در شرایطی که اقتصاد ایران طی سالهای اخیر با چالشهایی همچون تحریمهای بینالمللی، محدودیت دسترسی به منابع مالی، نوسانات ارزی و کاهش سرمایهگذاری مولد روبهرو بوده است، نقش بانکهای توسعهای بیش از هر زمان دیگری در حفظ پویایی بخش واقعی اقتصاد برجسته شده است. در این میان، بانک صنعت و معدن بهعنوان تنها بانک توسعهای تخصصی حوزه صنعت و معدن، توانسته با تمرکز بر تأمین مالی پروژههای بزرگ، حمایت از واحدهای تولیدی، توسعه صنایع دانشبنیان و تکمیل زنجیره ارزش صنعتی، جایگاه خود را بهعنوان یکی از بازوهای اصلی تحقق سیاستهای توسعهای کشور تثبیت کند.
بررسی عملکرد سالهای اخیر این بانک نشان میدهد بخش عمدهای از منابع اعتباری آن به تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی، تکمیل طرحهای نیمهتمام، توسعه صنایع صادراتمحور و حمایت از بنگاههای صنعتی و معدنی اختصاص یافته است. رویکردی که در شرایط محدودیت منابع مالی، مانع از توقف بسیاری از پروژههای تولیدی شده و استمرار فعالیت واحدهای صنعتی را تضمین کرده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند هدایت منابع به سمت بخش مولد، یکی از مهمترین مزیتهای بانکهای توسعهای در مقایسه با بانکهای تجاری به شمار میرود؛ مزیتی که بانک صنعت و معدن طی سالهای اخیر تلاش کرده آن را حفظ و تقویت کند.
از مهمترین ویژگیهای عملکرد این بانک، تمرکز بر تأمین مالی پروژههای پیشران اقتصادی است؛ پروژههایی که علاوه بر ایجاد ارزش افزوده بالا، آثار قابل توجهی بر اشتغال، توسعه فناوری، افزایش صادرات غیرنفتی و رونق صنایع پاییندستی دارند. بسیاری از طرحهای بزرگ صنعتی، معدنی، فولادی، پتروشیمی، ماشینسازی، صنایع غذایی، انرژی و صنایع پیشرفته کشور با مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم این بانک به مرحله اجرا یا بهرهبرداری رسیدهاند و این روند همچنان ادامه دارد.
حمایت از شرکتهای دانشبنیان و صنایع فناور نیز به یکی از محورهای مهم فعالیت بانک صنعت و معدن تبدیل شده است. توسعه ابزارهای تأمین مالی، پرداخت تسهیلات تخصصی، همکاری با نهادهای نوآوری و تمرکز بر صنایع با فناوری بالا، نشان میدهد این بانک تلاش کرده نقش خود را از یک تأمینکننده صرف منابع مالی فراتر برده و به شریک توسعه صنعتی و فناوری کشور تبدیل شود. این رویکرد با سیاستهای کلان اقتصاد دانشبنیان و افزایش بهرهوری تولید همسو ارزیابی میشود.
یکی دیگر از نقاط قوت عملکرد بانک صنعت و معدن، توجه به توسعه متوازن منطقهای است. گزارشهای منتشرشده از عملکرد استانی بانک نشان میدهد منابع اعتباری تنها به صنایع مستقر در کلانشهرها محدود نشده و طی سالهای اخیر دهها طرح صنعتی، معدنی و دانشبنیان در استانهای کمتر برخوردار نیز با حمایت این بانک تأمین مالی شدهاند. این سیاست علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، زمینه ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم را در مناطق مختلف کشور فراهم کرده است.
در کنار دستاوردها، کارشناسان بر این باورند که افزایش سرمایه بانکهای توسعهای، گسترش خطوط اعتباری ارزی، تنوعبخشی به ابزارهای نوین تأمین مالی، توسعه فاینانس داخلی، تقویت تأمین مالی زنجیرهای و افزایش همکاری با بازار سرمایه میتواند توان عملیاتی بانک صنعت و معدن را بیش از گذشته ارتقا دهد. محدودیت منابع، افزایش هزینه تأمین مالی و رشد نیازهای سرمایهگذاری صنعتی، همچنان از مهمترین مسائل پیش روی این بانک به شمار میرود و رفع این موانع میتواند ظرفیت آن را برای حمایت گستردهتر از تولید ملی افزایش دهد.
واقعیت آن است که تجربه اقتصادهای توسعهیافته نشان میدهد بانکهای توسعهای زمانی موفق خواهند بود که منابع خود را به سمت پروژههای دارای ارزش افزوده، صادراتمحور، دانشبنیان و اشتغالآفرین هدایت کنند؛ مسیری که بانک صنعت و معدن نیز طی سالهای اخیر دنبال کرده است. استمرار این رویکرد، همراه با تقویت سرمایه بانک و اصلاح ساختارهای تأمین مالی، میتواند نقش این نهاد را در تحقق رشد اقتصادی، افزایش سرمایهگذاری صنعتی، توسعه فناوری و ارتقای رقابتپذیری اقتصاد ایران پررنگتر از گذشته کند.
در مجموع، عملکرد دو سال اخیر بانک صنعت و معدن نشان میدهد این بانک فراتر از یک نهاد مالی، به یکی از بازیگران راهبردی توسعه صنعتی کشور تبدیل شده است؛ نهادی که با هدایت منابع به سمت تولید، معدن، فناوری و سرمایهگذاری مولد، سهم قابل توجهی در حفظ چرخه تولید، ایجاد اشتغال، افزایش ظرفیت صنعتی و تقویت بنیانهای اقتصاد ملی ایفا کرده و همچنان یکی از مهمترین ابزارهای تحقق سیاستهای توسعهمحور ایران محسوب میشود.