دکتر داریوش اسماعیلی، مدیرعامل شرکت توسعه معدنی و صنعتی صبانور، مهمترین ابعاد برنامه توسعه این شرکت را بررسی کرده است. در این گفتوگو، مزیتهای ساختاری صبانور از جمله مالکیت معادن و پروانههای معدنی، عدم پرداخت حق انتفاع و پایین بودن نسبت باطلهبرداری و تأثیر آنها بر اقتصاد تولید مورد توجه قرار گرفته است. همچنین برنامه پنجساله شرکت برای افزایش ذخایر اکتشافی، توسعه استخراج و تکمیل زنجیره سنگآهن تا تولید کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی یا بریکت تشریح شده است. که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
صبانور در سال ۱۴۰۴ همزمان رشد تولید و سودآوری را تجربه کرد. از نگاه مدیریت، مهمترین مزیت رقابتی شرکت برای تداوم این روند چیست؟
تداوم رشد تولید و سودآوری صبانور حاصل مجموعهای از عوامل از جمله سرمایه انسانی متخصص، مزیتهای اقتصادی معادن و تمرکز مستمر بر تولید و بهرهوری است. ما نیروی انسانی را مهمترین سرمایه شرکت میدانیم و تلاش کردهایم با ایجاد انگیزه و نظامهای تشویقی مبتنی بر عملکرد، زمینه استمرار رشد تولید را فراهم کنیم.
از منظر اقتصادی، یکی از مهمترین مزیتهای صبانور، عدم شمول پرداخت حق انتفاع معادن است. مالکیت معادن و پروانههای معدنی در اختیار شرکت قرار دارد و به همین دلیل، برخلاف برخی شرکتهای بزرگ معدنی که مشمول پرداخت حق انتفاع هستند، صبانور این هزینه را متحمل نمیشود. این موضوع تأثیر مستقیمی بر اقتصاد تولید، حاشیه سود و در نهایت ارزشآفرینی برای سهامداران دارد.
مزیت دیگر، شرایط مناسب معادن صبانور و عمق پایین عملیات استخراج است که موجب شده نسبت باطلهبرداری در سطح مطلوبی قرار داشته باشد و هزینه استخراج کنترل شود.
در کنار این مزیتها، پایش مستمر تولید یکی از محورهای اصلی مدیریت است. جلسات تولید بهصورت منظم و هر دو هفته یکبار برگزار میشود و زنجیره تولید، از استخراج و دانهبندی تا تولید کنسانتره و گندله، بهطور مستمر پایش میشود. هدف این جلسات، شناسایی گلوگاهها، رفع موانع و ارتقای بهرهوری است.
در مجموع، سرمایه انسانی توانمند، مزیت ناشی از عدم پرداخت حق انتفاع، شرایط مناسب معادن و مدیریت منسجم تولید، مهمترین مزیتهای رقابتی صبانور برای حفظ دستاوردهای سال ۱۴۰۴ و تداوم رشد تولید و سودآوری در سالهای آینده است.
استراتژی صبانور برای توسعه ذخایر و تبدیل شدن به یک بازیگر بزرگتر در زنجیره سنگآهن چیست؟
ما در صبانور بر این باوریم که این شرکت ظرفیت آن را دارد که در آینده به یکی از بزرگترین شرکتهای معدنی کشور تبدیل شود. این ظرفیت امروز بهصورت بالقوه در اختیار شرکت قرار دارد و هدف ما این است که با برنامهریزی و اجرای اقدامات لازم، این ظرفیت را به توانمندی بالفعل و مزیت رقابتی پایدار تبدیل کنیم.
صبانور، بهویژه در مجموعه گلالی قروه، شهرک بیجار و همچنین معادن باباعلی همدان، از ظرفیتهای معدنی قابلتوجهی برخوردار است. ذخایر سنگآهن موجود در این مناطق، چشمانداز بسیار امیدوارکنندهای را پیش روی شرکت قرار داده و میتواند زمینهساز توسعه فعالیتهای معدنی و افزایش ظرفیت تولید در سالهای آینده باشد.
