اخبار صنعت-حسین کوثری: صنعتیسازی مسکن یک فرآیند است که برای تولید انبوه و مقرون به صرفهتر مسکن برای جامعه انجام میشود. این فرآیند شامل استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته، مواد ساختمانی مدرن و روشهای ساختاری نوین است که باعث کاهش هزینهها و زمان ساخت میشود. صنعتیسازی مسکن از روشهای سنتی ساختوساز که عمدتا بر اساس ساختارهای سنتی و دستی انجام میشود، متمایز است.
به گفته فعالان صنعت ساختوساز یکی از مزایای صنعتیسازی مسکن، کاهش هزینه ساخت است. با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته و روشهای ساختاری نوین، هزینههای مربوط به نیروی کار و مواد ساختمانی کاهش مییابد. همچنین، با استفاده از خطوط تولید انبوه، میتوان در مقیاس بزرگتری مسکن تولید کرد و این موضوع میتواند منجر به ارائه مسکن با قیمت مناسبتر و امکان دسترسی بهتر به مسکن برای افراد بشر باشد.
صنعتیسازی مسکن نیازمند استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته و راهبردهای نوین است. این مهم شامل استفاده از ماشینآلات ساختمانی پیشرفته، فناوریهای ساختاری مدولار و سیستمهای اتوماسیون است. اما بهکارگیری تکنولوژیهای جدید نیازمند آموزش و آمادگی کارگران و تکنسینهاست. ضمنا هزینه بالای ماشینآلات و تکنولوژیهای پیشرفته ممکن است مانع از بهرهبرداری کامل شود.
در صنعتیسازی مسکن، مقررات و استانداردهای مربوط به ساختوساز، بهداشت و ایمنی، بهرهوری انرژی، استفاده از مواد ساختمانی و... وجود دارد. رعایت این مقررات و استانداردها برای تضمین کیفیت و ایمنی مسکنها ضروری است، اما ممکن است این مقررات و استانداردها برای برخی توسعهدهندگان مسکن دشواریها و هزینههای اضافی به همراه داشته باشد و همچنین ممکن است قوانین فعلی ما بر مبنای روشهای سنتی ساختوساز تدوین شده باشد که همین مساله خود عامل بازدارندهای در توسعه صنعتیسازی است و بنابراین اگر به دنبال توسعه صنعتیسازی به معنای واقعی کلمه هستیم باید قوانین و مقررات بالادستی بخش مسکن را مورد بازنگری قرار دهیم و مطابق با روشهای صنعتیسازی آنها را بهروزرسانی کنیم.
تدوین و اجرای طرح ملی صنعتیسازی مسکن، به روزرسانی مقررات ملی ساختمان و انتشار ویرایشهای جدید، تدوین استانداردهای ملی در حوزه مصالح و فناوریهای نو با مشارکت سازمان ملی استاندارد و هوشمندسازی فرآیندهای ساخت و نظارت فنی، بخشی از فعالیتهای وزارت راه و شهرسازی در دولت چهاردهم برای ارتقای کیفیت ساخت و ساز است.
ارتقای کیفیت ساخت و ساز و بهرهگیری از فناوریهای نوین یکی از محورهای کلیدی در تحقق اهداف عدالت محور دولت چهاردهم به ویژه در حوزه مسکن است. وزارت راه و شهرسازی با توجه به تکالیف تعیین شده در قانون جهش تولید مسکن و قانون برنامه هفتم توسعه، موظف به اتخاذ تمهیدات لازم برای بهبود فرآیندهای ساخت افزایش ایمنی و دوام بناها، کاهش مصرف انرژی و ارتقای تابآوری شهری از طریق به کارگیری فناوریهای نوآورانه شده است. در این راستا نهادهای زیر مجموعه وزارتخانه نظیر مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی، سازمان ملی زمین و مسکن و شرکت بازآفرینی شهری ایران در تعامل با بخش خصوصی، دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان اقداماتی گسترده برای به روزسازی نظام ساخت و ساز و بهرهبرداری از ظرفیت فناوریهای نوین به انجام رسانده اند.
توسعه صنعتیسازی ساختمان با رویکرد بومیسازی فناوری، ارتقای کیفیت مصالح و کنترل ساخت و ساز, ارتقای بهرهوری انرژی و رعایت الزامات محیطزیستی، گسترش آموزش دانش فنی و تعامل با بخش خصوصی، هوشمندسازی فرآیندهای ساخت و نظارت فنی، دستاوردهایی است که دولت چهاردهم در بخش ارتقای کیفیت ساخت و ساز و استفاده از فناوریها به کار گرفته است.
