اظهارات اخیر اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، درباره تعطیلی شعب خارجی بانک ملی ایران، در ظاهر تهدیدی تازه علیه یکی از قدیمیترین شبکههای بانکی کشور است؛ اما برای سنجش اثر واقعی آن باید یک قدم عقبتر رفت. بانک ملی سالهاست زیر فشار تحریم قرار دارد و با محدودیتهای مالی و بینالمللی کار کرده است. بنابراین سؤال اصلی این نیست که «آیا بانک ملی تحریم میشود؟»؛ این اتفاق سالهاست رخ داده است. سؤال این است که بستن احتمالی شعب خارجی تا چه اندازه میتواند فراتر از تحریمهای موجود اثر بگذارد و آیا میتواند بانکی را که در داخل کشور همچنان بخش بزرگی از مأموریتهای خود را انجام میدهد، از حرکت بازدارد؟ کارنامه امسال بانک، از تأمین ارز اربعین تا عبور از اختلالات سایبری، تصویر متفاوتی ارائه میکند.
بسنت در اظهارات اخیر خود صراحتاً خواستار تعطیلی شعب بانک ملی ایران در خارج از کشور شده و همزمان از تشدید فشار مالی و تحریمی علیه ایران سخن گفته است. بنابراین اصل تهدید وجود دارد و باید آن را جدی گرفت.
یک جمله سیاسی، یک واقعیت بانکی نیست
اما جدی گرفتن یک تهدید، با پذیرفتن روایت طرف مقابل درباره میزان اثرگذاری آن تفاوت دارد. اول اینکه باید بدانیم بازار ایران به خبرهای سیاسی حساس است. بهخصوص وقتی پای بانک، ارز و امکان جابهجایی پول در میان باشد. به همین دلیل، یک جمله از مقام اقتصادی دولت آمریکا میتواند خیلی سریع از یک خبر خارجی به نگرانی داخلی تبدیل شود.
و دلیل اصلی این اعلام از طرف خزانهداری آمریکا در شرایط فعلی همین موضوع است. اما از طرف دیگر، هر تهدیدی الزاماً به همان اندازهای که در سخنرانی بیان میشود، قابلیت اجرا ندارد. اتفاقاً همین فاصله است که باید برای مردم روشن شود.
بانک ملی ایران فقط یک بانک داخل کشور نیست. این بانک در وبسایت شبکه بینالمللی خود، شعبی در جمهوری آذربایجان، عراق، عمان، فرانسه و امارات متحده عربی و شرکتهایی در بریتانیا، هنگکنگ و روسیه معرفی کرده است. بنابراین طبیعی است که فشار بر این شبکه بتواند بخشی از ارتباطات مالی و تجاری ایران را دشوارتر کند.