دکتر متین دیداری، مدیرعامل پتروشیمی زاگرس، در این مجمع گزارشی تفصیلی از عملکرد یک ساله، چالشهای تولید و برنامههای توسعهای این مجتمع پتروشیمی ارائه کردو گفت: گاز طبیعی به عنوان خوراک اصلی به همراه اکسیژن در واحدهای ریفرمینگ و سنتز فرآوری شده و محصول نهایی پس از انبارش راهی بازارهای جهانی میشود.
وضعیت بازار جهانی متانول
وی در ادامه به چشمانداز بازار جهانی متانول پرداخت و گفت: ظرفیت اسمی تولید متانول در جهان در سال ۲۰۲۶ به ۲۲۳ میلیون تن در سال رسیده، در حالی که تولید واقعی حدود ۱۲۶ میلیون تن بوده و تجارت جهانی این محصول نسبت به سال گذشته به ۳۷ میلیون تن افزایش یافته است. بر اساس پیشبینیها، طی ده سال آینده ظرفیت اسمی جهانی ۱۰ درصد، تولید ۱۶ درصد و تجارت جهانی متانول ۲۰ تا ۲۷ درصد رشد خواهد کرد.
دیداری افزود: چین با حدود ۷۵ میلیون تن ظرفیت، بزرگترین بازار هدف جهان است و در عین حال با وجود این حجم تولید، سالانه حدود ۱۴ میلیون تن نیز واردات متانول دارد. از نظر جغرافیای صادرات، ۹۱ درصد صادرات متانول ایران به چین و ۵ درصد به هند انجام میشود و سهم بازار داخلی نیز حدود ۴ درصد است. به گفته وی، چین با ۶۳.۹ درصد، بیشترین سهم از ظرفیت جهانی تولید متانول را در اختیار دارد و پس از آن خاورمیانه، جنوب و جنوب شرق آسیا، استرالیا و آمریکای شمالی قرار دارند.
جایگاه ایران و پتروشیمی زاگرس در خاورمیانه
مدیرعامل پتروشیمی زاگرس با بیان اینکه حدود ۶۱ درصد از متانول تولیدی خاورمیانه در ایران تولید میشود، گفت: از این میزان، ۱۳ درصد سهم پتروشیمی زاگرس، ۲۵ درصد سهم عربستان، ۸ درصد عمان، ۴ درصد قطر و ۲ درصد بحرین است. ظرفیت اسمی تولیدکنندگان متانول ایران هماکنون به ۱۹.۴ میلیون تن در سال رسیده که با ورود واحدهای شیراز، آرتا، فناوران، آپادانا، آرین، متانول بوشهر، مرجان، جولان، حافظ ۱ و ۲ و زاگرس به بهرهبرداری، ۱۶ میلیون تن به این ظرفیت افزوده شده است. با این حال، تولید واقعی سال گذشته کشور تنها حدود ۱۱ میلیون تن بوده و به دلیل محدودیتهای گاز، نزدیک به ۹ میلیون تن از ظرفیت اسمی کشور بدون استفاده باقی مانده است.
تأثیر محدودیت گاز و جنگ بر تولید
دیداری با ارائه آمار تولید سالهای اخیر شرکت گفت: تولید پتروشیمی زاگرس در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ به ترتیب ۲.۴، ۲.۴، ۱.۷ و ۲ میلیون تن بوده است.
وی تصریح کرد: محدودیتهای تحمیلی، حدود ۱.۳ میلیون تن از ظرفیت تولید شرکت را در سال گذشته کاهش داد و در غیاب این محدودیتها، تولید شرکت میتوانست به بیش از ۳.۳ میلیون تن، یعنی معادل ظرفیت اسمی، برسد.
