مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در امور اجتماعی، با تأکید بر اینکه مسائل آب صرفاً فنی و مهندسی نیست، گفت: پیچیدگی مسائل آب ایجاب می‌کند در کنار دانش مهندسی، ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تصمیم‌های مرتبط با منابع آب نیز مورد توجه قرار گیرد و مشارکت ذی‌نفعان در مدیریت منابع آب تقویت شود.
زهرا سلطانی، مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در امور اجتماعی در نشست تخصصی استادان علوم اجتماعی با مسئولان صنعت آب و وزارت نیرو که به منظور هم‌افزایی برای حل مسائل بخش آب کشور در شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور برگزار شد، در تشریح وضعیت منابع آب کشور اظهار کرد: ایران از نظر دانش فنی و مهندسی در حوزه‌هایی مانند سدسازی و توسعه شبکه‌های آبیاری و زهکشی، ظرفیت قابل توجهی دارد؛ دانشی که بخش مهمی از آن با ابتکار عمل مهندسان ایرانی و در شرایط محدودیت‌های مالی و تحریمی شکل گرفته است.
وی افزود: با این حال، پرسش مهم این است که چرا با وجود چنین دانش مهندسی پیچیده و گسترده‌ای، نگرانی نسبت به وضعیت آب در جامعه تا این اندازه پررنگ شده است. برای پاسخ به این پرسش باید در کنار ابعاد فنی، به نیروهای محرکی که فشار بر منابع آب را افزایش داده و پیامدهای اجتماعی ایجاد کرده‌اند نیز توجه کرد.
سلطانی با اشاره به شاخص مصرف منابع آب تجدیدپذیر ادامه داد: بر اساس این شاخص، بیش از ۹۰ درصد منابع آب تجدیدپذیر کشور مصرف می‌شود و این وضعیت به‌ویژه در سال‌هایی که امکان تجدیدپذیری منابع کاهش می‌یابد، فشار مضاعفی بر منابع آب وارد می‌کند.
مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در امور اجتماعی، پیامدهای این فشار را در کاهش خدمات اکوسیستمی منابع آب از جمله خشک‌شدن رودخانه‌ها و تالاب‌ها و افت آبخوان‌ها قابل مشاهده دانست و گفت: این پیامدها بیش از گذشته در تجربه روزمره مردم و نگرانی‌های اجتماعی درباره آب نمود پیدا کرده است.
وی تغییر الگوی بارش را یکی از مهم‌ترین نیروهای محرک مؤثر بر وضعیت منابع آب عنوان کرد و افزود: ایران به‌طور کلی در کشوری زندگی می‌کند که میانگین بارش آن حدود یک‌سوم میانگین جهانی است و تغییرات الگوی بارش طی سال‌های اخیر نیز این شرایط را پیچیده‌تر کرده است.
سلطانی همچنین با اشاره به روند افزایشی دما و تبخیر گفت: افزایش دما و تبخیر، هم از نظر کاهش منابع قابل دسترس آب و هم از جهت افزایش نیازهای آبی، فشار بیشتری بر منابع کشور وارد می‌کند و ضرورت توجه همزمان به ابعاد فنی و اجتماعی مدیریت آب را افزایش می‌دهد.
وی تأکید کرد: در کنار دانش فنی و مهندسی، باید دانش اجتماعی، میانجی‌گری و گفت‌وگو با جامعه نیز به‌عنوان بخشی از ظرفیت مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که بخش مهمی از مسائل آب، در نقطه اتصال میان منابع طبیعی، تصمیم‌های مدیریتی و جامعه شکل می‌گیرد.
مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در امور اجتماعی، با اشاره به تغییر الگوی بارش در کشور اظهار کرد: در سال‌های گذشته، سهم بارش‌های برفی در تأمین و تجدیدپذیری منابع آب بیشتر بود، اما به‌تدریج ماهیت بارش‌ها تغییر کرده و سهم بارش‌های برفی کاهش یافته است. همچنین بارش‌ها در موارد بیشتری به شکل مقطعی و سیلابی رخ می‌دهند که این موضوع نیز بر امکان تجدیدپذیری و ذخیره منابع آب اثرگذار است.
وی افزود: در کنار تغییرات اقلیمی، پویایی‌های جمعیتی نیز طی یک سده اخیر فشار قابل توجهی بر منابع آب وارد کرده است. رشد جمعیت، همراه با مهاجرت و تمرکز جمعیت در مناطق مرکزی کشور، در شرایطی رخ داده که بسیاری از این مناطق به‌صورت سنتی با محدودیت منابع آب مواجه بوده‌اند.
مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در امور اجتماعی ادامه داد: یکی از مسائل مهمی که در وزارت نیرو با آن مواجه هستیم، تناسب الگوهای توسعه با ظرفیت‌های مناطق مختلف کشور است. در بسیاری از موارد، استان‌ها به‌طور همزمان به دنبال توسعه بخش‌های مختلف صنعت، کشاورزی و استقرار مراکز جمعیتی هستند و این روند، فشار بیشتری برای تأمین آب ایجاد می‌کند.
سلطانی با اشاره به وضعیت منابع آب سطحی گفت: حتی در سال آبی گذشته که در مجموع شرایط بارشی نسبت به سال‌های خشکسالی قبل بهتر بود، این بهبود در همه استان‌ها یکسان نبود. در برخی مناطق، به‌ویژه مناطق مرکزی کشور، میزان بارش همچنان پایین‌تر از میانگین بود و در نتیجه، وضعیت برخی سدها نیز همچنان نگران‌کننده باقی ماند.
وی افزود: در ارزیابی منابع آب باید توجه داشت که سال آبی از مهرماه آغاز می‌شود و تا پایان شهریور سال بعد ادامه دارد و بررسی وضعیت منابع در این بازه انجام می‌شود. تجربه یک سال با شرایط بارشی بهتر، لزوماً به معنای برطرف شدن فشارهای انباشته‌شده بر منابع آب نیست.
سلطانی با اشاره به وضعیت منابع آب زیرزمینی نیز اظهار کرد: همکاران حوزه حفاظت و بهره‌برداری سال‌هاست در قالب طرح‌های احیا و تعادل‌بخشی آبخوان‌ها برای مدیریت منابع آب زیرزمینی فعالیت می‌کنند، اما با وجود این تلاش‌ها، چالش‌های جدی همچنان وجود دارد.
مشاور مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در امور اجتماعی تأکید کرد: مسئله آب زیرزمینی به‌طور مستقیم با معیشت مردم پیوند خورده است و به همین دلیل مواجهه با این مسئله صرفاً یک اقدام فنی یا اجرایی نیست و نیازمند توجه جدی به ابعاد اجتماعی، اقتصادی و معیشتی آن است.
سلطانی خاطرنشان کرد: مجموعه این عوامل نشان می‌دهد که برای مدیریت پایدار منابع آب، در کنار دانش فنی و مهندسی، باید شناخت دقیق‌تری از نیروهای محرک اجتماعی، جمعیتی و اقتصادی مؤثر بر مصرف آب و همچنین پیامدهای تصمیم‌های توسعه‌ای داشته باشیم.