درخشش یک بانک تخصصی در کانون توجهات ملی در روزها و ماههای اخیر، فضای رسانهای و افکار عمومی کشور شاهد موجی بیسابقه از تقدیر، حمایت و تأیید عملکرد یکی از کلیدیترین نهادهای مالی کشور یعنی «بانک مسکن» بوده است. بررسی اظهارنظرهای مقامات ارشد دولتی، وزرا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، استانداران و مدیران ارشد استانی نشان میدهد که بانک مسکن نه تنها توانسته است به عنوان بازوی پرتوان دولت در اجرای کلانپروژههای ملی ظاهر شود، بلکه در حوزه انضباط مالی و مدیریت بحرانهای اجتماعی نیز استانداردهای جدیدی را در نظام بانکی کشور تعریف کرده است.
حجم گستردهای از واکنشهای مثبت—که از سوی بیش از ۲۵ مقام عالیرتبه کشور ابراز شده است—گواه این حقیقت است که بانک مسکن در یک دوره گذار حساس، با تلفیق دانش نوین بانکی و مدیریت جهادی، موفق به ثبت کارنامهای درخشان شده است. این گزارش جامع، با بررسی و تحلیل نقلقولها و مواضع اخیر مسئولان، ابعاد مختلف عملکرد بانک مسکن را در چهار محور بنیادینِ «مهار ناترازی»، «پیشبرد نهضت ملی مسکن»، «مدیریت جهادی در بحران آسیبدیدگان جنگ رمضان» و «ضرورت افزایش سرمایه» مورد واکاوی قرار میدهد.
فصل اول: مهار بیسابقه ناترازیها در نظام بانکی
یکی از بزرگترین چالشهای اقتصاد کلان ایران در سالهای اخیر، موضوع ناترازی بانکها و اثرات تورمزای آن بوده است. با این حال، عملکرد اخیر بانک مسکن در این حوزه به قدری چشمگیر بوده که تحسین عالیترین مقامات اقتصادی کشور را برانگیخته است.
وزیر امور اقتصادی و دارایی در حاشیه دومین هماندیشی کمیسیون اقتصادی، با اشاره به کارنامه درخشان این نهاد، کاهش ۹۱ هزار میلیارد تومانی (۹۱ همت) ناترازی بانک مسکن طی تنها پنج ماه اخیر را یک رویداد شگرف خواند و آن را «اقدامی بسیار بزرگ و ارزشمند» توصیف کرد. این دستاورد عظیم، به وضوح نشاندهنده استقرار یک نظام مدیریت ریسک پیشرفته و انضباط پولی بینظیر در این بانک است.
در همین راستا، وزیر راه و شهرسازی نیز در اظهارنظری صریح ضمن تأیید این موفقیت استراتژیک، با بیان اینکه «کاهش ۸۰ تا ۹۰ همت ناترازی بانک مسکن دستمریزاد دارد»، بر اهمیت این انضباط مالی در توانمندسازی بانک برای اجرای طرح مسکن استیجاری و سایر تکالیف ملی تاکید ورزید.
این موفقیت تنها از چشم دولتمردان پنهان نماند؛ بلکه قوه مقننه نیز به دقت آن را رصد کرده است. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در پیامی، با قدردانی از مدیرعامل و کارکنان بانک مسکن در کاهش چشمگیر این ناترازی، راز این موفقیت را تحلیل کرد. وی «تلفیق دانش بانکی مدیرعامل بانک و تجربه اجرایی وی در سیاستهای پولی و بانکی» را عامل اصلی در بهبود شاخصهای کلان و ارتقای عملکرد اجرایی بانک مسکن دانست. همچنین یکی دیگر از اعضای کمیسیون عمران مجلس با تاکید بر اینکه کاهش چشمگیر ناترازی بانک مسکن در شرایط کنونی جامعه «امیدآفرین» است، خواستار حمایت همهجانبه تمام ارکان نظام از این بانک تخصصی شد.