در حال حاضر، مجموع گواهیهای کشف سنگآهن در این سه مجموعه، حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون تن سنگآهن مگنتیتی با عیار بسیار مطلوب است که بخش قابلتوجهی از این ظرفیت، بهویژه در گلالی و شهرک بیجار، قرار دارد. با توجه به برنامههای اکتشافی که در دستور کار شرکت قرار گرفته است، برآورد ما این است که میزان ذخایر شناساییشده در آینده میتواند به بیش از دو و نیم برابر افزایش یابد.
در همین راستا، یک برنامه پنجساله برای شرکت تدوین کردهایم که طی چهار تا پنج ماه گذشته، با دقت و با اتکا به مطالعات کارشناسی گسترده تهیه شده است. در فرایند تدوین این برنامه، کمیتههای تخصصی مختلف، کارشناسان داخل شرکت و همچنین مشاوران و کارشناسان خارج از شرکت مشارکت داشتهاند و در نهایت، برنامه پس از بررسیهای لازم به تصویب هیئتمدیره رسیده است. بر اساس این برنامه، بنا داریم گواهی کشف خود را از حدود ۲۳۰ میلیون تن به بالای ۴۵۰ میلیون تن برسانیم؛ یعنی بیش از دو برابر کنیم.
با توجه به سوابق تخصصیام در حوزه زمینشناسی و اکتشاف، تحقق این هدف را کاملاً امکانپذیر میدانم. سالها در حوزه زمینشناسی و اکتشاف فعالیت داشتهام، سابقه ریاست سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور را در کارنامه خود دارم و محدودههای معدنی صبانور را نیز بهخوبی میشناسم. بر همین اساس و با اتکا به شواهد و ظرفیتهای موجود، معتقدم این هدف کاملاً قابل تحقق است.
از همینجا میتوانم این نوید را به مردم شریف استانهای کردستان و همدان و همچنین علاقهمندان به سرمایهگذاری در بخش معدن، بهویژه سهامداران و فعالان بازار سرمایه، بدهم که صبانور این ظرفیت را دارد که طی پنج سال آینده، به یکی از بزرگترین و پیشروترین شرکتهای معدنی کشور در میان شرکتهای مطرح این حوزه تبدیل شود.
آیا توسعه صبانور صرفاً بر افزایش استخراج متمرکز است یا تکمیل زنجیره ارزش نیز در برنامه قرار دارد؟
نکته مهم این است که رویکرد ما صرفاً استخراج سنگآهن و فروش آن بهصورت خام نیست؛ بلکه استراتژی صبانور، حرکت هدفمند در مسیر تکمیل زنجیره ارزش فولاد است. بر اساس برنامه پنجساله آینده که طی ماههای گذشته با انجام مطالعات کارشناسی و بررسیهای تخصصی تدوین و به تصویب هیئتمدیره رسیده است، هدفگذاری ما این است که زنجیره ارزش را حداکثر تا مرحله تولید آهن اسفنجی یا بریکت توسعه دهیم. به این معنا که سنگآهن استخراجشده را به کنسانتره، کنسانتره را به گندله و در نهایت گندله را به آهن اسفنجی یا بریکت تبدیل کنیم.
در حال حاضر، برنامهای برای توسعه فعالیتها فراتر از این مرحله نداریم و معتقدیم تکمیل همین حلقههای اصلی زنجیره، گام بسیار مهم و ارزشمندی برای صبانور خواهد بود. بر همین اساس، دستکم طی پنج سال آینده، ورود به حوزه ذوب یا تولید محصولات نهایی فولادی مانند ورق، میلگرد و سایر محصولات پاییندستی در برنامه شرکت قرار ندارد.
تمرکز اصلی ما در این دوره بر توسعه اکتشافات، افزایش ذخایر، ارتقای ظرفیت استخراج و تکمیل فرایند فرآوری و تولید، از سنگآهن تا کنسانتره، گندله و در نهایت آهن اسفنجی یا بریکت خواهد بود. هدف ما این است که با تکمیل این زنجیره، ضمن ایجاد ارزش افزوده بیشتر، جایگاه صبانور را در صنعت معدن و فولاد کشور بیش از پیش ارتقا دهیم.