صنعتیسازی؛ مسیر کاهش هزینه و افزایش سرعت ساخت
حبیباله طاهرخانی در مراسم اختتامیه بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان با اشاره به ضرورت حرکت به سمت صنعتیسازی مسکن گفت : سهم صنعتیسازی در فرایند تولید و عرضه مسکن و ساختمان ما بسیار پایین است. صنعتیسازی هم میتواند سرعت ساخت را افزایش دهد و هم هزینهها را کاهش دهد و امکان شکلگیری برندها را فراهم کند. این موضوعی است که قاعدتاً نیازمند همراهی بخش خصوصی است.
معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی افزود: چارچوبها و زمینههای آن در حال فراهم شدن است تا با کمک بخشخصوصی، نهادها، سازمانها و انجمنهای ذیربط، این مسیر دنبال شود. امسال خوشبختانه انجمنها خودشان آمدند و مجموعه اتاق تعاون نیز همراهی کرد و سالن خاصی در حوزه صنعتیسازی ساختمان راهاندازی و نوآوریها در این بخش عرضه شد.
تهیه طرح پیشران صنعت ساختمان
وی تصریح کرد: این نوآوریها نیازمند آن هستند که تجاریسازی شوند و عمومیت پیدا کنند تا این صنعت را بیش از پیش بالنده کنند. در عین حال، وزارت راه و شهرسازی طرح پیشران صنعت ساختمان را نیز تهیه کرده است. این طرح باید مراحل قانونی لازم را طی کند و ارائه فرصتها و مشوقهای لازم و رفع محدودیتها در این زمینه، وجهه همت وزارتخانه و دولت است .
ارائه طرح پیشران تحول فناورانه و صنعتیسازی ساختمان
ماه گذشته نشست هم اندیشی وزیر راه و شهرسازی با تشکل های حرفه ای بخش مسکن و ساختمان با موضوع تاب آوری صنعت ساختمانطرح «پیشران تحول فناورانه و صنعتیسازی در صنعت ساختمان و شهرسازی ایران» در چارچوب ماده ۱۱۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت با هدف کاهش هزینه ساخت، ارتقای کیفیت، افزایش ایمنی، توسعه فناوری و تقویت تابآوری ملی، و پیگیری تحول در زنجیره صنعت ساختمان و بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی و مالی کشور ارائه شد.نوید پاکنژاد مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی در نشست هم اندیشی تشکل های حرفه ای حوزه ساخت و ساز با وزیر راه و شهرسازی، طرح «پیشران تحول فناورانه و صنعتیسازی در صنعت ساختمان و شهرسازی ایران» اظهار کرد: این پروژه در راستای ماده ۱۱۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت و با هدف همافزایی میان بخشهای صنعت، معدن و مسکن طراحی شده است.
وی با اشاره به جایگاه راهبردی صنعت ساختمان گفت: این صنعت بهعنوان یک صنعت پیشران، با بیش از ۲۰ صنعت اصلی و ۱۵۰ صنعت پیشین و پسین در ارتباط است و هرگونه تحرک در آن موجب فعال شدن کل زنجیره، ایجاد ارزش افزوده و اشتغال میشود.مشاور معاونت مسکن و ساختمان هدف اصلی این طرح را کاهش هزینه ساخت، ارتقای کیفیت و ایمنی ساختمانها، تسریع در زمان اجرا و افزایش بهرهوری مالی عنوان کرد و با اشاره به ضرورتهای زیستمحیطی آن تأکید کرد: این طرح با توجه به ناترازیهای موجود، بر صرفهجویی در انرژی و آب تمرکز دارد و از دیگر اهداف آن، تقویت تقاضا برای صنایع فناورانه و ارتقای تابآوری ملی است.پاکنژاد با اشاره به پشتوانه قانونی پروژه گفت: این طرح در چارچوب ماده ۱۱۹ برنامه هفتم پیشرفت و در ارتباط با مواد ۲، ۴۹، ۴۷، ۵۵ بند «الف» و ۹۹ این قانون تدوین شده و علاوه بر تحقق اهداف توسعه پایدار، به دنبال ارتقای تابآوری و رشد اقتصادی کشور است.
چالشهای صنعت ساختمان و ضرورت تحول در ساختوساز
وی با اشاره به چالشهای موجود اظهار کرد: حدود ۳۰ درصد از بافتهای شهری کشور را بافتهای فرسوده تشکیل میدهد. همچنین کمبود مسکن متناسب با توان اقتصادی خانوار، ساختوساز غیرصنعتی و سنتی و هدررفت منابع در حوزه انرژی، مصالح و زمان از مهمترین مشکلات فعلی است. در ضمن نبود سیاستگذاری نوآورانه برای استفاده از فناوریهای نوین در طراحی، اجرا و نگهداری ساختمان و همچنین ناهماهنگی میان نظام شهری، شهرسازی و مدیریت شهری از دیگر چالشهای اساسی است.