به گفته وی، از این میزان کاهش تولید، حدود ۷۴۸ هزار تن ناشی از قطعی گاز، ۲۴۰ هزار تن ناشی از قطعی اکسیژن و ۳۰۹ هزار تن نیز متأثر از شرایط اضطراری ناشی از جنگ بوده است. مدیرعامل زاگرس همچنین به روند افزایشی روزهای قطعی گاز اشاره کرد و گفت: این عدد از ۱۶ روز در سال ۱۳۹۹ به ۳۹ روز در سال ۱۴۰۱، ۴۸ روز در سال ۱۴۰۲، ۱۰۹ روز در سال ۱۴۰۳ و ۷۵ روز در سال ۱۴۰۴ رسیده است. وی افزود: با مشارکت در طرح کاهش ۱۰ درصدی مصرف، شرکت توانست در دورهای که سایر واحدهای متانولی متوقف بودند، حدود ۱۵۰ هزار تن تولید و نزدیک به ۴۰ میلیون دلار درآمد کسب کند.
دیداری در ادامه از دستاورد شرکت در بهینهسازی مصرف گاز خبر داد و گفت: با اصلاحات فرایندی صورتگرفته طی سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴، مصرف نرمال گاز به ازای هر تن متانول از ۹۲۴ به ۸۵۱ نرمال مترمکعب کاهش یافت که معادل صرفهجویی حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز است.
عملکرد مالی و چالش نرخ گاز خوراک
مدیرعامل پتروشیمی زاگرس با اشاره به رشد ۳۰ درصدی مقدار فروش شرکت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل از آن گفت: با وجود شرایط جنگی و محدودیت تأمین گاز، شرکت توانست به فروش ۲.۲ میلیون تنی دست یابد. درآمد شرکت نیز از ۲۳ همت در سال ۱۴۰۳ با رشد ۸۹ درصدی به ۴۵ همت در سال ۱۴۰۴ رسید.
وی با بیان اینکه سهم بهای گاز خوراک و سوخت در بهای تمامشده تولید متانول به ۸۶ درصد رسیده است، گفت: در سال ۱۴۰۳ بهای تمامشده گاز شرکت حدود ۱۰ همت بود که در سال ۱۴۰۴ به ۲۰ همت رسید؛ یعنی دو برابر شدن این هزینه در یک سال. به گفته وی، نرخ خوراک گاز در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۶۳ درصد افزایش یافته است.
دیداری در تشریح صورت سود و زیان شرکت گفت: در سال ۱۴۰۴ با درآمد ۴۵ همتی، سود ناخالص ۲.۹ همت و سود خالص شرکت حدود ۱.۶ همت بوده است. وی همچنین به افزایش هزینههای فروش، اداری و عمومی به دلیل رشد نرخ ارز و تأثیر آن بر هزینههای حمل اشاره کرد و از دولت و وزارت نفت خواست نسبت به اصلاح نرخ خوراک گاز صنعت متانول که مصوبه آن مربوط به سال ۱۳۹۴ است، بازنگری کند.
وی افزود: هزینه حمل متانول شرکت که در سال ۱۴۰۰ حدود ۵۸ دلار بود، در سال ۱۴۰۴ به ۵۳ دلار رسیده و همچنان نزدیک به ۱۰ دلار پایینتر از میانگین نرخ حمل کشور که حدود ۶۳ دلار است، قرار دارد.
پروژههای راهبردی شرکت
مدیرعامل پتروشیمی زاگرس در تشریح برنامههای راهبردی شرکت برای دستیابی به سود پایدار گفت: این برنامهها شامل ورود به حوزه بالادستی و تأمین پایدار خوراک، استقلال در تأمین سرویسهای جانبی و برق، ساماندهی لجستیک و ورود به تولید محصولات پاییندستی است.
وی با اشاره به تفاهمنامه تأمین گاز از سکوی سلمان که فروردین سال گذشته با شرکت ملی نفت امضا شده بود، گفت: قرارداد تأمین خوراک با شرکت ملی نفت و شرکت فلات قاره نهایی شده و بسته قراردادی جهت تنفیذ در دفتر وزیر نفت قرار دارد. به گفته وی، پس از ابلاغ قرارداد، ظرف سه ماه سه تا چهار میلیون نرمال مترمکعب و در فاز دوم تا پنج میلیون نرمال مترمکعب گاز پایدار برای شرکت تأمین خواهد شد که میتواند تا ۶۰ درصد نیاز خوراک شرکت را پوشش دهد.
