تصمیم فدرالرزرو در افزایش نرخ بهره، موجی از نوسان را در بازارهای سهام، ارز، اوراق و طلا ایجاد کرد. بانک مرکزی ایالات متحده (فدرالرزرو آمریکا) نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه افزایش داد و به محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد رساند؛ تصمیمی که اگرچه مطابق انتظار بازار بود، اما پیام همراه آن درباره احتمال تداوم سیاست انقباضی، موجی از نوسان را در بازارهای سهام، ارز، اوراق و طلا ایجاد کرد.
کمیته بازار آزاد فدرالرزرو این تصمیم را با رای ۱۲ به صفر اتخاذ کرد؛ و بانک مرکزی آمریکا در بیانیه خود اعلام کرد فعالیت اقتصادی با سرعت مناسبی در حال گسترش است، رشد بهرهوری و سرمایهگذاری قوی است، اما تورم همچنان بالا قرار دارد و سیاست جدید برای بازگرداندن بهموقع تورم به هدف ۲ درصد اتخاذ شده است.
با این حال، نکته مهمتر از افزایش ۲۵ واحد پایهای، پیام آیندهنگر فدرالرزرو بود. بر اساس برآوردهای جدید، ۱۶ نفر از ۱۸ سیاستگذار حاضر در فرآیند پیشبینی، دستکم یک افزایش ۲۵ واحد پایهای دیگر را تا پایان سال ۲۰۲۶ محتمل دانستهاند. در نتیجه، بازار با فدرالرزروی مواجه شد که برخلاف انتظار بخشی از سرمایهگذاران، هنوز مبارزه با تورم را پایانیافته نمیداند.
واکنش اولیه بازار سهام آمریکا به این تصمیم منفی بود؛ و سرمایهگذاران از این نگران شدند که نرخ بهره بالاتر برای مدت طولانیتری باقی بماند؛ وضعیتی که هزینه تامین مالی شرکتها را افزایش داده و ارزش فعلی سودهای آینده، بهویژه در شرکتهای رشدی و فناوری، را تحت فشار قرار میدهد.
با این حال، در معاملات جهانی مسیر بازار تغییر کرد؛ و شاخص S&P ۵۰۰ حدود ۱.۱ درصد، داوجونز ۰.۷ درصد و نزدک ۱.۶ درصد رشد کردند؛ ضمن این که کاهش قیمت نفت و افت بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا هم از عوامل مهم این بازگشت بودند. این واکنش نشان میدهد که بازار بیش از خود افزایش نرخ، به ترکیب نرخ بهره، تورم، نفت و بازده اوراق توجه دارد.
همچنین دلار پس از تصمیم فدرالرزرو تقویت شد و شاخص دلار در معاملات جهانی حدود ۰.۷ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح اخیر خود رسید. به باور کارشناسان منطق این حرکت اینست که نرخ بهره بالاتر، بازده داراییهای دلاری را افزایش میدهد و در شرایط برابر، تقاضا برای دلار را تقویت میکند.
با این حال، بخشی از این رشد پس گرفته شد؛ چرا که بازده اوراق و قیمت نفت کاهش یافت.
طلا هم ابتدا تحت فشار تصمیم فدرالرزرو قرار گرفت؛ چرا که افزایش نرخ بهره و تقویت دلار، هزینه فرصت نگهداری دارایی بدون سودی مانند طلا را افزایش میدهد؛ اما در معاملات جهانی طلا بیش از ۲ درصد رشد کرد و به حدود ۴۳۶۱ دلار در هر اونس رسید.
برخی معتقدند علت این برگشت را باید در کاهش دلار، افت بازده اوراق ۱۰ ساله و کاهش قیمت نفت جستوجو کرد؛ و افت نفت نیز نگرانیهای تورمی را تا حدودی کاهش داد؛ بنابراین واکنش طلا نشان میدهد افزایش نرخ بهره بهتنهایی برای تعیین جهت فلز زرد کافی نیست و سیاست مالی آمریکا، بدهی دولت، دلار، بازده واقعی اوراق و ریسکهای ژئوپلیتیک نیز اهمیت دارند.
از طرفی دیگر، بازده اوراق کوتاهمدت آمریکا پس از تصمیم فدرالرزرو افزایش یافت، اما بازده اوراق بلندمدت در معاملات بعدی اندکی کاهش پیدا کرد. این تفاوت حاکی از آن است که بازار میان نرخ بهره کوتاهمدت بالاتر و چشمانداز بلندمدت تورم و رشد اقتصادی تفکیک قائل شده است. همین رفتار بازار اوراق یکی از نشانههای مهم واکنش سرمایهگذاران به پیام جدید فدرالرزرو بوده است.
*نفت؛ متغیری که میتواند معادله فدرالرزرو را تغییر دهد
کاهش قیمت نفت عامل مهمی برای آرامتر شدن بازارها بود؛ جایی که کاهش نگرانی درباره اختلال عرضه موجب شد قیمت نفت برنت کاهش یابد و در نتیجه بخشی از نگرانیهای تورمی نیز تعدیل شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا افزایش شدید نفت میتواند تورم آمریکا را دوباره تقویت کرده و فدرالرزرو را به سیاست انقباضیتر سوق دهد.
اثر تصمیم فدرالرزرو بر بازار ایران عمدتا غیرمستقیم است؛ و مسیر اصلی انتقال از دلار جهانی، قیمت کامودیتیها، نفت و طلا عبور میکند. برای بازار سرمایه ایران، در صورت تداوم فشار بر قیمت کامودیتیها، شرکتهای صادراتمحور ممکن است با فشار ناشی از کاهش قیمت جهانی محصولات مواجه شوند؛ در مقابل، اگر تحولات جهانی موجب تقویت نرخ ارز داخلی شود، افزایش درآمد ریالی صادرکنندگان میتواند بخشی از این فشار را جبران کند.
در بازار طلا و سکه نیز باید همزمان دو متغیر اونس جهانی طلا و نرخ دلار داخلی را دنبال کرد؛ و رشد اونس میتواند از قیمت طلا در ایران حمایت کند، اما جهت نهایی بازار به رفتار ارز داخلی نیز وابسته خواهد بود.
در مجموع، تصمیم اخیر فدرالرزرو احتمال ماندگاری نرخهای بهره در سطوح بالا و آمادگی فدرالرزرو برای افزایش مجدد در صورت تداوم تورم است. از این رو، در روزهای آینده، رفتار بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا، شاخص دلار، قیمت نفت و دادههای تورمی آمریکا چهار متغیر کلیدی برای تعیین جهت بعدی بازارهای جهانی خواهند بود.