مشاور معاونت مسکن و ساختمان در ادامه تأکید کرد: هدف این طرح، تحول فناورانه در زنجیره تولید ساختمان و شکلگیری الگوی ساخت صنعتی است و فراهمسازی زمینه سرمایهگذاری در گامهای بعدی اجرای طرح است.
اهداف کلان طرح در نوسازی و صنعتیسازی بافتهای شهری
پاکنژاد افزود: بر اساس این طرح، نوسازی هوشمند و فناورانه بافتهای فرسوده در مقیاس ملی، ارتقای کیفیت طراحی و ساخت شهری، افزایش بهرهوری انرژی، کاهش زمان و هزینه ساخت، بهبود ایمنی و افزایش عمر ساختمان از اهداف کلیدی به شمار میرود. همچنین افزایش سهم فناوری، نوآوری و شرکتهای دانشبنیان در زیستبوم صنعت ساختمان و زنجیره تأمین مورد تأکید قرار گرفته است.وی در خصوص بخش تأمین مالی طرح گفت: با استفاده از ظرفیتهای صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوق ملی مسکن و بازار سرمایه، ابزارهایی مانند فکتورینگ، قراردادهای بلندمدت خرید و پیشفروش مبتنی بر تولید فعال خواهد شد تا ابزارهای متنوع مالی در اختیار اجرای طرح قرار گیرد.
بررسی، دو کارگروه «تعیین و بررسی صلاحیت» و «تأمین مالی» برای ارزیابی و تخصیص مشوقها تشکیل میشود.
بروندادهای اجرایی طرح پیشران تحول فناورانه در صنعت ساختمان
مشاور معاونت مسکن و ساختمان با اشاره به برونداد اجرایی این طرح گفت: ایجاد و توسعه کارخانههای صنعتیسازی و فناوریهای نوین ساخت، شکلگیری شهرکهای تخصصی مصالح نوآورانه و پیشرفته، توسعه پلتفرمهای بازار تهاتر مصالح و ایجاد مراکز لجستیکی و ترانزیتی مصالح و نهادههای ساختمانی برای صادرات و جابهجایی در سطح کشور پیشبینی شده است.
پاکنژاد در پایان نیز به پیشنهاد استفاده از ظرفیت براونفیلدها، فضاهای بافتهای فرسوده، پادگانها و فضاهای شهری جدید تحت عنوان مجتمعهای فناورانه که ترکیبی از مسکن، خدمات و اشتغال با استفاده از مصالح نوین و فناوریهای صنعتیسازی اشاره کرد.
سازوکارهای تأمین مالی و مشوقهای قانونی طرح صنعتیسازی
به گفته مشاور معاونت مسکن و ساختمان؛ در این طرح، بخشی از ظرفیتهای قانونی موجود در حوزه تأمین زمین برای طرح های پیشران، معافیتهای گمرکی و تعرفهای مورد استفاده قرار خواهد گرفت و بخشی دیگر در قالب آییننامه صنعتیسازی در دولت و بخشی نیز در شورای عالی مسکن برای تصویب ارائه میشود. تخصیص زمین برای اجرای پروژههای پیشران از محورهای اصلی این بخش است.پاکنژاد یادآور شد: این طرح همزمان بر هر دو بخش عرضه و تقاضای بازار فناوری و محصولات ساختمانی تمرکز دارد و برای نخستینبار هر دو سمت زنجیره تولید و مصرف در یک چارچوب واحد دیده میشود.
اصلاح مقررات، توسعه ابزارهای مالی و راهاندازی سامانه تفصا
وی در ادامه یادآور شد: اصلاحات در حوزه مقررات ملی ساختمان، مالیات، عوارض ساخت، بیمه تأمین اجتماعی و تسهیلات بهصورت موازی در حال پیگیری است. همچنین ابزارهای جدید مالی شامل فکتورینگ، خرید بلندمدت و مشارکت در تولید در دستور کار قرار دارد.بر اساس اعلام ارائهدهنده طرح، سامانه «تفصا» با عنوان «تحول فناورانه و صنعتیسازی ایران» ظرف هفتههای اتی آماده و فراخوان آن منتشر خواهد شد که در این سامانه، سرمایهگذاران پیشنهادهای خود را ثبت میکنند و پس از بررسی، دو کارگروه «تعیین و بررسی صلاحیت» و «تأمین مالی» برای ارزیابی و تخصیص مشوقها تشکیل میشود.
مشاور معاونت مسکن و ساختمان با اشاره به برونداد اجرایی این طرح گفت: ایجاد و توسعه کارخانههای صنعتیسازی و فناوریهای نوین ساخت، شکلگیری شهرکهای تخصصی مصالح نوآورانه و پیشرفته، توسعه پلتفرمهای بازار تهاتر مصالح و ایجاد مراکز لجستیکی و ترانزیتی مصالح و نهادههای ساختمانی برای صادرات و جابهجایی در سطح کشور پیشبینی شده است.