برنامه توسعه صبانور از آنجا اهمیت پیدا میکند که ظرفیت معدنی شرکت و طرحهای در دست اجرا را در کنار یکدیگر قرار دهیم. صبانور در محدودههای گلالی قروه، شهرک بیجار و باباعلی همدان فعالیت دارد و مجموع گواهیهای کشف آن حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون تن سنگآهن مگنتیتی با عیار مناسب برآورد شده است. برنامه شرکت این است که این میزان را طی پنج سال به بیش از ۴۵۰ میلیون تن برساند. برای رسیدن به این هدف نیز عملیات حفاری آغاز شده و برنامه اولیه ۵۰۰۰ متر حفاری، بخشی از طرح اکتشافی گستردهتری است که هدف آن رساندن حفاری سالانه به حدود ۵۰ هزار متر است.
اهمیت این ذخایر زمانی بیشتر مشخص میشود که ساختار فعالیت صبانور در معادن را در نظر بگیریم. مالکیت معادن و پروانههای بهرهبرداری، پرداخت نکردن حق انتفاع معدن و عمق نسبتا پایین عملیات استخراج، از جمله عواملی هستند که بر اقتصاد تولید شرکت اثر میگذارند. نسبت باطلهبرداری مناسب نیز هزینههای استخراج را کنترل میکند. صبانور برای جلوگیری از فاصله گرفتن عملکرد واقعی از برنامه تولید، پایش عملیات را به شکل منظم و دو هفته یکبار دنبال میکند. مجموعه این عوامل باعث شده هزینه و دسترسی به ماده معدنی در محاسبات اقتصادی شرکت، مزیت قابلتوجهی ایجاد کند.
در بخش تولید نیز صبانور در مقیاس قابلتوجهی فعالیت میکند. در گزارش مالی بررسی شده، تولید گندله به ۱۹۸ هزار و ۵۹۶ تن، کنسانتره به ۷۸۲ هزار و ۷۶۷ تن و کلوخه سنگآهن به یک میلیون و ۴۴۶ هزار و ۶۵۵ تن رسیده است. مجموع فروش داخلی شرکت در این دوره نیز ۶۴ هزار و ۹۹۹ میلیارد و ۵۲ میلیون ریال ثبت شده است. ترکیب تولید نشان میدهد که استخراج و فرآوری سنگآهن همچنان بخش اصلی فعالیت شرکت را تشکیل میدهد، اما افزایش ظرفیت کنسانتره و گندله میتواند به تدریج سهم محصولات فرآوریشده را در سبد تولید صبانور بیشتر کند.
عملکرد مالی
عملکرد مالی سال ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد، این فعالیت عملیاتی با رشد درآمد و سودآوری همراه بوده است. براساس اطلاعات منتشرشده از عملکرد سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۴، صبانور حدود ۱۰۳.۵ هزار میلیارد ریال درآمد فروش ثبت کرده که نسبت به سال قبل ۵۱ درصد افزایش داشته است. سود خالص شرکت نیز به حدود ۴۷.۹ هزار میلیارد ریال رسید و سود تلفیقی با رشد ۶۲ درصدی به حدود ۵۱ هزار میلیارد ریال افزایش یافت. افزایش ۷۶ درصدی سرمایه شرکت در همین دوره نیز نشان میدهد، صبانور در حال بزرگتر کردن مقیاس فعالیت خود است و بخشی از منابع را به سمت توسعه ظرفیتهای آینده هدایت میکند.
در میان طرحهای توسعهای شرکت، پروژه گلالی قروه جایگاه ویژهای دارد. کارخانه کنسانتره گلالی با ظرفیت سالانه ۲.۵ میلیون تن طراحی شده و پیشرفت آن از ۲۵ درصد عبور کرده است. برنامه شرکت، بهرهبرداری از این واحد در حدود یک سال آینده است. اهمیت پروژه تنها به ظرفیت تولید کنسانتره محدود نمیشود؛ این کارخانه برای فعالیت کامل به حدود ۵ تا ۵.۵ میلیون تن سنگآهن نیاز دارد. بنابراین همزمان با احداث کارخانه، توسعه عملیات معدنی و تأمین خوراک آن باید پیش برود. شرکت برای استخراج ماده معدنی مورد نیاز گلالی علاوه بر منابع خود، استفاده از ظرفیت پیمانکاران معدنی را نیز در نظر گرفته و برنامه برگزاری مناقصه برای عملیات معدنی این محدوده را دنبال میکند.
در کنار گلالی، طرحهای دیگری نیز در برنامه سرمایهگذاری صبانور قرار گرفتهاند. در اسدآباد، احداث کارخانه کنسانتره با ظرفیت ۱.۲ میلیون تن و واحد گندلهسازی با ظرفیت ۱.۲ میلیون تن دنبال میشود. در بیجار نیز ظرفیت پیشبینیشده برای تولید کنسانتره ۲.۵ میلیون تن و برای گندله ۲.۵ میلیون تن در سال است. واحد بریکت اسدآباد با ظرفیت ۸۰۰ هزار تن و مشارکت ۳۰ درصدی صبانور در پروژه احیای مستقیم کردستان نیز حلقههای دیگری از برنامه توسعه شرکت هستند. در مجموع، این طرحها نشان میدهند، برنامه صبانور به افزایش تولید معدن محدود نمانده و توسعه فرآوری و محصولات پاییندستتر نیز در دستور کار قرار گرفته است.
