استفاده از ارزهای محلی، توسعه نظامهای پرداخت و پیامرسانهای مالی داخلی و افزایش هماهنگیهای اقتصادی میان اعضای بریکس، از مهمترین موضوعات مطرحشده در اجلاس بریکس است. این موضوع بهخصوص برای کشور ما که در شرایط تحریمی قرار دارد، اهمیت زیادی دارد و میتواند به حل مسائل اقتصادی با استفاده از ارزهای محلی و بهرهگیری از ظرفیتهای نظام پرداخت بینالمللی کمک کند. دلار بیش از هشت دهه ستون اصلی نظام پولی جهان بوده، اما جنگها، تحریمها و تحولات ژئوپلیتیک به تدریج انحصار آن را کاهش دادهاند. بهرغم افت نسبی سهم دلار از ذخایر ارزی جهان از سال۱۹۹۹، شواهدی از خروج گسترده و سیستماتیک کشورها از دلار به سوی ارزی جایگزین وجود ندارد. با این حال، استفاده سیاسی از دلار و تحریمها میتواند کشورها را به سمت ارزهای جایگزین سوق دهد. آنچه اکنون رخ میدهد پایان سلطه دلار نیست، بلکه نشانه کاهش نسبی انحصار آن است.
استفاده آمریکا از ابزارهای مالی، تجاری و اقتصادی تحت سلطهاش به عنوان سلاح و ابزاری برای اعمال فشار روی کشورهای دیگر از جمله وضع تحریم های اقتصادی بر کشورهایی از جمله ایران، روسیه،کره شمالی، ونزوئلا و برخی شرکتهای چینی یا استفاده از تعرفه های تجاری و… موجب بیداری کشورهای جهان شد. بیدار شدن جهان از کابوس هژمونی دلار، نقطه آغاز یک خیزش آرام اما اجتنابناپذیر بود. کشورها به تدریج دریافتند که وابستگی کامل به سیستم مالی آمریکا و شبکههایی مانند سوئیفت، به معنای قرار دادن شاهرگ حیاتی اقتصادشان در دستان بیرحم واشنگتن است. این نگرانی مشترک از سوءاستفادههای مکرر، انگیزهای شد تا دولتها به فکر فرار از زیر سایه سنگین دلار بیفتند.تولد «پترویوآن»، شکلگیری ائتلافهای جدید و تحولات ژئواکونومیک خاورمیانه در واقع یک ضدحمله استراتژیک علیه سیستمی است که واشنگتن سالها با طراحی دقیق و مدیریت هوشمندانه آن را سر پا نگه داشته است. این بازی جدید، میتواند یک کیشومات ژئوپلیتیک باشد که به آرامی پایان امپراتوری دلار را رقم میزند و خاورمیانه را از حیاط خلوت آمریکا، به نقطه پایانِ این انحصارِ چند ده ساله تبدیل میکند.
نظم پولی جهان بیسروصدا در حال تغییر است؛ نه با یک توافق تاریخی و نه با فروپاشی ناگهانی دلار، بلکه با تصمیمهایی که بانکهای مرکزی جهان در اتاقهای سیاستگذاری خود میگیرند. سالها بود که اوراق خزانه آمریکا امنترین و مهمترین دارایی ذخیرهای جهان به شمار میرفت و دلار بیرقیب بر نظام مالی بینالمللی حکومت میکرد. اما اکنون نشانههای یک جابهجایی تدریجی دیده میشود؛ جابهجاییای که شاید هنوز به معنای پایان سلطه دلار نباشد، اما بیتردید از آغاز یک نظم پولی چندقطبی خبر میدهد. گزارش تازه بانک مرکزی اروپا تصویری متفاوت از آینده اقتصاد جهان ترسیم میکند؛ تصویری که در آن، بانکهای مرکزی بیش از گذشته به طلا، یوان و سایر داراییهای جایگزین روی آوردهاند و سهم دلار، هرچند همچنان مسلط، اما به آرامی در حال کاهش است.
این روند پس از جنگ روسیه و اوکراین شدت گرفت و اکنون جنگ ایران بار دیگر میزان تابآوری جایگاه دلار را در برابر یک شوک ژئوپلیتیک بزرگ به آزمون گذاشته است. کارشناسان معتقدند اگرچه جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک به سلطه دلار آسیب میزنند اما این روند به سرعت اتفاق نمیافتد و منجر به حذف دلار نخواهد شد بلکه صرفا به تضعیف نسبی جایگاه دلار در بلندمدت منتهی خواهد شد.