در صورت افزایش محدودیتهای انرژی، صبانور چگونه ریسک تأمین مواد اولیه و برق را مدیریت خواهد کرد؟
رویکرد صبانور در این زمینه، مبتنی بر حفظ تداوم و پایداری تولید است. در بخش مواد اولیه، با توجه به برخورداری شرکت از منابع مناسب سنگآهن، تمرکز اصلی بر افزایش ظرفیت استخراج، توسعه معادن و تقویت زنجیره تأمین قرار دارد.
در همین راستا، علاوه بر ظرفیتهای موجود در شرکتهایی همچون معدنکار و باختر، در حال بررسی استفاده از پیمانکاران جدید و توانمند هستیم. پیشبینی میکنیم بهزودی مناقصهای برای واگذاری عملیات استخراج معدن گلالی، بهعنوان تأمینکننده خوراک کارخانه ۲.۵ میلیون تنی کنسانتره گلالی، برگزار شود. همچنین، بخشی از سنگهای دپوشده سالهای گذشته، عمدتاً از نوع مگنتیتی، بهعنوان ذخیره اطمینان در اختیار شرکت است. بنابراین، در حوزه مواد اولیه، تمهیدات لازم برای جلوگیری از اختلال در تولید پیشبینی شده است.
در حوزه انرژی، رویکرد ما صرفاً اتکا به راهکارهای بیرونی نیست. صبانور با سرمایهگذاری مستقیم در بخش تولید برق، بخشی از ریسک انرژی خود را مدیریت کرده است. شرکت در حال حاضر ۲۵ درصد از سهام شرکت تولید انرژی کرمانشاه را در اختیار دارد و این پروژه در مراحل پایانی قرار گرفته و انتظار میرود در سال جاری به بهرهبرداری برسد. با بهرهبرداری از این واحد، امکان تأمین بخشی از انرژی مورد نیاز کارخانههای صبانور فراهم خواهد شد.
در مجموع، تلاش ما این بوده است که در برابر ریسک انرژی منفعل نباشیم و با سرمایهگذاری در تولید برق و تقویت زنجیره تأمین مواد اولیه، تابآوری عملیاتی شرکت را افزایش دهیم. در کنار اقدامات داخلی، انتظار ما از وزارت نیرو نیز این است که در شرایط محدودیت برق، تصمیمگیریها با لحاظ شرایط و ظرفیتهای استانها و با کمترین آسیب به واحدهای تولیدی انجام شود.
در کل استان کردستان و حتی همدان، بهجز صبانور، چه مجموعههای بزرگی داریم که انرژی مصرف کنند؟ چه مجموعههایی داریم که گاز یا برق زیادی مصرف کنند؟
با توجه به ساختار صنعتی استانهای همدان و کردستان و محدود بودن تعداد واحدهای بزرگ انرژیبر، اعمال محدودیتهای مشابه با استانهای صنعتی مانند کرمان، یزد، خراسان یا اصفهان میتواند تأثیر قابلتوجهی بر تولید داشته باشد.
انتظار ما از دولتمردان و بهویژه وزارت نیرو این است که در برنامهریزی و اولویتبندی مصرف انرژی، شاخصهایی همچون میزان تولید، اشتغال و ظرفیتهای صنعتی استانها مورد توجه قرار گیرد تا استانهایی مانند همدان و کردستان از مسیر توسعه صنعتی عقب نمانند.
در حوزه مواد اولیه، برنامهریزی لازم انجام شده و نگرانی جدی نداریم. در بخش انرژی نیز از یک سو انتظار داریم در صورت اعمال محدودیت، واحدهایی مانند صبانور در اولویت قطع قرار نگیرند و از سوی دیگر، با سرمایهگذاری انجامشده در حوزه تولید برق، تلاش کردهایم بخشی از نیاز انرژی مجموعه را بهصورت پایدار تأمین کنیم. امیدواریم این پروژه در سال جاری به بهرهبرداری برسد.
