و استانها نیز حاکم باشد.
او در ادامه به اهمیت حوزه لجستیک پرداخت و گفت: افزایش هزینه حملونقل یکی از مسائل مهم فعلی در حوزه صادرات است و باید زنجیره لجستیک بهموقع و مستمر عمل کند.
دهقان دهنوی با تاکید بر ترسیم معادله برد_ برد و به تعبیر دیگر برنده_ برنده، گفت: اگر افزایش هزینههای حمل و صادرات به نقطهای برسد که صادرات یک کالا دیگر توجیه اقتصادی نداشته باشد صادرکننده از بازار خارج خواهد شد. بنابراین باید یک معادله برد ـ برد ایجاد کنیم؛ چرا که توقف صادرات علاوه بر کاهش درآمد ارزی، به معنای از دست رفتن بازارهای صادراتی است.
او همچنین با اشاره به برخی مسائل مرتبط با تعهدات ارزی، گفت: در بعضی موارد نوع تعهد ارزی از نظر اقتصادی موجب کاهش ارزش افزوده صادرات میشود و بازگشت ارز نیز با فاصله زمانی بیشتری صورت میگیرد؛ بنابراین باید بهگونهای عمل کنیم که سیاستها و الزامات، استمرار صادرات و حفظ بازارهای خارجی را مختل نکند.
تاکید بر حمایت از طرحهای پیشران صادراتی
او در ادامه با ذکر یک مثال از حمایت سازمان از طرحهای پیشران صادراتی، گفت: یک فعال موفق اقتصادی از ما درخواست کرد تا بتوانند ارز حاصل از صادرات خود را برای واردات ماشینآلات و توسعه فعالیت تولیدی خود مورد استفاده قرار دهند. اجرای این مدل باعث افزایش حجم صادرات آن شد.
کنشگری عبور از واکنش به اقدام پیشدستانه
دهقان دهنوی کنشگری را سومین محور اصلی فعالیت سازمان توسعه تجارت ایران معرفی کرد و گفت: در حوزه کنشگری باید از واکنش صرف به اتفاقات عبور کنیم. واکنش اغلب پس از وقوع یک اتفاق شکل میگیرد، در حالی که کنشگری به مثابه اقدام فعالانه و پیشدستانه برای مدیریت شرایط و استفاده از فرصتهاست.
او با اشاره به تمرکززدایی و افزایش اختیارات استانها در دولت چهاردهم، افزود: در این دوره انتقال بخشی از اختیارات به استانها و تقویت نقش آنها باجدیت دنبال شده است و باید ببینیم از این ظرفیت تا چه اندازه برای توسعه تجارت استفاده کردهایم.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران کنشگری را اقدامی بالاتر از حل مسئله پس از وقوع دانست و افزود: در این رویکرد باید پیش از ایجاد مشکل، فرصتها و تهدیدها را شناسایی کنیم و برای آنها برنامه داشته باشیم.
او با بیان اینکه انتظار سازمان از استانها این است که پایشگری را به داخل استان محدود نکنند، اظهار کرد: باید بازارهای صادراتی نیز پایش شوند و برای حفظ و توسعه این بازارها، اقدامات لازم از قبل برنامهریزی شود.
دهقان دهنوی بر استفاده از ظرفیت اتاقهای بازرگانی استانها تأکید کرد و گفت: اتاق بازرگانی را باید به میدان آورد و برای حفظ بازارهای صادراتی، حرکت و حمایت لازم را سازماندهی کرد. فرصتهای زیادی در بازارهای خارجی وجود دارد که باید آنها را شناسایی و برای بهرهبرداری از این فرصتها اقدام کنیم.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران بر دستاورد و خروجی یک سفر تجاری تاکید کرد و گفت: یک سفر تجاری زمانی میتواند به افزایش صادرات منجر شود که با برنامهریزی دقیق انجام شود؛ باید فرصتها از قبل شناسایی، جلسات هدفمند برنامهریزی و مشخص شود در دو یا سه روز حضور در بازار هدف، چه توافقاتی حاصل شده و این توافقات چه نتیجهای داشته است.
او با تاکید بر اینکه سفرهای تجاری باید به رشد تجاری ختم شود، افزود: نتیجه سفر، توافق و رشد تجارت باید باشد و از شما درخواست دارم که این موضوع را بهصورت جدی دنبال کنید.
اصفهان فرصتی برای بهرهگیری از تجربههای موفق استانی
دهقان دهنوی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیتهای استان اصفهان، گفت: حضور در اصفهان تنها یک فرصت برای برگزاری نشست نیست؛ باید از ظرفیت این استان بهعنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور نیز بهره گرفت و در کنار آن، از تجارب موفق استان در حوزه صنعت و تجارت استفاده کرد.
بنا به آمار اعلامی معاون وزیر صمت؛ اصفهان حدود ۱۲ درصد تولید صنعتی کشور را در اختیار دارد و تجربه این استان میتواند برای سایر استانها نیز آموزنده باشد.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران، اتاق بازرگانی اصفهان را نمونهای قابل توجه برای بهرهگیری از ظرفیت آموزش و انتقال تجربه دانست و گفت: میتوان با برگزاری کارگاههای تخصصی و استفاده از ظرفیت مؤسسات آموزشی، تجربههای موفق را در اختیار فعالان اقتصادی و مدیران سایر استانها قرار داد.
معاون وزیر صمت بر تبادل تجربه میان استانها تاکید کرد و گفت: عملکرد هر استانی میتواند سرنخهای خوبی برای حل مسائل و رفع مشکلات تجارت خارجی فراهم کند و باید از این ظرفیت برای ایجاد یک شبکه فعال و پویا میان استانهای کشور استفاده کنیم.
دهقان دهنوی در پایان با تصریح بر ارزیابی عملکرد حوزه تجارت خارجی بر اساس سه محور پایشگری، تسهیلگری و کنشگری، بیان کرد: باید بدانیم در چه وضعیتی قرار داریم، چه موانعی را برداشتهایم و برای استفاده از فرصتهای پیشرو چه اقداماتی انجام دادهایم. هدف نهایی این است که حتی در شرایط دشوار، جریان تجارت خارجی کشور استمرار داشته باشد، موانع کاهش و فرصتهای جدید صادراتی به نتیجه عملی تبدیل شود.