فصل دوم: پیشراهِ نهضت ملی مسکن و احیای بافتهای فرسوده
تأمین مسکن به عنوان یکی از اساسیترین نیازهای خانوار ایرانی و دغدغههای اصلی دولت، نیازمند یک موتور محرک مالی قدرتمند است. بانک مسکن با پذیرش سنگینترین بخش از این بار، ثابت کرده است که پای کارِ خانهدار شدن مردم ایستاده است. به گفته یکی از اعضای کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، بانک مسکن به تنهایی «سهم ۵۱ درصدی در نهضت ملی مسکن» را بر دوش کشیده و عملکردی تماماً جهادی از خود به نمایش گذاشته است.
گزارشهای واصله از استانهای مختلف کشور، ابعاد این جهاد عظیم خانهسازی را نمایانتر میکند:
در استان قزوین: استاندار قزوین با قدردانی ویژه از عملکرد بانک مسکن، اعلام کرد که این بانک مبلغ بیسابقه ۹۱ هزار میلیارد ریال به پروژههای نهضت ملی مسکن در این استان تخصیص و پرداخت کرده است که رکوردی بینظیر در توسعه زیرساختهای استانی محسوب میشود.
در استان مرکزی: «مهدی زندیه وکیلی»، استاندار مرکزی، با تقدیر از عملکرد این نهاد، نقش بانک مسکن را در پیشبرد طرح نهضت ملی و خانهدار کردن ۸۱۲۸ خانوار در این استان، حیاتی و غیرقابل انکار خواند.
در استان اردبیل: معاون عمرانی استاندار اردبیل نیز با ابراز خرسندی از روند امور، از عملکرد خوب بانک مسکن در تأمین مالی و تحویل قطعی ۷۳۴۷ واحد مسکونی در قالب طرح نهضت ملی قدردانی کرد.
در استان سمنان: آمارها خیرهکننده است. مدیرکل بنیاد مسکن استان سمنان در دیدار با مدیر شعب بانک مسکن، از پرداخت تسهیلات و تحویل ۴۲۷۹ واحد نهضت ملی خبر داد. همزمان، «درویش خادم» مدیرکل دیوان محاسبات استان سمنان ضمن تأیید این روند، از نقش تأثیرگذار بانک مسکن در کمک به احیای بافتهای فرسوده و خانهدار کردن حدود ۱۰ هزار خانوار سمنانی تقدیر به عمل آورد.
در چهارمحال و بختیاری: مدیرکل بنیاد مسکن این استان نیز با اشاره به روحیه جهادی کارکنان بانک، از تأمین مالی ۶۰۰۰ واحد نهضت ملی و تحویل موفقیتآمیز ۲۷۰۰ واحد مسکونی به متقاضیان قدردانی کرد.
در کردستان و شهرهای جدید: وزیر راه و شهرسازی به طور خاص از عملکرد مطلوب بانک مسکن در استان کردستان تقدیر کرد. از سوی دیگر، معاون وزیر راه و شهرسازی در بازدید از شهر جدید مهستان، صراحتاً اعلام کرد که پیشرفت پروژههای کلان نهضت ملی در این مناطق کاملاً «با محوریت بانک مسکن» در حال تحقق است.
فصل سوم: مدیریت بحران و حماسه ودیعه مسکن؛ التیام فوری بر زخمهای جنگ رمضان
یکی از درخشانترین و تحسینبرانگیزترین برگهای زرین در کارنامه اخیر بانک مسکن، واکنش سریع، ضربتی و دلسوزانه این بانک به آسیبدیدگان ناشی از «جنگ رمضان» (جنگ تحمیلی سوم) بوده است. در شرایطی که بروکراسیهای پیچیده اداری معمولاً روند امدادرسانی مالی را کند میکنند، بانک مسکن رکوردی تاریخی در سرعت خدمترسانی بانکی به ثبت رساند.
احمد بیدی، عضو هیئت مدیره بانک مسکن، در تشریح این عملیات بینظیر بانکی اعلام کرد که ۱.۴ هزار میلیارد تومان (۱.۴ همت) وام قرضالحسنه ودیعه مسکن به ۲۵۰۶ خانواده آسیبدیده از جنگ رمضان، آن هم در فرایندی کاملاً جهادی و «در کمتر از سه روز» پرداخت شده است.
