در سالهای اخیر، با وجود آنکه بخش معدن و صنایع معدنی به یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصاد ایران، توسعه صنعتی، ارزآوری و اشتغال تبدیل شده است، میزان حضور سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) در فضای رسانهای فراگیر و تعامل مستمر با رسانههای عمومی، از نگاه بسیاری از فعالان این حوزه، با ظرفیتها و اهمیت این بخش همخوانی نداشته است. هرچند ایمیدرو انتشار اخبار، گزارشهای آماری و اطلاعیههای خود را از طریق پایگاه اطلاعرسانی، شبکههای اجتماعی و رسانههای تخصصی ادامه داده است، اما سهم این اخبار در رسانههای عمومی و جریانساز کشور و همچنین گفتوگوی مستقیم با افکار عمومی، طی سالهای اخیر کاهش یافته و همین مسئله موجب شده است بخش معدن همچنان برای بخش قابل توجهی از جامعه، حوزهای ناشناخته باقی بماند.
بدیهی است اطلاعرسانی صرف درباره افتتاح پروژهها یا انتشار آمار تولید، جایگزین ارتباط مستمر با رسانهها نمیشود. سازمانی در جایگاه ایمیدرو که مسئول راهبری توسعه معدن و صنایع معدنی کشور است، علاوه بر ارائه عملکرد، وظیفه تبیین اهمیت راهبردی معدن در اقتصاد، تشریح فرصتهای سرمایهگذاری، پاسخگویی به ابهامات و ارتقای سواد عمومی درباره این بخش را نیز بر عهده دارد. کاهش نشستهای خبری، محدود شدن دسترسی رسانهها به مدیران و کمرنگ شدن تولید گزارشهای تحلیلی، موجب شده روایتهای تخصصی معدن کمتر به جامعه منتقل شود و در نتیجه، افکار عمومی شناخت دقیقی از نقش این بخش در توسعه کشور نداشته باشد.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که حتی مدیران ایمیدرو نیز به پایین بودن شناخت عمومی از معدن اذعان کردهاند. با وجود ظرفیتهای عظیم معدنی کشور، «معدن در میان آحاد جامعه ناشناخته است» و سطح آگاهی مردم از این بخش در مقایسه با حوزههایی مانند نفت بسیار پایینتر است. این اظهارنظر نشان میدهد که خود مدیران ارشد سازمان نیز ضعف در معرفی ظرفیتهای معدن به جامعه را پذیرفتهاند.
پیامد این شکاف رسانهای تنها محدود به کاهش اطلاعرسانی نیست. هنگامی که جامعه از دستاوردها، فناوریهای نوین، پروژههای توسعهای، مسئولیتهای اجتماعی شرکتهای معدنی و نقش معدن در رشد اقتصادی آگاه نباشد، زمینه برای شکلگیری برداشتهای ناقص یا نادرست درباره فعالیتهای معدنی فراهم میشود. در چنین شرایطی، تصمیمگیریهای عمومی، سرمایهگذاری بخش خصوصی، جذب نیروی انسانی متخصص و حتی حمایت اجتماعی از اجرای پروژههای معدنی نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
در مقابل، تجربه کشورهای معدنی نشان میدهد سازمانهای توسعهای این حوزه با برگزاری نشستهای منظم خبری، انتشار گزارشهای تحلیلی، تعامل با رسانههای عمومی، دانشگاهها و مراکز پژوهشی و تولید محتوای آموزشی، تلاش میکنند معدن را از یک موضوع تخصصی به مسئلهای قابل فهم برای افکار عمومی تبدیل کنند؛ رویکردی که میتواند اعتماد عمومی و سرمایهگذاری در این بخش را نیز تقویت کند.
البته در ماههای اخیر نشانههایی از توجه دوباره ایمیدرو به حوزه اطلاعرسانی دیده میشود؛ از جمله تشکیل شورای سیاستگذاری اطلاعرسانی روابط عمومی، تأکید مدیران جدید بر همافزایی رسانهای و برگزاری جشنواره «رسانه؛ معدن و صنایع معدنی» با هدف افزایش مشارکت رسانهها در پوشش اخبار این بخش. این اقدامات میتواند آغاز مسیری تازه برای بازسازی ارتباط میان ایمیدرو و رسانهها باشد، اما موفقیت آن در گرو استمرار گفتوگو با رسانههای مستقل، شفافیت اطلاعات، دسترسی آسان خبرنگاران به مدیران و تبدیل روابط عمومی از یک واحد صرفاً خبری به نهادی راهبردی در عرصه ارتباطات است.
بخش معدن ایران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند روایتسازی حرفهای و ارتباط مؤثر با جامعه است. اگر قرار است معدن به جایگاه واقعی خود در اقتصاد ملی برسد، تقویت تعامل ایمیدرو با رسانهها نباید یک اقدام تشریفاتی تلقی شود، بلکه ضرورتی راهبردی برای افزایش آگاهی عمومی، جلب اعتماد سرمایهگذاران و معرفی ظرفیتهای کمتر شناختهشده این بخش به جامعه خواهد بود.