مسیر مورد نظر شرکت در زنجیره ارزش نیز مشخص است. صبانور میخواهد از فروش سنگآهن خام فاصله بیشتری بگیرد و زنجیره تولید را از سنگآهن به کنسانتره، از کنسانتره به گندله و سپس به محصولات احیایی مانند آهن اسفنجی یا بریکت نزدیکتر کند. با این حال، در افق پنجساله فعلی، ورود مستقیم به تولید فولاد نهایی مانند ورق و میلگرد در برنامه شرکت قرار ندارد. این انتخاب از نظر سرمایهگذاری نیز قابل توجه است؛ زیرا شرکت به جای ورود به صنعت فولادسازی با سرمایهگذاری سنگین و نیازهای زیرساختی بیشتر، بر بخشهایی تمرکز کرده که مستقیماً با مزیت معدنی آن ارتباط دارند.
تأمین خوراک کارخانههای جدید یکی از چالشهای اصلی این برنامه است. افزایش ظرفیت کنسانتره و گندله زمانی به درآمد و سود بیشتر تبدیل میشود که ماده اولیه مورد نیاز کارخانهها به شکل مستمر در دسترس باشد. صبانور برای این منظور هم توسعه اکتشافات را دنبال میکند و هم از ظرفیت پیمانکاران معدنی استفاده خواهد کرد. موجودی سنگآهن مگنتیتی ذخیرهشده از سالهای گذشته نیز میتواند در دورههایی که استخراج با محدودیت مواجه میشود، بخشی از نیاز کارخانهها را پوشش دهد. در نتیجه، توسعه ذخایر و افزایش تولید معدن برای موفقیت طرحهای فرآوری شرکت اهمیت مستقیمی دارد.
این مسئله برای صبانور از آن جهت اهمیت بیشتری دارد که بخش اصلی فعالیت شرکت در غرب کشور متمرکز شده است. کردستان و همدان در مقایسه با استانهایی مانند اصفهان، یزد، کرمان و خراسان، از تعداد کمتری از صنایع بزرگ و انرژیبر برخوردارند. به همین دلیل، توسعه واحدهای معدنی و فرآوری در این مناطق میتواند بخشی از ظرفیت صنعتی منطقه را فعال کند. فعالیت معادن، کارخانهها و پیمانکاران، در کنار حملونقل و خدمات وابسته، زمینه ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم را فراهم میکند و گردش مالی ایجادشده در این زنجیره نیز محدود به خود شرکت نخواهد بود.
از این منظر، صبانور برای غرب کشور تنها یک شرکت بورسی نیست. توسعه معادن و کارخانههای آن میتواند به افزایش سهم صنایع معدنی در اقتصاد کردستان و همدان کمک کند؛ بهویژه در شرایطی که بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاری صنعتی کشور در چند قطب مشخص متمرکز شده است. به همین دلیل، تأمین برق و گاز واحدهای صبانور تنها یک مسئله مربوط به تداوم تولید شرکت نیست و میتواند با سیاستهای توسعه صنعتی استانهای غربی نیز ارتباط پیدا کند.
بازار سرمایه
در بازار سرمایه نیز عملکرد صبانور برای سهامداران از اهمیت مستقیمی برخوردار است. شرکت با نماد «کنور» در بورس فعالیت میکند و افزایش سرمایه، رشد سودآوری و اجرای طرحهای توسعهای، سه عامل اصلی در ارزیابی آینده آن هستند. برای سهامداران، صرف افزایش ظرفیت اسمی پروژهها اهمیت ندارد؛ آنچه در نهایت ارزش شرکت را تعیین میکند، زمان بهرهبرداری، میزان تولید واقعی، حاشیه سود محصولات و تبدیل سرمایهگذاریهای انجامشده به جریان نقدی است. از همین رو، پیشرفت گلالی، تأمین خوراک پروژههای جدید و وضعیت انرژی میتوانند در سالهای آینده تأثیر مستقیمی بر عملکرد شرکت داشته باشند.
صبانور در حال حاضر در نقطهای قرار دارد که مزیت معدنی آن باید به ظرفیت صنعتی تبدیل شود. ذخایر قابل توسعه، مالکیت معادن، هزینه مناسب استخراج و پروژههای متعدد، پایه این حرکت را فراهم کردهاند؛ اما بخش مهمتر کار از این مرحله آغاز میشود. افزایش اکتشافات تا بیش از ۴۵۰ میلیون تن، رساندن حفاری سالانه به حدود ۵۰ هزار متر، تکمیل گلالی و پیشبرد طرحهای بیجار و اسدآباد، در کنار تأمین پایدار خوراک و انرژی، مجموعه اقداماتی هستند که میتوانند ساختار آینده شرکت را شکل دهند.
اگر این برنامه طبق زمانبندی پیش برود، صبانور به تدریج سهم بیشتری از ارزش ایجادشده در زنجیره سنگآهن را به دست خواهد آورد؛ زنجیرهای که از معدن آغاز میشود و در کنسانتره، گندله و محصولات احیایی ادامه پیدا میکند. در چنین شرایطی، اهمیت شرکت برای بازار سرمایه نیز تنها به میزان تولید سالانه محدود نخواهد بود و توسعه ظرفیتهای جدید میتواند آن را به یکی از بازیگران مهمتر زنجیره فولاد در غرب کشور تبدیل کند.