مریم فرخیان با تشریح مهم‌ترین اقدامات اداره کل خزانه‌داری ریالی و کنترل نقدینگی در سال گذشته اظهار کرد: رویکرد اصلی این اداره کل، حفظ نقدینگی مورد نیاز بانک و ایفای به‌موقع تعهدات، هم زمان با جلوگیری از رسوب منابع و نگهداری نقدینگی مازاد بوده است.
وی افزود: پایش مستمر جریان‌های نقدی، مدیریت سررسید منابع و مصارف، استفاده بهینه از منابع در دسترس، کنترل هزینه تأمین منابع و هماهنگی نزدیک میان واحدهای مرتبط، از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این حوزه بوده است که به بهبود تعادل منابع و مصارف، افزایش قدرت پاسخ‌گویی بانک به نیازهای نقدینگی و تسهیلاتی مشتریان و مدیریت بهای تمام‌شده منابع کمک کرده است.
فرخیان با اشاره به اهمیت مدیریت نقدینگی در یک بانک تخصصی، تصریح کرد: در بانک صنعت و معدن، منابع باید ضمن حفظ نقدشوندگی و ایفای تعهدات کوتاه‌مدت، در مسیر تأمین مالی فعالیت‌های مولد اقتصادی قرار گیرد؛ از این رو پیش‌بینی جریان‌های نقدی، مدیریت سررسیدها و پایش روزانه منابع و مصارف در دستور کار قرار دارد.
وی ادامه داد: هدف خزانه‌داری صرفاً افزایش نقدینگی نیست، بلکه تأمین نقدینگی کافی در زمان مناسب و با کمترین هزینه ممکن است و تلاش شده است تصمیمات خزانه‌داری به جای واکنش به کسری یا مازاد منابع، بر مبنای پیش‌بینی و تحلیل وضعیت آتی نقدینگی اتخاذ شود.
رئیس اداره کل خزانه‌داری ریالی و کنترل نقدینگی بانک صنعت و معدن یکی از اقدامات مهم این اداره را دبیری کمیته مدیریت دارایی‌ها و بدهی‌ها (ALCO) عنوان کرد و گفت: تهیه گزارش‌های مرتبط و برگزاری جلسات این کمیته، زمینه تصمیم‌گیری دقیق‌تر درباره منابع، مصارف، نقدینگی و ساختار ترازنامه بانک را فراهم کرده است.
فرخیان همچنین از استفاده بهینه از اوراق مالی اسلامی بانک برای تأمین کسری نقدینگی از طریق شرکت در عملیات بازار باز و اعتبارگیری قاعده‌مند خبر داد و گفت: تعامل با شبکه بانکی کشور و فعالیت در بازار بین‌بانکی نیز از دیگر ابزارهایی است که برای مدیریت بهینه نقدینگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
خزانه‌داری؛ حلقه اتصال منابع بانک به بخش تولید
وی با بیان اینکه مدیریت نقدینگی نقش مستقیمی در پشتیبانی از مأموریت توسعه‌ای بانک دارد، اظهار کرد: خزانه‌داری حلقه اتصال میان منابع مالی بانک و نیازهای نقدینگی آن است و زمانی که منابع و مصارف به‌درستی مدیریت شود، امکان برنامه‌ریزی بهتر برای پرداخت تسهیلات و ایفای به‌موقع تعهدات بانک فراهم خواهد شد.
رئیس اداره کل خزانه‌داری ریالی و کنترل نقدینگی بانک صنعت و معدن افزود: در بانک صنعت و معدن که بخش قابل توجهی از مشتریان آن را واحدها و پروژه‌های صنعتی و معدنی تشکیل می‌دهند، تأمین به‌موقع منابع می‌تواند در اجرای برنامه‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری مؤثر باشد؛ بنابراین تلاش خزانه‌داری بر این است که با پیش‌بینی جریان‌های نقدی، نیازهای تسهیلاتی مصوب را در چارچوب ظرفیت‌های نقدینگی بانک به‌موقع پشتیبانی کند.
تداوم مدیریت بهینه نقدینگی در افق پیش‌رو
رئیس اداره کل خزانه‌داری ریالی و کنترل نقدینگی بانک صنعت و معدن در ادامه گفت: تداوم مدیریت بهینه نقدینگی، حفظ تعادل منابع و مصارف، کنترل هزینه تأمین منابع، تقویت فرایندهای پیش‌بینی نقدینگی، استفاده مؤثرتر از ظرفیت کمیته ALCO و توسعه ابزارهای الکترونیکی خزانه‌داری از محورهای اصلی برنامه‌های پیش‌رو است.
وی تأکید کرد: هدف نهایی، تأمین نقدینگی مورد نیاز بانک در زمان مناسب و با کمترین هزینه و در عین حال پشتیبانی مؤثر از مأموریت بانک صنعت و معدن در تأمین مالی بخش تولید و صنعت است.
وی در تشریح مهم‌ترین چالش این حوزه گفت: مدیریت نقدینگی اساساً با این چالش مواجه است که باید میان چند هدف مختلف تعادل برقرار شود؛ از یک طرف بانک باید نقدینگی کافی برای ایفای تعهدات و پاسخ‌گویی به نیاز مشتریان داشته باشد و از طرف دیگر نگهداری نقدینگی مازاد نیز هزینه فرصت دارد.
بنابراین مهم‌ترین چالش، پیش‌بینی دقیق جریان‌های ورودی و خروجی و مدیریت بهینه زمان‌بندی منابع و مصارف است.
ما برای مواجهه با این موضوع، بر پایش مستمر نقدینگی، پیش‌بینی جریان‌های نقدی، هماهنگی میان واحدهای مختلف و استفاده از ظرفیت کمیته ALCO تمرکز داریم.
نتیجه این رویکرد نیز این بوده که از سال گذشته تاکنون توانسته‌ایم نقدینگی بانک را به نحوی مدیریت کنیم که نیازی به استقراض از بانک مرکزی نداشته باشیم.
چالش مهم دیگر کمبود نیروی انسانی است. برخورداری این اداره کل از نیروی انسانی کافی، متخصص و با تجربه، صرفا یک نیاز اداری نبوده، بلکه از الزامات استمرار مطمئن فعالیت های حیاتی بانک و مدیریت ریسک عملیاتی محسوب می‌شود. انتخاب نیرو برای این حوزه نمی‌تواند صرفا بر مبنای تأمین نیرو انسانی صورت پذیرد، بلکه برخورداری از دقت، تجربه، تعهد، مسئولیت پذیری و امانت داری، از الزامات اساسی آن خواهد بود.
قراردادهای پول‌رسانی برای افزایش انعطاف‌پذیری عملیات
فرخیان انعقاد قراردادهای پول‌رسانی با سایر بانک‌ها را از دیگر اقدامات انجام‌شده دانست و اظهار کرد: این قراردادها امکان استفاده از ظرفیت شبکه بانکی برای جابه‌جایی و تأمین نقدینگی فیزیکی و اسکناس را فراهم کرده و به شعبه های بانک این امکان را می‌دهد متناسب با شرایط استانی خود، گزینه مناسب‌تری برای عملیات پول‌رسانی انتخاب کند.
در واقع، یکی از وظایف خزانه‌داری این است که علاوه بر مدیریت نقدینگی در سطح حساب‌ها، در حوزه نقدینگی فیزیکی و اسکناس نیز آمادگی و دسترسی مناسب وجود داشته باشد.