با توجه به انتظارات سهامداران، صبانور چگونه میخواهد رشد سودآوری و ارزش سهم را پایدار کند؟
صبانور بهعنوان یک شرکت سهامی عام و با نماد «کنور»، در سالهای اخیر توانسته است جایگاه خود را در بازار سرمایه بهبود دهد و از نظر رشد ارزش سهم، در میان شرکتهای معدنی عملکرد قابلتوجهی داشته باشد. هدف ما این است که این روند را از طریق تقویت سودآوری عملیاتی و توسعه پایدار ادامه دهیم.
مهمترین مزیت صبانور، برخورداری از منابع معدنی مناسب و مالکیت زنجیره ارزش ایجادشده از محل استخراج است. همچنین شرایط فعلی معادن و عمق نسبتاً پایین عملیات استخراج، امکان بهرهبرداری اقتصادی و ایجاد حاشیه سود مناسب را فراهم کرده است. این مزیتها، پشتوانه مهمی برای رشد سودآوری شرکت در سالهای آینده محسوب میشوند.
در کنار توسعه ظرفیتهای معدنی، تحقیق و توسعه و ارتقای بهرهوری نیز در برنامه صبانور قرار دارد. با ایجاد واحد تحقیق و توسعه، زمینه همکاری با شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها برای توسعه فناوری، بهینهسازی فرایندها و کاهش هزینهها فراهم شده است.
بنابراین، رویکرد ما صرفاً حفظ وضعیت موجود نیست؛ بلکه با تکیه بر توسعه معدن، افزایش بهرهوری، فناوری و تکمیل زنجیره ارزش، به دنبال رشد پایدار سودآوری و در نهایت افزایش ارزش ذاتی و ارزش سهام صبانور هستیم.
در افق پنجساله، شاخصهای اصلی موفقیت صبانور چه خواهد بود و چه پروژههایی در این مسیر تعریف شدهاند؟
ما در صبانور بهجای برنامه سهساله، یک برنامه پنجساله جامع تدوین کردهایم که به تصویب هیئتمدیره رسیده و مبنای اقدامات توسعهای شرکت قرار گرفته است. این برنامه بر سه محور اصلی افزایش ظرفیت تولید، تکمیل زنجیره ارزش و توسعه ذخایر استوار است.
در بخش تولید، احداث کارخانه ۲.۵ میلیون تنی کنسانتره گلالی یکی از پروژههای کلیدی است که بیش از ۲۵ درصد پیشرفت دارد و هدفگذاری شده طی یک سال آینده به بهرهبرداری برسد. با راهاندازی این واحد، نیاز به حدود ۵ تا ۵.۵ میلیون تن سنگآهن خواهیم داشت؛ بنابراین افزایش ظرفیت استخراج نیز همزمان در دستور کار قرار دارد.
در حوزه تکمیل زنجیره ارزش، علاوه بر گلالی، احداث واحدهای ۱.۲ میلیون تنی کنسانتره و گندله در اسدآباد و واحدهای ۲.۵ میلیون تنی کنسانتره و گندله در بیجار پیشبینی شده است. همچنین توسعه واحد ۸۰۰ هزار تنی بریکت در اسدآباد و حمایت از پروژه آهن اسفنجی کردستان با سهم ۳۰ درصدی صبانور دنبال میشود.
محور سوم، توسعه ذخایر معدنی است. هدف ما افزایش گواهی کشف ذخایر به بیش از ۴۵۰ میلیون تن است. در همین راستا، برنامه حفاری از ۵ هزار متر اولیه آغاز شده و هدفگذاری سالانه ما حدود ۵۰ هزار متر حفاری است.
در کنار این سه محور، تحقیق و توسعه و همکاری با شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها نیز دنبال میشود. هدف نهایی، عبور صبانور از یک شرکت صرفاً معدنی و تبدیل آن به یک بازیگر مؤثر و یکپارچه در زنجیره ارزش سنگآهن و فولاد و در نهایت خلق ارزش پایدار برای سهامداران است.