اخبار صنعت-حسین کوثری: نوسان تازه در تحریمها و تحولات مرتبط با امارات، بازار ارز تهران را به حرکت واداشت؛ دلار، تتر و درهم رشدی ۲ تا ۳ درصدی ثبت کردند، اما طلا و سکه با شتاب بیشتری گران شدند.
تحولات تازه در حوزه تحریمها و اخبار مرتبط با امارات، بازار ارز تهران را در هفته اخیر به حرکت درآورد. دلار در این بازه حدود ۳.۲ درصد، تتر ۲.۲ درصد و درهم امارات ۳.۱ درصد رشد کردند. با این حال، طلا و سکه در همین هفته با شتاب بیشتری گران شدند؛ رشدی که نشان میدهد عامل دیگری هم در کار بوده است.
این تفاوت رشد، پرسش اصلی مخاطبان بازار طلا را شکل داده است: چرا سکه از دلار پیشی گرفت؟ پاسخ به رفتار حباب سکه برمیگردد؛ فاصلهای که بین قیمت واقعی سکه بر پایه طلای جهانی و دلار، و قیمت معاملهشده در بازار ایجاد میشود. وقتی نگرانی از آینده ارز بالا میرود، خریداران برای پوشش ریسک به سکه هجوم میآورند و همین تقاضا، حباب را بزرگتر میکند.
چرا سکه از دلار جلو زد؟
قیمت هر سکه از دو بخش تشکیل میشود؛ ارزش ذاتی طلای آن بر اساس نرخ اونس جهانی و دلار، و مبلغ اضافهای که تقاضای هیجانی بازار به آن تحمیل میکند. در هفتههای پرتنش، همین بخش دوم رشد بیشتری میگیرد. دادههای بازار نشان میدهد در هفته اخیر، رشد طلا و سکه از رشد دلار جلوتر بوده، یعنی بخشی از تقاضا از جنس نگرانی بوده، نه صرفاً حسابوکتاب قیمت جهانی.
پرسش دیگری که در بازار مطرح شده، رسیدن دلار به ۱۹۵ هزار تومان است. با نرخ رشد هفتگی حاضر، این عدد در کوتاهمدت دور از دسترس نیست، اما تحلیلگران آن را یک سناریوی محتمل میدانند، نه یک نتیجه قطعی. شدت تحریمهای تازه، حجم عرضه دلار در بازار و رفتار خریداران در روزهای آینده، تعیین میکند کدام مسیر محتملتر است.
برای بسیاری از خانوارها، این نوسانها مستقیم به قدرت خرید و برنامههای مالی گره میخورد. رشد همزمان دلار و طلا معمولاً بهمعنای گرانتر شدن کالاهای وارداتی، خودرو و حتی مسکن است، چون قیمتگذاری بسیاری از این کالاها با نرخ ارز تنظیم میشود. به همین دلیل، دنبالکردن همزمان نرخ دلار، قیمت جهانی اونس طلا و اندازه حباب سکه، تصویر دقیقتری از مسیر بازار به دست میدهد. بازار طلا و ارز ایران در سالهای اخیر بارها به اخبار تحریمی و تحولات منطقهای واکنش نشان داده است. تجربه نشان میدهد این واکنشها گاهی زودگذر بودهاند و گاهی نقطه آغاز یک روند بلندمدتتر. مقایسه رفتار بازار در روزهای آینده با الگوهای مشابه گذشته، تصویر روشنتری از مسیر پیش رو میدهد.
تداوم روند صعودی طلا در افق میانمدت
دکتر میثم محمدی کارشناس و مدرس بازارهای مالی با بررسی چشمانداز بازار طلای داخلی، تداوم روند صعودی طلا در افق میانمدت را محتملتر از شکلگیری یک روند نزولی پایدار دانست و تأکید کرد که با وجود احتمال اصلاحهای مقطعی، متغیرهای بنیادی اقتصاد ایران همچنان از قیمت طلا حمایت میکنند.
محمدی با اشاره به شرایط فعلی بازار طلای داخلی تشریح کرد: مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و بینالمللی همچنان از قیمت طلا حمایت میکنند. به نظر میرسد در شرایط فعلی، احتمال ادامه روند صعودی طلای داخلی در افق میانمدت بیشتر از احتمال شکلگیری یک روند نزولی پایدار باشد؛ هرچند این به معنای رشد مداوم و بدون اصلاح قیمتها نیست و بازار طلا میتواند در مسیر پیشرو نوسانات و اصلاحهای قابل توجهی را تجربه کند.
