نکته‌ای که مردم باید به آن توجه کنند این است که هر پولی که با توافق طرفین و در قالب یک قرارداد پرداخت شده باشد، صرفاً به دلیل بالا بودن مبلغ بازپرداخت، به‌راحتی در دادگاه نزول یا ربا شناخته نمی‌شود.
مشکل از جایی شروع می‌شود که برای دریافت پول، اسناد و مدارکی امضا می‌شود که ظاهر کاملاً قانونی دارند؛ مثلاً چک، سفته، قرارداد خریدوفروش، اقرار به بدهی یا حتی سند رسمی ملکی. گاهی هم شخص برای دریافت مبلغی نسبتاً کم، ملکی با ارزش چند برابر را به‌عنوان وثیقه در اختیار طرف مقابل قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، وقتی اختلاف ایجاد می‌شود، طلبکار به همان اسناد استناد می‌کند و ممکن است مدعی شود که مبلغ مورد مطالبه، حاصل یک معامله یا بدهی واقعی است، نه سود ناشی از قرض.
در این میان، اثبات اینکه توافق واقعی طرفین چه بوده، پول با چه عنوانی پرداخت شده، چرا مبلغ بازپرداخت بیشتر تعیین شده و وثیقه دقیقاً برای تضمین چه تعهدی سپرده شده، اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند همین که در دادگاه بگویند «من از فلانی نزول گرفتم»، برای اثبات موضوع کافی است؛ در حالی که صرف ادعا، جای دلیل و مدرک را نمی‌گیرد. حتی اگر واقعاً معامله ربوی بوده باشد، ممکن است به دلیل نبود مدارک کافی، اثبات آن با دشواری جدی روبه‌رو شود.
بنابراین، پیش از دریافت چنین پول‌هایی، باید بسیار محتاط بود. تمام توافق‌ها، پیامک‌ها، رسیدهای بانکی، نحوه پرداخت پول، میزان مبلغ دریافتی و مبلغ مورد مطالبه را مستند کنید. هیچ چک، سفته، قرارداد یا سند ملکی را بدون بررسی دقیق امضا یا منتقل نکنید. به‌خصوص مراقب باشید سندی که به‌عنوان وثیقه می‌سپارید، به شکلی تنظیم نشده باشد که بعداً طرف مقابل بتواند از آن به‌عنوان دلیل یک معامله مستقل استفاده کند.
یک توصیه جدی: قبل از امضای هرگونه سند یا سپردن وثیقه سنگین در برابر دریافت پول، با وکیل مشورت کنید، نه زمانی که چک به اجرا گذاشته شده یا ملک در معرض انتقال و توقیف قرار گرفته است.
گاهی یک امضای چندثانیه‌ای، می‌تواند سال‌ها شما را درگیر پرونده‌ای پیچیده کند. پیشگیری از چنین اتفاقی، بسیار آسان‌تر از اثبات حقیقت در دادگاه است.