فردین آقا بزرگی
اقتصاددان
در شرایطی که تورم، نا اطمینانی اقتصادی و نوسانات بازارهای دارایی، تصمیم گیری برای سرمایه گذاری را دشوار کرده است، انتخاب میان بورس و بازارهایی مانند طلا، ارز، مسکن و خودرو بیش از گذشته اهمیت پیدا می کند. هرچند در نگاه نخست، بازارهای موازی ممکن است به دلیل رشدهای مقطعی و جذابیت دارایی های ملموس، گزینه های مطمئن تری به نظر برسند، اما بررسی ظرفیت واقعی این بازارها نشان می دهد که نمی توان صرفاً بر مبنای افزایش قیمت، درباره برتری آنها قضاوت کرد.
یکی از تفاوتهای مهم بورس با بسیاری از بازارهای دارایی، امکان تبدیل سرمایه به سهام شرکت هایی است که فعالیت اقتصادی مستمر دارند و از محل تولید، فروش کالا و ارائه خدمات درآمد کسب میکنند. به بیان دیگر، ارزش سهام تنها به انتظارات تورمی یا نوسانات روانی وابسته نیست و عملکرد عملیاتی شرکتها نیز در شکلگیری ارزش آن نقش دارد.
بورس در مقایسه با بازارهای موازی همچنان از ظرفیت رشد برخوردار است. بازارهایی مانند مسکن و خودرو در برخی موارد با قیمتهایی بالاتر از ارزش واقعی معامله می شوند و علاوه بر این، نقد شوندگی آنها نیز با محدودیت هایی همراه است. بنابراین، افزایش قیمت در این بازارها لزوماً به معنای برخورداری از فرصت سرمایه گذاری مناسب نیست.
تورم اگرچه فشار قابل توجهی بر معیشت خانوارها وارد می کند، اما آثار آن در همه بخشهای اقتصاد یکسان نیست. در شرکتهایی که توانایی حفظ سطح تولید و فروش خود را دارند، افزایش قیمتها ممکن است در رشد درآمدهای عملیاتی و سودآوری منعکس شود. همین مسئله می تواند در بلند مدت بر ارزش سهام اثر بگذارد. البته بهره مندی شرکت ها از شرایط تورمی یکسان نیست و افزایش هزینه مواد اولیه، محدودیت های تولید، دشواری تأمین مالی و افت تقاضا می تواند بخشی از آثار مثبت افزایش قیمت فروش را خنثی کند. از این رو، انتخاب سهام همچنان نیازمند بررسی وضعیت بنیادی شرکت ها و چشمانداز فعالیت آنهاست.یکی از نکاتی که در ارزیابی وضعیت فعلی بورس اهمیت دارد، تغییر نسبت قیمت به سود شرکتها و کاهش تعداد نمادهایی است که با فاصله قابل توجهی از ارزش ذاتی خود معامله می شوند.
شرایط بازار در ادامه تغییر کرده و اکنون سهم شرکتهای دارای چنین وضعیتی به حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد رسیده است. نمیتوان انتظار داشت همه سهمها صرفاً به دلیل رشد کلی شاخص، افزایش قیمت یکسانی را تجربه کنند. در چنین شرایطی، تفاوت میان شرکتهای سودآور و بنگاه هایی که از پشتوانه عملیاتی کافی برخوردار نیستند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.
یکی از خطاهای رایج در مواجهه با بازار سرمایه، سنجش عملکرد بورس بر اساس بازدهی های کوتاه مدت است. بازار سهام ممکن است در مقاطعی با نوسانات شدید همراه شود و حتی در دوره هایی از طلا، ارز یا سایر داراییها عقب بماند؛ اما ارزیابی ظرفیت آن نیازمند بررسی افقهای زمانی طولانی تر است.