کارشناس جامعه شناسی گفت:بسیاری تصور میکنند تابآوری یک ویژگیِ ذاتی است؛ یعنی یا فرد مقاوم است یا آسیبپذیر. اما حقیقت این است که تابآوری یک «مهارتِ قابلِ یادگیری» است.
سمیه خسروی کارشناس و تحلیلگر جامعه شناسی در گفت و گو با «اخبار صنعت» در خصوص اهمیتِ یادگیریِ مجموعهای از مهارتهای زندگی برای نوجوانان به ما گفت: مهارتهای مختلفی باید به نوجوانان آموخته شود تا آنها را برای مواجهه با دنیایِ واقعی آماده کند. اما در میانِ این همه مهارت، یک «مهارتِ بنیادین» وجود دارد که اگر نباشد، تمامِ دیگر مهارتها در اولین برخورد با چالشها، بیاثر خواهند شد: مهارتِ تابآوری (Resilience).
وی در ادامه توضیح بیشتری داد و گفت: نوجوانی، دورانِ گذار از امنیتِ خانوادگی به سمتِ آشفتگیهایِ اجتماعی و درونی است. در این مسیر، نوجوان ناگزیر است با شکست، انتقاد، ناامیدی و حتی احساسِ تنهایی روبرو شود. تفاوتِ بین نوجوانی که در این مسیر «شکوفا» میشود و نوجوانی که در آن «شکسته» میشود، در میزانِ تابآوری اوست.
استاد جامعه شناسی در خصوص تابآوری به عنوان مؤلفه ایی فراتر از یک ویژگیِ شخصیتی به ما گفت: بسیاری تصور میکنند تابآوری یک ویژگیِ ذاتی است؛ یعنی یا فرد مقاوم است یا آسیبپذیر. اما حقیقت این است که تابآوری یک «مهارتِ قابلِ یادگیری» است. همانطور که یادگیریِ ریاضی یا زبان، نیاز به تمرین دارد، یادگیریِ نحوهی برخورد با سختیها نیز نیازمندِ تمرین و پشتیبانی است.
کارشناس جامعه شناسی تصریح نمود: تاب آوری به معنایِ «سختی نکشیدن» یا «بیاحساس بودن» نیست؛ بلکه به معنای تواناییِ بازگشت به حالتِ تعادل پس از یک ضربه است. یک نوجوانِ تابآور، وقتی در امتحانی شکست میخورد یا در یک رابطهی دوستی دچار مشکل میشود، به جای آنکه بگوید «من همهچیز را از دست دادم»، میپرسد: «چگونه میتوانم از این تجربه درس بگیرم و دوباره شروع کنم؟»
وی در پاسخ به این پرسش که چگونه تابآوری را در نوجوان پرورش دهیم، گفت: ما به عنوان والدین و مربیان، نباید با حذف کردنِ تمامِ سختیها از مسیرِ آنها، تلاش کنیم تا آنها را در یک «حبابِ امن» نگه داریم. حذفِ چالش، در واقع، محروم کردنِ آنها از تمرینِ تابآوری است.
سمیه خسروی در خصوص این موضوع که چگونه میتوانیم نوجوان را موظف به پذیرش نقش های دیگری کنیم گفت :
با ایجادِ «امنیتِ بازگشت»:
نوجوان باید بداند که اگر در مسیرِ آزمون و خطا شکست خورد، خانه و والدینش، «محلِ بازگشت» و «محلِ امنِ» او هستند. وقتی او بداند که شکست، به معنایِ قطعِ حمایتِ عاطفی نیست، با جسارتِ بیشتری امتحان میکند.
بازتعریفِ شکست (Reframing):
در نگاهِ تابآورانه، شکست، پایانِ مسیر نیست؛ بلکه یک «بازخورد» (Feedback) است. هر بار که نوجوان با مانعی روبرو میشود، به جایِ تمرکز بر «عجز و ناتوانی»، باید بر «راهکارهایِ جایگزین» تمرکز کنیم. به او بیاموزید که هر برخوردِ سخت، دادهای است برای اصلاحِ مسیرِ طراحیِ زندگیاش.
تقویتِ احساسِ توانمندی (Self-Efficacy):
تابآوری با «باور به تواناییهایِ خود» گره خورده است. با دادنِ مسئولیتهایِ کوچک و اجازه دادن به او برای مدیریتِ بحرانهایِ کوچک، به او ثابت میکنیم که او «تواناییِ عبور از مشکل» را دارد. این تجربه، ذخیرهی ذهنیِ او را برای مواجهه با طوفانهایِ بزرگتر پر میکند.
استاد جامعه شناسی در پایان گفت و گو خاطرنشان کرد و گفت: اگر مهارتهای زندگی را ابزارهایِ حرکت بدانیم، تابآوری همان «سیستمِ تعلیق و ضربهگیر» است که اجازه نمیدهد تکانههایِ شدیدِ زندگی، کالبدِ شخصیتِ نوجوان را در هم بشکند. بیایید به فرزندانمان یاد ندهیم که چگونه از طوفانها فرار کنند، بلکه به آنها بیاموزیم که چگونه در دلِ طوفان، با استواری و با یادگیریِ مداوم، مسیرِ خود را پیدا کنند.