دیداری همچنین از پیشرفت پروژه واحد جداسازی هوا (ASU) برای استقلال در تأمین اکسیژن که سهم ۱۹ درصدی در بهای تمامشده تولید دارد خبر داد و گفت: تجهیزات این پروژه ساخته شده و بخشی از آن به سایت حمل شده است.
وی در ادامه افزود: مجوز احداث نیروگاه ۲۰۰ مگاواتی برق شرکت نیز پیش از جنگ صادر شده و روند تأمین آن در حال انجام است.
دیداری درباره واحد جدید سنتز گفت: با توجه به تحولات ناشی از جنگ ۱۲ روزه، مذاکرات نهاییسازی قرارداد با فاینانسور چینی متوقف شد، اما مصوبه ۲۷۳ میلیون دلاری صندوق توسعه ملی با عاملیت بانک ملت همچنان در دسترس شرکت است و پس از تأمین مالی، این پروژه مجدداً در دستور کار قرار خواهد گرفت.
دستاوردها و اقدامات زیرساختی
مدیرعامل زاگرس از راهاندازی نخستین فلر صفر واقعی کشور در این مجتمع به دستور رئیسجمهور خبر داد و گفت: در حال حاضر گاز مازاد شرکت بهجای سوزاندن در فلر، در فرایند تولید بازیافت میشود. وی همچنین از رفع یکی از گلوگاههای اصلی تولید در واحد دو خبر داد که موجب بازگشت ظرفیت این واحد از ۸۵ درصد به ۱۰۰ درصد شد و گفت: در حال حاضر و به شرط تأمین گاز، شرکت قابلیت تولید ۱۰۳ تا ۱۰۶ درصد ظرفیت اسمی را دارد.
دیداری در حوزه پدافند غیرعامل، از احداث پنج نقطه امن، مرکز پزشکی صحرایی با ۱۰ تخت بستری اضطراری، اتاق بحران و پناهگاه مدرن خبر داد و گفت: شرکت همچنین نخستین مرکز عملیات امنیت سایبری (SOC) صنعت نفت، گاز و پتروشیمی کشور را در مجتمع زاگرس راهاندازی کرده است.
وی از رفع کامل تعهدات ارزی شرکت، رأی مثبت دیوان عدالت اداری در پرونده مالیاتی و کاهش مطالبات سازمان تأمین اجتماعی از ۱۷۹ به ۳۹ میلیارد تومان خبر داد. همچنین بر اساس این گزارش، پروژه ساختمان مرکزی مجتمع با پیشرفت ۹۸ درصد در آستانه بهرهبرداری قرار دارد.
در حوزه فناوری، مهندسی معکوس ۹۹ قطعه یدکی تحریمی و انتقال دانش ساخت آن به سازندگان داخلی، و مطالعه فنی-اقتصادی تولید ۱۱ محصول پاییندستی متانول در مرکز نوآوری شرکت انجام شده که برای هشت طرح پژوهشی آن معادل ۳۲ میلیارد تومان معافیت مالیاتی اخذ شده است.
آمار نیروی انسانی، ایمنی و افتخارات
بر پایه این گزارش، شرکت پتروشیمی زاگرس هماکنون ۶ هزار و ۸۹۸ نفر پرسنل دارد که ۵۶ درصد در واحدهای عملیاتی و تولید، ۱۱ درصد در حوزه انرژی و تشکیلات، ۹ درصد در توزیع و فروش و ۲۴ درصد در خدمات و پشتیبانی مشغول به کار هستند.
دیداری با اشاره به عملکرد ایمنی شرکت گفت: پتروشیمی زاگرس بیش از ۲۵ میلیون و ۹۹۷ هزار نفر-ساعت کار بدون حادثه و هزار و ۷۳۳ روز متوالی بدون حادثه را ثبت کرده است.
بر اساس این گزارش، پتروشیمی زاگرس در سال ۱۴۰۴ عنوان برتر دومین دوره ارزیابی حاکمیت شرکتی ناشران فرابورس ایران و مقام قهرمانی ششمین دوره المپیاد عملیاتی-تخصصی آتشنشانان وزارت نفت را کسب کرده است. در پایان، مدیرعامل پتروشیمی زاگرس از همکاران و کارکنان این مجتمع به دلیل تلاش در شرایط دشوار سال گذشته تشکر کرد.