بازار خودرو در روزهای اخیر بار دیگر تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی قرار گرفته است؛ از افزایش نرخ ارز و بالا رفتن قیمت خودروها گرفته تا تحریمهای جدید آمریکا علیه شرکتهای فعال در صنعت خودرو. در چنین شرایطی، نگرانی اصلی فعالان بازار تنها افزایش قیمتها نیست، بلکه این پرسش مطرح است که آیا بازار خودرو در ماههای آینده با کاهش بیشتر تقاضا و عمیقتر شدن رکود معاملات مواجه خواهد شد یا خیر. گرانی خودرو را نمیتوان به یک عامل یا حتی یک متغیر مانند نرخ ارز نسبت داد. کاهش عرضه، رشد هزینه تولید، اختلال در تأمین، محدودیت واردات، انتظارات تورمی و سیاستهای ناپایدار، همزمان به بازار فشار آوردهاند. برای فهم قیمت امروز خودرو، باید مجموعهای از این عوامل را کنار هم دید.بازار خودروهای داخلی با افزایش قابلتوجه قیمت برخی مدلها از ابتدای مهرماه و روزهای اخیر مواجه شده است. در این میان، پژو ۲۰۷ اتوماتیک بیشترین رشد قیمت را از ابتدای ماه ثبت کرد.در بازار محصولات ایران خودرو، قیمت پژو ۲۰۷ اتوماتیک از ابتدای مهرماه تاکنون ۸۰۰ میلیون تومان افزایش یافته و به سه میلیارد و ۷۱۰ میلیون تومان رسید. همچنین، قیمت سورن پلاس دوگانهسوز کپسول بزرگ نیز طی دو روز گذشته ۱۸۰ میلیون تومان رشد کرده و در سطح دو میلیارد و ۷۱۵ میلیون تومان قرار گرفته است.در ادامه روند افزایشی بازار خودرو، قیمت دنا پلاس اتوماتیک در بازار آزاد سه میلیارد و ۵۳۰ میلیون تومان اعلام شد.در بازار محصولات سایپا، قیمت کوییک S صفر از ابتدای مهرماه تاکنون ۲۲۵ میلیون تومان بالا رفته و به یک میلیارد و ۶۳۰ میلیون تومان رسیده است و قیمت ساینا S نیز طی دو روز گذشته با افزایش ۱۹۵ میلیون تومانی در بازار یک میلیارد و ۶۷۵ میلیون تومان معامله شد.
هر بار که بازار خودرو دستخوش تغییر قیمت و محدودیتهای جدید میشود، انگشت اتهام به سمت نرخ ارز نشانه میرود، اما آیا واقعاً فقط دلار قیمتها را در بازار خودرو تعیین میکند؟ یا عوامل دیگری نیز وجود دارد؟
اولین و شاید مهمترین دلیل گرانی خودرو، کاهش عرضه است. وقتی تولید خودروسازان بزرگ و مونتاژکاران افت میکند، طبیعی است که تعداد خودروهای قابل عرضه در بازار کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، حتی اگر تقاضا نیز ضعیف باشد، کوچک شدن سمت عرضه میتواند تعادل بازار را به هم بزند.خودرو هنوز از نرخ ارز جدا نشده است. قطعات، مواد اولیه، مجموعههای وارداتی و خودروهای خارجی مستقیماً از ارز تأثیر میگیرند و حتی محصولات با داخلیسازی بالا نیز از افزایش هزینههای ارزی مصون نیستند.اما اثر ارز فقط در هزینه تولید خلاصه نمیشود. افزایش نرخ ارز انتظارات بازار را نیز تغییر میدهد و فروشنده را نسبت به آینده قیمت خودرو حساس میکند.خودرو قبل از آنکه در بازار گران شود، در زنجیره تولید گران میشود. افزایش قیمت مواد اولیه، دستمزد، انرژی، حملونقل، قطعات و هزینههای مالی، هزینه تمامشده را بالا برده است.در نتیجه، حتی اگر سیاستگذار بخواهد قیمت خودرو را ثابت نگه دارد، فشار هزینه در نهایت خود را در تولید، عرضه یا قیمت بازار نشان خواهد داد. واردات میتوانست یکی از ابزارهای تنظیم بازار باشد، اما حجم، سرعت و تنوع خودروهای وارداتی هنوز به اندازهای نیست که کاهش تولید داخلی و مونتاژی را جبران کند.بنابراین واردات فعلاً بیشتر نقش یک مکمل را دارد تا یک رقیب جدی برای عرضه داخلی. تا زمانی که واردات نتواند شکاف عرضه را پر کند، اثر تنظیمکنندگی آن بر قیمت محدود خواهد ماند.