شیرین رستم ابادی
وکیل پایه یک دادگستری
خیلی از دعواهای امروزی، قبل از اینکه به دادگاه برسند، در واتساپ و تلگرام شروع می‌شوند. یک پیام ساده، یک ویس چندثانیه‌ای یا حتی یک رسید کارت‌به‌کارت، گاهی می‌تواند چند ماه بعد اهمیت زیادی پیدا کند.
تصور کنید به دوستتان پول قرض داده‌اید. او در پیام برایتان می‌نویسد: «پولت رو آخر ماه برمی‌گردونم.» چند ماه می‌گذرد، خبری از پول نمی‌شود و رابطه دوستانه هم کم‌کم به اختلاف تبدیل می‌شود. حالا همان پیامی که روز اول فقط یک قول دوستانه به نظر می‌رسید، ممکن است در یک اختلاف حقوقی مورد استناد قرار بگیرد.
خیلی‌ها هنوز تصور می‌کنند پیام واتساپ یا یک ویس، چون روی کاغذ نیست، ارزش حقوقی ندارد. این تصور درست نیست. در نظام حقوقی ایران، ادله الکترونیکی می‌توانند، با توجه به شرایط و اوضاع‌واحوال پرونده، در اثبات یک ادعا مؤثر باشند.
اما از آن طرف هم نباید تصور کنیم هر اسکرین‌شاتی که از یک گفت‌وگو داریم، به‌تنهایی و بدون هیچ بررسی دیگری، یک سند قطعی است. در یک دعوای قضایی ممکن است درباره اصالت پیام، اینکه واقعاً چه کسی آن را ارسال کرده، کامل یا ناقص بودن مکالمه و نحوه به‌دست‌آمدن اطلاعات اختلاف وجود داشته باشد. بنابراین قاضی صرفاً با دیدن یک تصویر از صفحه تلفن همراه، لزوماً همه ادعاهای مطرح‌شده را ثابت‌شده تلقی نمی‌کند.
مسئله جالب‌تر اینجاست که گاهی خودمان ناخواسته علیه خودمان مدرک درست می‌کنیم.
وقتی عصبانی هستیم، وقتی می‌خواهیم از کسی دلجویی کنیم یا وقتی می‌خواهیم یک اختلاف را سریع تمام کنیم، ممکن است جمله‌ای بنویسیم که در همان لحظه برایمان کاملاً عادی است، اما چند ماه بعد معنای حقوقی مهمی پیدا کند.
مثلاً کسی که بدهکار است ممکن است در یک پیام بنویسد: «قبول دارم بهت بدهکارم، فقط فعلاً دستم خالیه.» شاید هدفش فقط آرام کردن طرف مقابل باشد، اما همین جمله می‌تواند در کنار سایر دلایل، در یک اختلاف مالی مورد توجه قرار گیرد.
ویس‌ها هم وضعیت مشابهی دارند. خیلی وقت‌ها افراد تصور می‌کنند چون چیزی را روی کاغذ ننوشته‌اند، مسئولیتی هم ایجاد نمی‌شود. در حالی که محتوای یک فایل صوتی نیز ممکن است، با توجه به شرایط پرونده و نحوه احراز اصالت و انتساب آن، مورد بررسی قرار گیرد.
البته قرار نیست از فردا برای فرستادن یک پیام «سلام، خوبی؟» سه نسخه قرارداد تنظیم کنیم و دو شاهد هم پای آن را امضا کنند! زندگی که دادگاه نیست. اما وقتی صحبت از پول، خریدوفروش ملک و خودرو، شراکت، ضمانت، بدهی یا هر تعهد مهم دیگری است، بهتر است قبل از ارسال پیام کمی بیشتر فکر کنیم.
ادامه در صفحه 2