این سرعت عمل حیرتانگیز بازتابهای بسیار گستردهای در سطح کلان کشور داشت:
تحسین در سطح وزرا: وزیر راه و شهرسازی در چندین موضعگیری جداگانه، این اقدام را یک حماسه نامید و گفت: «پرداخت سه روزه وام ودیعه جنگ رمضان توسط بانک مسکن اتفاق بزرگی بود که جای دستمریزاد دارد». وی همچنین در هفتمین جلسه کشوریِ پایش فرایند اسکان، با تاکید بر اینکه پرداخت وام به خسارتدیدگان جنگ در اولویت شبکه بانکی است، خدمات بانک مسکن را در این حوزه الگویی برای سایر نهادها ارزیابی کرد.
تأیید بنیاد مسکن کشور: مهندس «منوچهر خواجه دلویی» رئیس بنیاد مسکن کشور، با ستایش این اقدام سریع، از پرداخت ۵۱۸ فقره تسهیلات ودیعه مسکن به ارزش ۳۰۰ میلیارد تومان به متقاضیان خبر داد. در همین رابطه، مجید جودی معاون بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن نیز در یک گفتوگوی زنده تلویزیونی در برنامه “میز اقتصاد”، عملکرد مطلوب بانک مسکن را به عنوان یک دستاورد ملی به مردم گزارش داد. همچنین معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی آمار تکمیلی پرداخت ۸۶۶ فقره تسهیلات ودیعه مسکن به این آسیبدیدگان را تأیید و از آن تجلیل کرد.
قدردانی نمایندگان ملت و نهادهای نظارتی: «حاکم ممکان» عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، عباس صوفی (نایب رئیس کمیسیون عمران و نماینده همدان)، «نادرقلی ابراهیمی» (نماینده اراک، کمیجان و خنداب) و همچنین یک عضو دیگر کمیسیون عمران مجلس، همگی با صدور پیامها و مصاحبههای جداگانه، از سرعت عمل جهادی بانک مسکن در پرداخت هزاران فقره وام در کمتر از ۷۲ ساعت تقدیر کردند. مدیرکل دیوان محاسبات استان زنجان نیز این نحوه خدمترسانی به هموطنان آسیبدیده را شایسته بالاترین قدردانیها دانست.
بازتاب در جغرافیای کشور: استانداران و مقامات محلی نیز از این حمایت بینصیب نماندند. استاندار بوشهر سرعت عمل در پرداخت وام قرضالحسنه به آسیبدیدگان جنگ تحمیلی سوم را «ارزشمند» و موجب جلب رضایت بالای مردم دانست. استاندار کرمانشاه نیز از تحقق ۹۹ درصدی هدفگذاری پرداخت این تسهیلات در استان خود پرده برداشت. نماینده معزز ولیفقیه در استان لرستان نیز با حضور شخصی در میز خدمت بانک مسکن، مراتب تشکر و قدردانی خود را از این التیامبخشی سریع اعلام نمود.
ترویج این نوع رویکرد مبتنی بر مسئولیتپذیری اجتماعی، باعث شد تا حجت الاسلام والمسلمین فلسفی نیز در پیامی ویژه، از بانک مسکن به دلیل «ترویج عملی فرهنگ قرضالحسنه» و ایفای نقش موثر در این شرایط حساس، صمیمانه قدردانی کند.
فصل چهارم: همصدایی و اجماع بهارستان؛ افزایش سرمایه بانک مسکن، یک ضرورت اجتنابناپذیر ملی
با توجه به بار سنگینی که بانک مسکن در مسیر توسعه زیرساختهای سکونتی کشور و عمل به منویات قانون جهش تولید مسکن بر دوش میکشد، حفظ پایداری و قدرت تسهیلاتدهی این نهاد، نیازمند تزریق منابع تازهنفس است. امروز، قوه مقننه بیش از هر زمان دیگری به ضرورت پشتیبانی از این بازوی اجرایی پی برده است و نمایندگان ملت در یک همصدایی کمنظیر، خواستار افزایش فوری سرمایه بانک مسکن شدهاند.
