افزایش سالمندی جمعیت، شیوع بیماری‌های مزمن، تغییر ساختار خانواده و رشد هزینه‌های مراقبت، تأمین مالی خدمات مراقبت بلندمدت را به یکی از چالش‌های نظام سلامت تبدیل کرده است. در این شرایط، بیمه‌های مراقبت بلندمدت می‌توانند در مدیریت ریسک‌های ناشی از سالمندی، کاهش فشار مالی بر خانوارها و تسهیل دسترسی به خدمات مراقبتی نقش داشته باشند؛ با این حال، توسعه این بازار در ایران با عدم قطعیت‌های اقتصادی، نهادی، مالی و سیاستی روبه‌روست.
این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی و بر پایه تحلیل کیفی و سناریونگاری انجام شده است. در مرحله نخست، با مرور نظام‌مند مطالعات داخلی و بین‌المللی و بهره‌گیری از نظر خبرگان، ۱۸ پیشران مؤثر بر آینده بازار بیمه‌های مراقبت بلندمدت در هفت بُعد شناسایی و طبقه‌بندی شده است. سپس، با استفاده از پرسش‌نامه‌های اهمیت و عدم قطعیت و تحلیل ساختاری میک‌مک (MICMAC)، میزان اهمیت و روابط اثرگذاری و اثرپذیری این پیشران‌ها بررسی شده است.
بر اساس نتایج پژوهش، پنج پیشران کلیدی شامل ثبات اقتصاد کلان، توسعه و نوآوری بازار بیمه‌های مراقبت بلندمدت، نظام تأمین مالی و پایداری مالی مراقبت بلندمدت، حکمرانی و تنظیم‌گری این حوزه و سیاست‌های حمایتی دولت و مشارکت بخش خصوصی برای تدوین سناریوهای آینده انتخاب شده‌اند.
در ادامه، پنج سناریوی محتمل برای آینده بازار بیمه‌های مراقبت بلندمدت در ایران شامل «جهش و بلوغ بازار»، «توسعه تدریجی»، «رشد نامتوازن»، «رکود و بحران بازار» و «تحول نوآورانه با حمایت محدود دولت» تدوین شده است. در این بخش، پیامدها، فرصت‌ها و چالش‌های هر سناریو برای بیمه‌گذاران، شرکت‌های بیمه و سیاست‌گذاران مورد تحلیل قرار گرفته‌اند.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مسیر آینده این بازار به تعامل میان شرایط اقتصاد کلان، کیفیت حکمرانی، پایداری منابع مالی، ظرفیت نوآوری صنعت بیمه و میزان حمایت دولت وابسته است. بر همین اساس، گزارش مجموعه‌ای از توصیه‌های سیاستی را در سه سطح ارائه می‌کند: در سطح فرابخشی، بر ایجاد ثبات نسبی در اقتصاد کلان و طراحی سازوکارهای پایدار تأمین مالی خدمات مراقبت بلندمدت تأکید شده است؛ در سطح سناریومحور، مدیریت ریسک و حفظ پایداری بازار متناسب با شرایط محتمل مورد توجه قرار گرفته و در سطح ذی‌نفعان نیز پیشنهادهایی از جمله طراحی مشوق‌های مالیاتی، توسعه استانداردهای نظارتی و ارائه محصولات بیمه‌ای متناسب با نیازهای سالمندان مطرح شده است.
نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی توسعه بازار بیمه‌های مراقبت بلندمدت و تدوین راهکارهای مواجهه با چالش‌های ناشی از سالمندی جمعیت در ایران قرار گیرد.
علاقه‌مندان می‌توانند برای دریافت و مطالعه این گزارش پژوهشی به وبسایت پژوهشکده بیمه مراجعه نمایند.