اخبار صنعت-حسین کوثری: زیست بوم صنایع خلاق به مجموعه ای از عوامل و نهادهای مختلف اطلاق می شود که در کنار هم به توسعه و پایداری این صنایع کمک می کنند. این زیست بوم شامل نهادهای دولتی، بخش خصوصی، دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و واحدهای خلاق است که با همکاری و تعامل با یکدیگر، زمینه ساز رشد و توسعه صنایع خلاق می شوند. واحدهای خلاق نقش مهمی در زیست بوم صنایع خلاق دارند. این واحدها شامل شرکت های خلاق، استارتاپ ها، استودیوهای هنری و مراکز نوآوری هستند که با تولید محصولات و خدمات خلاقانه، به توسعه اقتصادی و فرهنگی کمک می نمایند. واحدهای خلاق با استفاده از دانش و فناوری های نوین، به تولید محصولات با ارزش افزوده بالا می پردازند و زمینه ساز اشتغال زایی و نوآوری در جامعه می شوند.
حمایت ۱۵۰ میلیاردی دولت از زیستبوم صنایع خلاق کشور
-همزمان با برنامهریزی برای برگزاری رویداد ملی مانوین در اصفهان، تفاهمنامه همکاری میان معاونت علمی ریاست جمهوری و وزارت کار برای تقویت و توسعه اقتصاد خلاق و تخصیص منابع مالی کمبهره منعقد شد.
عبدالحسن بهرامی رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری عصر یکشنبه ۲۲ شهریور در نشست هماندیشی با مدیران شرکتهای بزرگ صنایع خلاق اظهار کرد: حضور فعالان این بخش زمینهساز توسعه روزافزون اقتصاد کشور و تقویت چتر حمایتی از شرکتهای فعال در حوزه صنایع خلاق خواهد بود.
وی با تبیین تمایز حوزههای دانشبنیان یادآور شد: رویکرد اصلی مسیر توسعه اقتصاد دانشبنیان در کشور فناوریهای سخت و پیشرفته بوده است، اما اقتصاد خلاق تفاوت ماهوی دارد و پایههای آن بر خلاقیت نوآوری سرمایه اجتماعی و سرمایه انسانی بنا شده است.
رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی افزود: بر اساس سند مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۳ حوزه تخصصی برای حرکت و توسعه اقتصاد خلاق در کشور پیشبینی شده است.
وی با تأکید بر تغییر پارادایم حمایتی معاونت علمی خاطرنشان کرد: رویکرد جدید بر این مبنا استوار است که دولت صرفاً در جایگاه تسهیلگر عمل کند و با همکاری تنگاتنگ بخش خصوصی نظام حکمرانی نوین مبتنی بر ظرفیتهای واقعی این حوزه شکل بگیرد.بهرامی با تشریح ساختار رویداد ملی مانوین که از ۲۱ تا ۲۳ مهرماه در اصفهان برگزار میشود گفت: این رویداد در سه بخش نمایشگاهی جشنواره و فراخوانهای عمومی طراحی شده است تا ابعاد گوناگون صنایع خلاق را پوشش دهد.
به گفته وی، در بخش نمایشگاهی تمرکز بر نمایش توانمندیها در بخش جشنواره شناسایی و برندسازی برندهای برتر و در بخش فراخوانهای عمومی حمایت هدفمند از توسعه محصولات خلاقانه دنبال میشود.
بهرامی در ارائه آمار از روند ثبتنام این رویداد نیز تصریح کرد: ۳۹۴ شرکت برای حضور در بخش نمایشگاهی ثبتنام کردند که پس از ارزیابیهای دقیق دبیرخانه ۱۵۰ شرکت انتخاب شدند.
وی اضافه کرد: همچنین در بخش جشنواره بیش از ۴۰۰ طرح و شرکت حضور داشتند که ۷۰ شرکت برتر انتخاب شدهاند و در نهایت ۳۵ جایزه یکمیلیاردی در هفت حوزه تخصصی و هفت تندیس الماس به ارزش ۲ میلیارد تومان در مراسم اختتامیه اهدا خواهد شد.
رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی همچنین در خصوص همکاری با وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی نیز تصریح کرد: معاونت اشتغال این وزارتخانه مبلغ ۱۵۰ میلیارد تومان را برای حمایت از توسعه کسبوکارهای خلاق اختصاص داده است که در قالب تسهیلات کمبهره با قابلیت تبدیل به گرنت یا حمایت بلاعوض به شرکتهای منتخب اعطا میشود.
