حسین کوثری: هفته گذشته پذیره‌نویسی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی کشور آغاز شد؛ صندوقی که با هدف تزریق ارزهای در اختیار مردم به اقتصاد مولد راه‌اندازی شد و سود سالانه ۵ درصدی به سپرده‌گذاران ارزی اعطا می‌کند.
مسعود توکلی، معاون سابق مرکز مبادله ارز و طلای ایران، با اشاره به راه‌اندازی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی کشور، این ابزار را یکی از ظرفیت‌های جدید برای جذب ارزهای در اختیار مردم و هدایت آن به سمت تولید و تأمین مالی اقتصاد دانست.
او گفت: صندوق‌های سرمایه‌گذاری، چه ریالی و چه ارزی، از ابزارهای مهم برای جذب نقدینگی هستند و هدف اصلی از راه‌اندازی صندوق ارزی، مولدسازی ارزهای در اختیار مردم و هدایت آنها به چرخه تولید است. در کنار آن سرمایه‌گذاران می‌توانند از سود سرمایه‌گذاری بهره‌مند شوند و بخشی از ریسک‌های نگهداری فیزیکی ارز نیز کاهش پیدا کند.
او افزود: ایجاد این ابزارها حتی می‌تواند در مدیریت بازار ارز نیز مؤثر باشد، چراکه امکان تأمین مالی پروژه‌های ارزی را فراهم می‌کند. ابزارهایی مانند سلف ارزی و گواهی سپرده ارزی می‌توانند منابع لازم برای صنایع و بخش‌هایی را که نیاز ارزی دارند، تأمین کنند.
توکلی با تأکید بر نقش صندوق‌های ارزی در کاهش سفته‌بازی در بازارهای غیررسمی گفت: یکی از خلأهای گذشته این بوده که برای پاسخ به نیاز سرمایه‌گذاری مردم، خود دلار و ارز به ابزار سرمایه‌گذاری تبدیل شده است، درحالی‌که می‌توان ابزارهایی طراحی کرد که بازدهی آنها به شاخص ارز وابسته باشد اما تسویه آنها به ریال انجام شود. چنین ابزارهایی می‌توانند به بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز و طلا با استفاده از ابزارهای ریالی کمک کنند.
معاون سابق مرکز مبادله ارز و طلای ایران ادامه داد: اگر اعتماد لازم نسبت به صندوق‌های ارزی ایجاد شود، بخشی از ارز موجود در اختیار مردم وارد چرخه تأمین مالی خواهد شد. درباره میزان ارز در اختیار مردم اعداد مختلفی مطرح می‌شود و حتی برآوردهایی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیارد دلار نیز وجود دارد. ورود بخش کوچکی از این منابع به صندوق ارزی می‌تواند به تأمین مالی صنایعی مانند نفت و پتروشیمی کمک کند و در نتیجه نیاز این صنایع به منابع ارزی بانک مرکزی کاهش یابد.توکلی افزود: درصورت اعتمادسازی و اجرای صحیح، این صندوق‌ها می‌توانند هم برای مردم سود ایجاد و هم بخشی از منابع ارزی را به سمت تأمین مالی تولید هدایت کنند.
صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی، ابزاری برای تقویت پول ملی
یک مقام مسئول گفت: صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی علاوه بر حفظ پس‌انداز ارزی اشخاص حقیقی و حقوقی، منابع ارزی مورد نیاز برخی شرکت‌های تولیدی داخلی را نیز تأمین می‌کنند.
مرتضی زمانیان، معاون سیاست‌گذاری اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی گفت: صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی علاوه بر حفظ پس‌انداز ارزی اشخاص حقیقی و حقوقی، منابع ارزی مورد نیاز برخی شرکت‌های تولیدی داخلی را نیز تأمین می‌کنند و از این طریق، دارایی‌های ارزی افراد در مسیر تقویت تولید و سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد.
زمانیان با اشاره به برخی نگرانی‌ها درباره آثار صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی بر پول ملی اظهار کرد: برخلاف این نگاه که ایجاد چنین سازوکاری می‌تواند به تضعیف پول ملی منجر شود، صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی می‌توانند در جهت تقویت تولید داخل و حمایت از پول ملی عمل کنند.
وی افزود: بسیاری از پروژه‌های کشور برای تحقق و رسیدن به مرحله بهره‌برداری، به منابع ارزی نیاز دارند؛ چراکه فناوری، برخی قطعات و تجهیزات یا مواد اولیه مورد نیاز آنها وارداتی است. بنابراین نمی‌توان صرفاً با اتکا به نقدینگی شبکه بانکی، همه این پروژه‌ها را اجرا و به مرحله بهره‌برداری رساند و در این میان، منابع ارزی مورد نیاز است.
