صندوق سرمایهگذاری ارزی یکی از جدیدترین ابزارهای مالی بازار سرمایه کشورمان است که با هدف جذب منابع ارزی مردم و هدایت آنها به سمت سرمایهگذاریهای مولد طراحی شده است. این صندوقها امکان سرمایهگذاری ارزی را در بستری قانونی، شفاف و تحت نظارت فراهم میکنند و میتوانند جایگزین مناسبی برای نگهداری فیزیکی دلار و سایر ارزهای خارجی باشند.
مهمترین مزیت این صندوقها، ترکیب دو ویژگی «حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم و نوسانات ارزی» و «کسب بازدهی از سرمایهگذاری حرفهای» است. با این حال، مانند هر ابزار مالی دیگر، صندوقهای ارزی نیز با ریسکها و چالشهایی همراه هستند و سرمایهگذاران باید پیش از ورود، امیدنامه و ساختار هر صندوق را به دقت بررسی کنند.
بر اساس چارچوب اعلامشده، صندوقهای درآمد ثابت ارزی با همکاری سازمان بورس و بانک مرکزی طراحی شدهاند و تعدادی از آنها موافقت اصولی دریافت کردهاند؛ با این حال، دریافت موافقت اصولی به معنای آغاز قطعی پذیرهنویسی عمومی نیست و صدور مجوزهای تأسیس، پذیرهنویسی و فعالیت باید تکمیل شود. از این رو، صندوقهای ارزی را باید فعلاً ابزاری در آستانه ورود عملیاتی به بازار دانست.
مهمترین ویژگی صندوق ارزی این است که ورود و خروج منابع آن بر مبنای ارز منتخب صندوق انجام میشود. سرمایهگذار میتواند اسکناس یا حواله ارزی در اختیار صندوق قرار دهد و هنگام ابطال واحدها نیز اصل سرمایه و بازده حاصل را به همان ارز دریافت کند. ارزش خالص داراییها و قیمت هر واحد نیز به ارز پایه صندوق محاسبه میشود و برخلاف صندوقهای طلا، ورود ریالی به این ابزار در ساختار فعلی پیشبینی نشده است.
همین تفاوت، مرز اصلی میان دو بازار را مشخص میکند. سرمایهگذار صندوق طلا معمولاً فردی است که منابع ریالی دارد و برای پوشش تورم، کاهش ارزش پول یا کسب بازده از رشد قیمت طلا وارد بازار میشود. در مقابل، مشتری اصلی صندوق ارزی کسی است که از قبل ارز در اختیار دارد و میخواهد علاوه بر حفظ اصل دارایی ارزی، بازدهی ارزی نیز به دست آورد. بنابراین، صندوق ارزی در وهله نخست رقیب نگهداری اسکناس در خانه، سپرده ارزی و بخشی از معاملات غیررسمی ارز خواهد بود، نه رقیب کامل صندوق طلا.
پیشبینی سازمان بورس این است که نخستین صندوق ارزی در هفته آینده (از ۲۱ تا ۲۷ شهریورماه) تأسیس شود و در صورت تکمیل مدارک و طی مراحل قانونی، مجوز پذیرهنویسی آن نیز حدود یک هفته پس از تأسیس صادر شود.
این صندوقها از نوع صدور و ابطالی هستند؛ به این معنا که سرمایهگذار میتواند ارز خود را بهصورت اسکناس یا حواله وارد صندوق کند و در زمان خروج نیز اصل سرمایه و بازده آن را بهصورت ارزی دریافت کند. منابع صندوق عمدتاً در داراییهایی مانند اوراق بهادار با درآمد ثابت ارزی، گواهی سپرده خاص ارزی و سایر ابزارهای مجاز سرمایهگذاری خواهد شد.
برآورد فعلی سازمان بورس، بازدهی سالانه حدود ۳ تا ۴ درصد برای این صندوقهاست؛ البته این رقم قطعی و تضمینشده نیست و به نوع داراییهای موجود در پرتفوی صندوق، نرخ اوراق ارزی و هزینههای صندوق بستگی دارد.