بهرامی با اشاره به فرآیند غربالگری و منتورینگ طرحها در کلینیک رشد افزود: داوری تخصصی طرحها تا ۱۰ شهریورماه انجام شده و در حال حاضر فرآیند مربیگری برای ارتقای پتانسیل طرحها در حال انجام است.
وی، هدف نهایی از برگزاری این نشست با بنگاههای بزرگ را بهرهگیری از ظرفیت آنان به عنوان شریک توسعه صنایع خلاق دانست و از شرکتهای متقاضی دعوت کرد با تکمیل فرمهای مربوطه در این رویداد مشارکت کنند.
بهرامی همچنین یادآور شد: فضای نمایشگاهی بهصورت رایگان در اختیار شرکتها قرار میگیرد و تلاش شده بخشی از هزینههای غرفهسازی نیز با حمایت این معاونت پوشش داده شود. طبق آمار تاکنون بیشترین حضور مربوط به استانهای تهران آذربایجان شرقی اصفهان و خراسان رضوی بوده است.
در ادامه این نشست، تفاهمنامه همکاری میان معاونت علمی و وزارت کار برای تقویت و توسعه اقتصاد خلاق و تخصیص و تزریق ۱۵۰ میلیاردتومان منابع مالی کمبهره به حوزه صنایع خلاق به امضاء طرفین رسید.
صنایع خلاق چیست؟
صنایع خلاق حوزه گسترهای از فعالیتهای اقتصادی را در بر میگیرد که در آنها خلاقیت انسانی، دانش و داراییهای فکری بهعنوان ماده اولیه اصلی استفاده میشود. بر اساس تعریفی که کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) ارائه کرده است، صنایع خلاق به آن دسته از صنایعی گفته میشود که در آنها چرخهای از خلق، تولید و توزیع کالاها و خدمات جریان دارد. این صنایع در نقطه تقاطع هنر، فناوری، خدمات و صنعت قرار میگیرند و یک بخش پویا و رو به رشد را در تجارت جهانی شکل دادهاند.
یونسکو و دیگر نهادهای بینالمللی (مخصوصا پس از دوران کرونا)، تمرکز بیشتری بر این حوزه داشتهاند، زیرا صنایعی که خلاق هستند، توانستهاند خود را با سرعتی بالا با تغییرات جهانی وفق دهند. اگر بخواهیم تعریفی سادهتر و دقیق ارائه دهیم، باید بگوییم:
صنایع خلاق چیست، مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی هستند که در آنها خلاقیت، نوآوری، ایدهپردازی و دانش نقش محوری دارند. این فعالیتها میتوانند شامل حوزههایی مانند هنرهای تجسمی و نمایشی، طراحی، معماری، موسیقی، بازیهای ویدیویی، تولید محتوای دیجیتال، تبلیغات، نشر، فیلم، نرمافزار مد و حتی محتوای شبکههای اجتماعی باشند.
نکته مهمی که باید بدانید این است که صنایع خلاق ارزش فرهنگی ایجاد میکنند و موتور محرکهای برای رشد اقتصادی بهویژه در کشورهای در حال توسعه به شمار میروند. همچنین در این میان، نقش نهادهایی مانند پارک علم و فناوری در شناسایی، حمایت و توسعه این صنایع پررنگ است.
نگاهی به تاریخچه صنایع خلاق
مفهوم صنایع خلاق چیست از دهه ۱۹۹۰ میلادی و زمانی که جهان با تحولات گسترده در حوزه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال روبهرو بود، وارد ادبیات اقتصادی شد. در این دوره، کشورهایی مانند استرالیا با ارائه سیاست فرهنگی «ملت خلاق» در سال ۱۹۹۴ و سرمایهگذاری چشمگیر، بهصورت رسمی وارد این حوزه شدند.
بریتانیا هم در سال ۱۹۹۷ با حمایت حزب کارگر، صنایع خلاق را بهعنوان یک ابزار توسعه اقتصادی مطرح کرد. در این مسیر، مفاهیمی مانند «بخش خلاق» و «صنایع کپیرایت» شکل گرفتند و به تدریج چارچوبی برای ترکیب خلاقیت، تولید محتوا و بازاریابی فرهنگی پدید آمد. از آن زمان تا به امروز، این صنایع بهعنوان یک جریان فرهنگی و راهبردی نوین در اقتصاد جهانی شناخته میشوند.
صنایع خلاق در ایران
صنایع خلاق ایران هنوز در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارد. هرچند تنوع قومی و فرهنگی کشور بستر مناسبی برای خلق محصولات خلاقانه فراهم کرده است، اما بسیاری از این ظرفیتها به دلیل نبود زیرساختهای حمایتی کافی، هنوز به مرحله تجاریسازی گسترده و ورود به بازارهای بینالمللی نرسیدهاند.