وی افزود: برای تحلیل آینده طلای داخلی باید توجه داشت که قیمت طلا در ایران تنها تحت تأثیر اونس جهانی قرار ندارد، در واقع طلای داخلی حاصل برهمکنش قیمت جهانی طلا، نرخ ارز، تورم، نقدینگی، شرایط اقتصادی کشور و انتظارات سیاسی است. به همین دلیل ممکن است در مقطعی طلای جهانی وارد اصلاح شود، اما قیمت طلا در داخل به دلیل افزایش نرخ ارز همچنان مسیر صعودی خود را حفظ کند، از طرف دیگر حتی در شرایطی که اونس جهانی در سطوح بالایی قرار دارد، یک تحول سیاسی مثبت و کاهش قابل توجه نرخ ارز میتواند باعث اصلاح طلای داخلی شود.
تورم ساختاری؛ پشتوانه مهم قیمت طلا
این کارشناس بازارهای مالی ادامه داد: در شرایط فعلی، یکی از مهمترین عواملی که از قیمت طلا در ایران حمایت میکند، تورم ساختاری اقتصاد کشور است. اقتصاد ایران همچنان با تورم بالا، رشد اقتصادی ضعیف، مشکلات بودجهای، ناترازیهای مالی و بانکی و کاهش قدرت خرید پول ملی مواجه است.
به گفته محمدی، تا زمانی که این مشکلات به شکل بنیادی برطرف نشوند، تقاضا برای داراییهایی که بتوانند ارزش سرمایه را در برابر کاهش ارزش پول حفظ کنند، ادامه خواهد داشت. طلا در چنین شرایطی برای بخش قابل توجهی از سرمایهگذاران نه صرفاً یک ابزار سفتهبازی، بلکه نوعی پوشش در برابر تورم و کاهش ارزش پول محسوب میشود.
وی تصریح کرد: از این منظر، حتی اگر قیمت طلا در مقاطع کوتاهمدت کاهش پیدا کند، نمیتوان صرفاً بر اساس یک اصلاح قیمتی نتیجه گرفت که روند بلندمدت بازار تغییر کرده است. مادامی که تورم بالا باقی بماند و انتظارات نسبت به آینده ارزش ریال تغییر اساسی نکند، هر کاهش قابل توجه در قیمت طلا میتواند با افزایش تقاضای سرمایهگذاری مواجه گردد.
کسری بودجه و فشارهای تورمی
محمدی عامل مهم دیگر را وضعیت بودجه دولت دانست و گفت: تداوم کسری بودجه و محدودیت منابع مالی دولت، یکی از ریشههای مهم فشارهای تورمی در اقتصاد ایران است.وی ادامه داد: چنانچه سیاستهای مالی و پولی نتوانند این ناترازیها را به شکل پایدار کنترل کنند، فشار تورمی در اقتصاد ادامه پیدا خواهد کرد و این موضوع در نهایت میتواند خود را در بازار ارز و داراییهایی مانند طلا نشان دهد. بنابراین، برای تغییر روند بلندمدت طلا، صرفاً کنترل مقطعی نرخ ارز کافی نیست و باید در متغیرهای بنیادی اقتصاد تغییر ایجاد شود.
دلار؛ مهمترین متغیر داخلی تعیینکننده مسیر طلا
این کارشناس بازارهای مالی نرخ ارز را یکی از مهمترین متغیرهای داخلی بازار طلا عنوان کرد و گفت: در این میان، نرخ ارز را میتوان مهمترین متغیر داخلی تعیینکننده مسیر طلای ایران دانست. در واقع، برای سرمایهگذار ایرانی، تغییرات دلار اهمیت بسیار زیادی دارد و گاهی حتی میتواند اثر نوسانات اونس جهانی را خنثی یا تشدید کند.محمدی افزود: اگر نرخ ارز در ماههای آینده وارد روند صعودی شود، حتی در صورت ثبات یا اصلاح اونس جهانی، قیمت طلای داخلی همچنان ظرفیت رشد خواهد داشت. در مقابل، چنانچه یک تحول سیاسی باعث کاهش قابل توجه نرخ ارز شود، طلا میتواند وارد یک دوره اصلاحی گردد؛ حتی اگر طلای جهانی در سطوح بالایی باقی بماند.
سه سناریو برای آینده بازار طلا
این تحلیلگر بازارهای مالی در ادامه درباره سناریوی محتمل بازار در ماههای آینده گفت: سناریوی محتملتر برای طلای داخلی در ماههای آینده، ادامه روند صعودی همراه با نوسان و اصلاحهای مقطعی است. به بیان دیگر، احتمال اینکه بازار پس از هر مرحله رشد، وارد دورههایی از استراحت و اصلاح شود زیاد است، اما تا زمانی که متغیرهای بنیادی اقتصاد ایران تغییر نکردهاند، احتمال شکلگیری یک روند نزولی بلندمدت را نمیتوان سناریوی غالب دانست.
