کارشناس و تحلیلگر اقتصادی گفت: دلیل اصلی استقبال سرد، ریشه در تجربههای تلخ و نگرانیهای کنونی دارد. مهمترین مانع، خاطره تلخ سالهای گذشته است. در اوایل دهه ۹۰، بانکها به جای ارز، معادل ریالی سپردهها را با نرخ دولتی (و نه بازار آزاد) به مردم بازگرداندند که باعث ضرر و بیاعتمادی گسترده شد.
احسان قمری کارشناس و تحلیلگر اقتصادی در بخش پایانی گفتوگو با « اخبار صنعت» در خصوص اثرات کلان سپرده گذاری ارزی در بخش های مولد اقتصادی ناظر بر استفاده از ارزهای خانگی گفت: یکی دیگر از اثرات کلان سپرده گذاری ارزی، کاهش سفتهبازی ارزی است چرا که بین بازار سپردههای بانکی و بازار سفتهبازی ارز، رابطه منفی و جایگزینی وجود دارد. یعنی با جذابتر شدن سپردهگذاری، سرمایهها از معاملات سوداگرانه خارج و به سمت بانکها هدایت میشوند.
وی در ادامه بحث تاکید کرد: در نهایت، سیاستهای پولی از طریق کانال نرخ ارز، بر میزان جذب سپردهها (ریالی و ارزی)، توان بانک در اعطای تسهیلات و در نهایت سودآوری بانکها اثر مستقیم دارد . همچنین، تکانههای ارزی میتوانند بر شاخص سلامت نظام بانکی تأثیر منفی بگذارند .
قمری در خصوص دیدگاه مردم درباره سپرده گذاری ارزی نیز گفت: اثرات سپرده گذاری در سطح خرد و از دیدگاه مردم، شامل، حفظ ارزش دارایی: اصلیترین انگیزه، مصونماندن سرمایه در برابر نوسانات شدید نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی است .کسب سود ارزی: نرخ سود (مثلاً ۴ درصد برای دلار) به عنوان درآمد جانبی برای سپردهگذار محسوب میشود.
قمری در این باره افزود: کاهش نقدشوندگی: وجه نقد ارزی شما در طول دوره سپرده (معمولاً یک سال) در دسترس نیست و برداشت زودهنگام با جریمه یا کاهش سود همراه است.
وی تصریح نمود: در نهایت ذکر این نکته ضروریست که اثربخشی این سیاست، به شدت به توانایی بانک مرکزی در تأمین ارز برای تسویه حساب در سررسید وابسته است. تجربه و برخی گزارشها نشان میدهد که در شرایط تحریم و کاهش دسترسی به ذخایر ارزی، این موضوع به یک چالش جدی تبدیل میشود . بنابراین، موفقیت این طرح در گرو مدیریت بهینه منابع و ذخایر ارزی کشور است .
احسان قمری معتقد است: آنچه تجربه های قبلی نشان میدهد این است که در گذشته سهم سپرده های ارزی از کل منابع بانکی، کمتر نیم درصد بود که نشان میدهد مردم تمایل چندانی به سپرده گذاری ارزی ندارند.
وی توضیح داد: دلیل اصلی استقبال سرد، ریشه در تجربههای تلخ و نگرانیهای کنونی دارد. مهمترین مانع، خاطره تلخ سالهای گذشته است. در اوایل دهه ۹۰، بانکها به جای ارز، معادل ریالی سپردهها را با نرخ دولتی (و نه بازار آزاد) به مردم بازگرداندند که باعث ضرر و بیاعتمادی گسترده شد. لذا برای جبران این بیاعتمادی به زمان و تضمینهای قویتر نیاز است.
قمری معتقد است: نگرانی اصلی مردم این است که اگر به ارز خود نیاز پیدا کنند، بانک به دلیل کمبود اسکناس، نتواند تعهد خود را عملی کند. این ترس از «حبس» شدن سرمایه، مهمترین مانع روانی است.
کارشناس و تحلیلگر اقتصادی افزود: چالش دیگر این است که نرخ سود ۴ درصدی برای دلار در مقایسه با نرخ تورم یا حتی سودهای ریالی، برای بسیاری جذابیت کافی ندارد و نمیتواند ریسک از دسترسی به ارز را پوشش دهد.
قمری در خصوص چرایی کاهش استقبال مردم در چنین طرحهایی خاطر نشان کرد: استقبال مردم در عمل، بسیار کمتر از انتظار مقامات بوده است. موفقیت این طرح در گرو بازسازی اعتماد و ارائه تضمینهای عملی برای بازپرداخت ارزی و به موقع سپردههاست. تا زمانی که این اطمینان حاصل نشود، به نظر نمیرسد مردم سرمایههای خود را که عمدتاً به عنوان «پشتوانه امن» در خانه نگهداری میشود، به سیستم بانکی بسپارند.