محمدرضا رضاییکوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، ضمن تمجید از پیشتازی این بانک در اجرای قانون جهش تولید مسکن و تلاشهای جهادی کارکنان آن، رسماً از حمایت تمامقد مجلس برای افزایش سرمایه این بانک تخصصی خبر داد. وی تاکید کرد که تداوم این مسیر سازنده، در گرو توانمندسازی مالی بانک است.
این دیدگاه در کمیسیون اقتصادی نیز با جدیت پیگیری میشود. مهدی طغیانی، نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، با بیان اینکه بانک مسکن نقشی تعیینکننده در تحقق وعدههای دولت دارد، اعلام کرد که مجلس از هرگونه لایحه یا طرحی که به تقویت توان مالی این بانک منجر شود، استقبال و حمایت خواهد کرد. دیگر نایب رئیس این کمیسیون نیز تصریح کرد که لازمه هدفمند شدن منابع در بخش مسکن و اثربخشی بیشتر تسهیلات، الزاماً حمایت دولت در افزایش سرمایه این بانک است.
علاوه بر این، نمایندگان حوزههای انتخابیه مختلف از جمله معصومی (نماینده فومن و شفت) و نماینده کاشان، آران و بیدگل، با یادآوری اهمیت استراتژیک بخش مسکن، تاکید کردند که مجلس برای تحقق اهداف کلان «برنامه هفتم توسعه» در بخش مسکن، هیچ راهی جز حمایت همهجانبه از متولی اصلی آن یعنی بانک مسکن ندارد. در همین راستا، خبرگزاری مهر نیز به نقل از یکی از اعضای کمیسیون عمران، با انتشار گزارشی از عملکرد «تخصصی و متعهدانه» بانک، رسالت دولت را در تسریع فرایند افزایش سرمایه برای پیشبرد اهداف تولید مسکن یادآور شد.
مرور کارنامه بانک مسکن در ماههای اخیر، تصویر یک نهاد مالی پویا، متخصص و متعهد را به نمایش میگذارد؛ نهادی که نه تنها در اتاقهای شیشهای و شاخصهای کلان اقتصادی (با کاهش ۹۱ همتی ناترازی) نمره قبولی عالی کسب کرده، بلکه در میدان عمل و کف خیابانهای شهرها و روستاها نیز پناهگاه مردم بوده است.
تحویل دهها هزار واحد مسکونی در سراسر کشور از سمنان و مرکزی تا اردبیل و چهارمحال، در دست گرفتن سکان ۵۱ درصدی نهضت ملی مسکن، و از همه مهمتر، رکوردشکنی بیسابقه در پرداخت هزاران میلیارد تومان تسهیلات حمایتی در کمتر از سه روز به آسیبدیدگان جنگ رمضان، نشان از آن دارد که بدنه مدیریتی و کارشناسی بانک مسکن، واژه «مدیریت جهادی» را از یک شعار به یک رویه ملموس اجرایی تبدیل کرده است.
امروز، تقدیر بیش از ۲۵ مقام عالیرتبه کشوری، وزرا و نمایندگان مجلس از بانک مسکن، تنها یک تشریفات رسانهای نیست؛ بلکه یک پیام روشن به سیاستگذاران اقتصاد کلان است: موتور محرک توسعه مسکن ایران به خوبی در حال کار است، اما برای تداوم این حرکت پرشتاب در مسیر اهداف برنامه هفتم توسعه، حمایت بیدریغ دولت و تسریع در «افزایش سرمایه» این بانک، نه یک انتخاب، که یک الزام قطعی و ملی است.
بانک مسکن امروز با عملکرد خود ثابت کرده است که شایستهترین نهاد برای پاسداری از امید مردم در مسیر خانهدار شدن و مطمئنترین تکیهگاه برای آسیبدیدگان در روزهای سخت است. تداوم این حماسه خدمت، نیازمند پشتیبانی و همراهی تمام ارکان حاکمیت با این نهاد ارزشآفرین خواهد بود.