وی در تشریح سناریوی افزایشی گفت: اگر همزمان نرخ ارز در داخل افزایش پیدا کند و اونس جهانی نیز در سطوح بالا باقی بماند یا رکوردهای جدیدی ثبت کند، طلای داخلی میتواند وارد مرحله جدیدی از رشد شود. در این حالت، سرعت افزایش قیمت طلا میتواند حتی بیشتر از چیزی باشد که صرفاً با بررسی بازار جهانی انتظار میرود؛ زیرا دو موتور اصلی بازار، یعنی اونس و دلار، همزمان در یک جهت حرکت خواهند کرد.
محمدی درباره سناریوی میانه نیز اظهار داشت: اگر نرخ ارز در محدوده فعلی تثبیت شود و اونس جهانی نیز پس از نوسانهای مختلف در سطوح بالای خود باقی بماند، بازار طلا احتمالاً بیشتر وارد فاز نوسانی خواهد شد. در چنین شرایطی ممکن است رشد قیمتها برای مدتی متوقف شود، اما کاهش شدید و پایدار نیز اتفاق نیفتد و بازار برای مدتی در یک محدوده قیمتی جدید تثبیت شود.
وی همچنین در تشریح سناریوی کاهشی گفت: مهمترین محرک میتواند یک تحول سیاسی جدی و غیرمنتظره باشد که موجب کاهش قابل توجه نرخ ارز شود. در این صورت، حتی اگر اونس جهانی همچنان بالا باشد، طلای داخلی میتواند با اصلاح قابل توجه مواجه شود.
محمدی تأکید کرد: برای اینکه این اصلاح به یک روند نزولی بلندمدت تبدیل شود، لازم است کاهش نرخ ارز پایدار باشد و همزمان انتظارات تورمی نیز به شکل محسوسی کاهش پیدا کند.
«صعود پرنوسان»؛ سناریوی غالب طلای داخلی
دکتر محمدی در جمعبندی تحلیل خود گفت: بازار طلای ایران در شرایط فعلی بیشتر در معرض اصلاحهای موقت در یک روند صعودی قرار دارد تا تغییر کامل روند.وی ادامه داد: مهمترین دلیل این دیدگاه، ترکیب تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، کسری بودجه، مشکلات ساختاری اقتصاد و تداوم ریسکهای سیاسی است. تا زمانی که این متغیرها تغییر بنیادین نکنند، طلا همچنان یکی از مهمترین گزینههای حفظ ارزش دارایی در اقتصاد ایران باقی خواهد ماند.
این کارشناس بازارهای مالی البته تأکید کرد: این دیدگاه به معنای توصیه به خرید در هر قیمت نیست. افزایش قابل توجه قیمت طلا میتواند ریسک اصلاحهای کوتاهمدت را بالا ببرد و سرمایهگذاران باید میان روند بلندمدت و نقطه ورود کوتاهمدت تفاوت قائل شوند.وی افزود: حتی در یک روند صعودی قدرتمند نیز ممکن است بازار در واکنش به یک خبر سیاسی، کاهش نرخ ارز یا اصلاح اونس جهانی، افتهای قابل توجهی را تجربه کند.
محمدی خاطرنشان کرد: آینده طلای داخلی بیش از هر چیز به یک سؤال وابسته است؛ آیا اقتصاد ایران میتواند روند تورم و کاهش ارزش پول ملی را متوقف کند یا خیر؟ اگر پاسخ در ماههای آینده منفی باشد، احتمال ادامه روند صعودی طلا در افق میانمدت همچنان بالاست. اما اگر یک تغییر سیاسی و اقتصادی واقعی بتواند نرخ ارز، انتظارات تورمی و ریسکهای اقتصادی را به شکل پایدار کاهش دهد، بازار طلا میتواند یکی از مهمترین دورههای اصلاحی خود را تجربه کند.به گفته وی، در شرایط فعلی، سناریوی غالب برای طلای داخلی را میتوان «صعود پرنوسان» توصیف کرد؛ بازاری که ممکن است بارها اصلاح کند، اما تا زمانی که متغیرهای بنیادی اقتصاد ایران تغییر نکردهاند، هر اصلاح الزاماً به معنای پایان روند صعودی نخواهد بود.
ردپای بنزین در شوک جهش قیمت ارز و طلا
کامران سلطانی دبیر پیشین کانون صرافان ارز با اشاره به رکوردشکنی قیمت دلار و طلا در نخستین روز کاری هفته، شایعه افزایش قیمت بنزین را مهمترین عامل التهاب اخیر بازارها دانست و هشدار داد که هرگونه افزایش شدید قیمت سوخت میتواند موج تازهای از تورم را به اقتصاد تحمیل کرده و کنترل بازار ارز، طلا و سطح عمومی قیمتها را دشوارتر کند.
او گفت انتشار اخبار و شایعات مربوط به افزایش قیمت بنزین، بهویژه مطرح شدن نرخهای ۳۰ و ۴۰ هزار تومان برای هر لیتر، فضای روانی بازار را بهشدت تحت تأثیر قرار داده و به نوسانات شدید معاملات روز شنبه دامن زده است.