زمانیان ادامه داد: در حالت عادی، تقاضای ارزی این پروژه‌ها باید از شبکه رسمی و مبادلات ارزی بانک مرکزی تأمین شود که این موضوع می‌تواند فشار بیشتری بر منابع ارزی کشور وارد کرده و تقاضای ارز را افزایش دهد.
معاون وزیر اقتصاد با اشاره به وجود منابع ارزی نزد اشخاص حقیقی و حقوقی گفت: بسیاری از افراد ممکن است در طول زمان ارزهایی را از شبکه صرافی خریداری کرده و در منزل نگهداری کنند. در مورد شرکت‌ها نیز ممکن است منابع ارزی مختلفی در حساب‌ها یا به صورت ذخیره نگهداری شود.
وی تأکید کرد: باید شرایطی فراهم شود که این منابع ارزی، به جای اینکه صرفاً نقش پس‌انداز برای افراد داشته باشند، بتوانند در فرایند تولید و سرمایه‌گذاری و در پروژه‌هایی که نیازمند منابع ارزی هستند، مورد استفاده قرار گیرند.زمانیان تصریح کرد: با این روش، برای انجام سرمایه‌گذاری‌ها به جای ایجاد فشار بیشتر بر بازار ارز، از منابع ارزی موجود و دست‌نخورده استفاده می‌شود و همزمان این منابع به سمت تقویت جریان تولید و سرمایه‌گذاری در کشور هدایت خواهد شد.
وی افزود: تقویت جریان سرمایه‌گذاری به معنای افزایش تولید و اشتغال است و مجموعه این عوامل می‌تواند در نهایت به تقویت پول ملی منجر شود.
معاون راهبری و سیاست‌گذاری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی خاطرنشان کرد: بنابراین ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی، به خودی خود به معنای تضعیف پول ملی یا تلاش برای عبور از آن نیست؛ بلکه هدف، استفاده از دارایی‌های ارزی موجود در جهت تأمین مالی تولید، سرمایه‌گذاری و افزایش ظرفیت‌های اقتصادی کشور است.
صندوق‌های درآمد ارزی؛ راهکار هدایت دلارهای راکد به چرخه تولید
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با اشاره به راه‌اندازی صندوق‌های درآمد ارزی در بازار سرمایه گفت: این ابزار مالی می‌تواند ضمن حفظ ارزش دارایی‌های مردم و ایجاد بازدهی مناسب، منابع ارزی خرد و راکد موجود در جامعه را تجمیع کرده و به سمت پروژه‌های مولد، صنایع صادرات‌محور و فعالیت‌های اقتصادی ارزآور هدایت کند.
هادی محمدپور، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به عرضه صندوق‌های درآمد ارزی در بازار سرمایه و اجرای مگاپروژه رویش وزارت امور اقتصادی و دارایی گفت: راه‌اندازی این صندوق‌ها گامی مهم و اساسی در جهت توسعه ابزارهای مالی و ایجاد بسترهای جدید برای جذب سرمایه‌های مردمی به شمار می‌رود. در شرایطی که بخش زیادی از خانوارها برای حفظ ارزش دارایی خود به نگهداری ارز روی می‌آورند، ایجاد یک بستر رسمی و شفاف برای سرمایه‌گذاری ارزی می‌تواند این منابع را مستقیماً وارد چرخه اقتصاد کشور کند.
وی با اشاره به سازوکار این ابزار مالی افزود: یکی از ویژگی‌های شاخص صندوق‌های درآمد ارزی این است که مردم می‌توانند بدون ورود مستقیم و پرریسک به فعالیت‌های اقتصادی، منابع ارزی خود را در اختیار این ابزارهای تخصصی بگذارند؛ بنابراین سرمایه‌گذار علاوه بر حفظ ماهیت و ارزش ارزی اصل دارایی خود، از بازدهی و سود حاصل از سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها نیز منتفع می‌شود.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: این سازوکار از دو جنبه حائز اهمیت است؛ نخست پاسخ به مطالبه به‌حق مردم در راستای صیانت از ارزش سرمایه‌هایشان، و دوم تأمین منابع مالی جدید برای پیشبرد طرح‌های تولیدی و توسعه‌ای کشور. صندوق‌های درآمد ارزی می‌توانند نقطه پیوند این دو نیاز باشند و سرمایه‌های راکد جامعه را به سمت بخش‌های مولد سوق دهند.