در حوزههایی مانند بازیهای رایانهای، پویانمایی، نشر دیجیتال و سینما، اقدامات ارزشمندی صورت گرفته است، اما هنوز ایران در سطح جهانی به عنوان یک بازیگر اصلی شناخته نمیشود. برای اینکه ایران بتواند در آینده نزدیک جایگاه واقعی خود را در اقتصاد خلاق تثبیت کند، به سیاستگذاریهای هدفمند، حمایتهای مالی و توسعه زیرساختهای نوآورانه نیاز دارد.
شرکتهای خلاق
حال که بهخوبی میدانید صنایع خلاق چیست، احتمالا با این سوال هم مواجه میشوید که شرکت خلاق به چه شرکتی گفته میشود؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که شرکتهای خلاق، بنگاههایی هستند که محور اصلی فعالیت آنها خلاقیت، نوآوری و تولید ارزش فکری است.
این شرکتها با ترکیب فناوری، فرهنگ، هنر و اقتصاد، محصولات و خدمات نوآورانهای را به بازار عرضه میکنند. همچنین شرکت خلاق بیشتر بر پایه میراث فرهنگی و توانمندیهای بومی شکل میگیرد و نسبت به نوسانات خارجی مقاومتر است. علاوه بر این، رشد این شرکتها به فاکتورهای مختلفی مانند سرمایه، زیرساخت، کارآفرینی و حمایت از مالکیت فکری نیاز دارد.
اهمیت صنایع خلاق
صنایع خلاق نقش بسیار زیادی در رشد اقتصادی، اشتغالزایی و نوآوری ایفا میکنند. همچنین باید بدانید که اقتصاد بسیاری از کشورها با تکیه بر فرهنگ، هنر، فناوری و طراحی رونق یافته است. حتی زیرشاخههایی مانند صنعت مد یا تولید محتوای دیجیتال میتوانند به موتور محرک توسعه اقتصادی تبدیل شوند.
کشورهای منطقه (از جمله کشورهای خاورمیانه) هم به اهمیت این حوزه پی بردهاند و برای بهرهبرداری از آن برنامهریزی میکنند. توسعه این صنایع میتواند ب راهی مؤثر برای تنوعبخشی به اقتصاد ایران و خلق ارزش افزوده باشد.
نقش صنایع خلاق در اقتصاد
صنایع خلاق چیست نقش مهمی در پویایی اقتصادی کشورها ایفا میکنند. برای مثال، در کشور انگلستان، از هر ۸ کسبوکار یک مورد در حوزه خلاق قرار دارد. همچنین بیش از ۹۵٪ آنها کسبوکارهای کوچک با کمتر از ۱۰ نفر نیرو هستند.
این صنایع سالانه بیش از ۱۰۱.۵ میلیارد پوند به اقتصاد کشور اضافه میکنند. طبیعتا چنین عددی به نسبت سهم مجموع صنایعی مانند خودرو، هوافضا و نفت بالاتر است. رشد اشتغال در این حوزه سه برابر میانگین دیگر بخشها و ۱۲ درصد از صادرات ملی را شامل میشود. همچنین، یکسوم نیروی انسانی آن بهصورت مستقل فعالیت میکنند که همین امر روی اهمیت مهارتهای مدیریتی و خوداشتغالی این حوزه تاکید دارد.
شرکت های خلاق نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشور دارند. این شرکت ها با تولید محصولات و خدمات خلاقانه، به افزایش تولید ناخالص داخلی و ایجاد اشتغال کمک می کنند. همچنین، شرکت های خلاق با تکیه بر نوآوری، زمینه ساز توسعه فناوری های نوین و بهبود کیفیت زندگی مردم هستند. برخی از مهم ترین نقش های شرکت های خلاق در اقتصاد عبارتند از:
ایجاد اشتغال: شرکت های خلاق با ایجاد فرصت های شغلی جدید، به کاهش نرخ بیکاری کمک می کنند.
افزایش تولید ناخالص داخلی: تولید محصولات و خدمات خلاقانه، به افزایش تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی کمک می نماید.
توسعه فناوری: شرکت های خلاق با تمرکز بر نوآوری و استفاده از فناوری های نوین، به توسعه و ارتقای فناوری ها در بخش های مختلف کمک می کنند.
تقویت هویت فرهنگی: محصولات و خدمات خلاقانه شرکت ها می توانند هویت فرهنگی و اجتماعی را تقویت کرده و به ترویج فرهنگ بومی کمک نمایند.