محمدپور با تأکید بر لزوم جذابیت سودآوری و ایجاد اعتماد در سرمایه‌گذاران خاطرنشان کرد: بخش عمده‌ای از ارز موجود در دست مردم، امروز به عنوان پس‌انداز نگهداری می‌شود و نقشی در تولید ندارد. اگر بستری امن، شفاف و مطمئن فراهم شود، سرمایه‌های خرد در کنار منابع کلان تجمیع شده و حجم قابل‌توجهی از تأمین مالی اقتصاد شکل خواهد گرفت. بر همین اساس، تعیین بازدهی مناسب و رقابتی، انگیزه کافی را برای انتقال دارایی‌ها از گاوصندوق‌ها به بازار سرمایه فراهم می‌کند.
وی، پرداخت ارزی اصل و سود را نقطه قوت بنیادین این صندوق‌ها دانست و گفت: چنانچه مردم اطمینان حاصل کنند که سرمایه‌گذاری آنها ماهیت ارزی خود را حفظ می‌کند و در موعد سررسید، اصل و سود آن را به صورت ارز دریافت می‌کنند، استقبال و مشارکت عمومی به‌طور چشمگیری افزایش خواهد یافت.
نماینده مردم در مجلس دوازدهم همچنین به نقش این ابزار در توسعه بازار سرمایه اشاره کرد و افزود: راه‌اندازی و توسعه ابزارهای متنوع مالی متناسب با نیازها و سطوح ریسک‌پذیری مختلف، به عمق‌بخشی بورس کمک شایانی خواهد کرد. هدایت منابع جمع‌آوری‌شده از این طریق به سمت پروژه‌های توسعه‌ای و صنایع ارزآور، دسترسی تولیدکنندگان به منابع مالی پایدار را تسهیل می‌کند.
محمدپور در پایان تأکید کرد: شفاف‌سازی سازوکار فعالیت این صندوق‌ها و تضمین بازپرداخت به‌موقع، نقشی کلیدی در اعتمادسازی ایفا می‌کند. هر اندازه اعتماد عمومی نسبت به حفظ ارزش دارایی‌ها و سودآوری این ابزارها تقویت شود، حجم بیشتری از منابع ارزی راکد وارد چرخه رسمی و کارآمد اقتصاد خواهد شد که ثمره نهایی آن رشد اقتصادی، توسعه سرمایه‌گذاری و جهش تولید در کشور است.
راه‌اندازی و توسعه ابزارهای متنوع مالی
شاهسواری نماینده هشترود و چاراویماق در مجلس با اشاره به عرضه نخستین صندوق ارزی کشور خاطرنشان کرد: صندوق ارزی که به تازگی توسط وزارت اقتصاد رونمایی شد، راهکاری برای جمع‌آوری ارزهای راکد مردمی و به کار انداختن آنها در زمینه تقویت صنایع بزرگ و ارزآور است. هر اقدامی که به تقویت صنایع منجر شود، مثبت است.
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: صندوق ارزی در قالب طرح رویش که قبلاً وزیر قول آن را داده بود، رونمایی شد. بر این اساس، قرار است ارزهای راکد مردمی در یک صندوق سپرده‌گذاری شود و به منظور تقویت صنایع بزرگ و ارزآور مورد استفاده قرار بگیرد.شاهسواری گفت: درشرایطی که کشور درگیر یک جنگ اقتصادی تمام عیار است و دولت به لحاظ منابع مالی در مضیقه قرار دارد، تمرکز بر ایجاد بستر برای هدایت منابع ارزی و ریالی سرگردان جامعه اقدامی مهم و مثبت است. با اجرایی شدن مگاپروژه رویش وزارت اقتصاد و عرضه نخستین صندوق ارزی کشور جهت جمع‌آوری و هدایت سرمایه‌های ارزی راکد مردمی به سمت توسعه صنایع پیشران اقدامی مهم و تحولی بزرگ در سیستم تأمین مالی بخش مولد اقتصاد است.
وی ادامه داد: به ویژه این موضوع که قرار است مردم به ازای سپرده‌گذاری ارزی که انجام می‌دهند، سالانه سود دریافت کنند و به این مبالغ مالیات بسته نمی‌شود، به عنوان یک مشوق عمل می‌کند.
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: نگهداری ارز در خانه خطراتی مانند مفقودی و سرقت را دارد. وقتی مردم بتوانند ارز خود را در جای امنی سپرده‌گذاری کنند و بابتش سود سالانه هم بگیرند و مطمئن باشند که به ارز سپرده‌گذاری شده مالیات هم تعلق نمی‌گیرد، قطعاً با انگیزه بیشتری اقدام به سپرده‌گذاری می‌کنند.