رئیس سازمان برنامه و بودجه ضمن تشریح اقدامات اقتصادی دولت در جریان جنگ ۱۲ روزه و آمادهسازی کشور برای جنگ ۴۰ روزه، از پرداخت ۳۰ هزار میلیارد تومان بدهی گندمکاران و اختصاص منابع برای کالابرگ خبر داد و تأکید کرد که سازمان برنامه و بودجه در چنین شرایطی باید آینه تمام نمای وضعیت اقتصادی کشور باشد؛ نه واقعیتها را بزرگنمایی کند، نه کوچکنمایی.
سید حمید پورمحمدی - معاون رئیسجمهور - در گفتوگویی با عنوان «ماجرای جنگ» درباره مدیریت اقتصادی کشور در جریان جنگ ۱۲ روزه و پس از آن، اظهار کرد: سازمان برنامه و بودجه پیش از آغاز جنگ، با توجه به احتمال تشدید تحریمها و اختلال در تجارت خارجی، برنامههایی برای مواجهه با شرایط دشوار تهیه کرده بود و از چند ماه قبل از نوروز، مدیریت منابع، ذخایر و کالاهای اساسی را در دستور کار داشت.
وی گفت: نخستین نگرانی در چنین شرایطی، تأمین کالاهای اساسی و دارو است و به همین دلیل موضوع افزایش ذخایر و تأمین منابع مورد نیاز به مسئولان ارشد کشور گزارش شد و منابعی از صندوق توسعه ملی نیز برای تقویت ذخایر اختصاص یافت.
پورمحمدی با اشاره به نخستین ساعات جنگ ۱۲ روزه، اظهار کرد: در همان روز اول، سازمان برنامه و بودجه نیازهای فوری دستگاهها را احصا کرد. وزارت بهداشت با محدودیت منابع و بدهیهای بالا مواجه بود، هلالاحمر نیاز فوری به منابع داشت، حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان بدهی به گندمکاران وجود داشت و باید منابع مربوط به کالابرگ برای حدود هفت دهک نیز تأمین میشد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه افزود: در همان شرایط، تصمیم گرفته شد بدهی ۳۰ هزار میلیارد تومانی گندمکاران پرداخت شود و منابع مورد نیاز برای کالابرگ نیز در دستور کار قرار گرفت. همچنین برای استانها سرمایه در گردش و برای وزارت بهداشت منابع لازم اختصاص یافت.
وی با اشاره به افزایش مصرف سوخت در روزهای جنگ گفت: در روز نخست جنگ، مصرف بنزین از حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیون لیتر به حدود ۲۰۰ میلیون لیتر افزایش یافت، اما با وجود این افزایش شدید مصرف، کشور با کمبود بنزین مواجه نشد.
پورمحمدی یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی کشور را محدودیت منابع ارزی دانست و گفت: کالاهای اساسی و دارو با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان تأمین ارز میشوند، اما در سالهای گذشته تا حدود ۱۸.۵ میلیارد دلار برای این بخش ارز اختصاص داده میشد، در حالی که در سال گذشته فقط حدود ۹ میلیارد دلار منابع در اختیار وجود داشت.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی دو راه وجود داشت؛ یا باید واردات کالاهای اساسی و دارو را به همان حدود ۹ میلیارد دلار محدود میکردیم که نتیجه آن کاهش عرضه کالا و دارو بود، یا باید از منابع ارزی صادرکنندگان بخشهایی مانند فولاد و پتروشیمی استفاده میکردیم.
رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت: صادرکننده بخش خصوصی حاضر نیست ارز خود را با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه کند، در حالی که نرخ بازار بسیار بالاتر است؛ بنابراین دولت باید ما بهالتفاوت را جبران کند تا کالا با قیمت مناسب به دست مردم برسد. از نظر دولت، فراوانی و استمرار عرضه کالاهای اساسی اهمیت زیادی داشت.
پورمحمدی تأکید کرد: اگر این سیاست اصلاح نمیشد، در شرایط جنگ ۴۰ روزه با مشکل جدی در تأمین کالاهای اساسی و دارو مواجه میشدیم، زیرا منابع ارزی لازم برای تأمین آنها وجود نداشت.
وی با اشاره به فشارهای همزمان بر منابع ارزی کشور گفت: قیمت نفت از حدود ۷۱ دلار به حدود ۵۰ دلار و سپس به حدود ۴۸ دلار کاهش یافت و در نتیجه درآمدهای نفتی کشور به شدت تحت فشار قرار گرفت.
رئیس سازمان برنامه و بودجه افزود: همزمان با کاهش درآمدهای نفتی، نیازهای ارزی کشور افزایش یافته بود؛ چراکه به دلیل خشکسالی و نیاز به تأمین نهادههای دامی و کالاهای اساسی، واردات افزایش پیدا کرده بود. در کنار این مسائل، تحریمها و فشارهای خارجی نیز دسترسی به منابع را دشوارتر میکرد.
پورمحمدی با اشاره به شرایط خشکسالی نیز گفت: کشور با یکی از شدیدترین خشکسالیهای ۶۰ سال گذشته مواجه شد و برای تأمین آب تهران و برخی مناطق، پروژههای اضطراری از جمله انتقال آب از طالقان با سرعت و بهصورت شبانهروزی دنبال شد.
وی با بیان اینکه بستهای که از قبل برای شرایط بحرانی تهیه شده بود، پس از آغاز جنگ به سرعت به تصمیمات اجرایی تبدیل شد، اظهار کرد: در همان روزهای ابتدایی جنگ، بیش از ۷۰ مصوبه دولتی در حوزههای مختلف صادر شد که مسئولیت دستگاهها را مشخص میکرد.
پورمحمدی همچنین از تصویب حدود ۵۴ مصوبه در کارگروه اقتصادی دولت برای پشتیبانی از بخشهای مختلف خبر داد و گفت: این مصوبات یا در شورای عالی امنیت ملی یا در دولت تصویب شد و برای حمایت از شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی و بخش انرژی مورد استفاده قرار گرفت.
وی افزود: در شرایط عادی ممکن است تصویب یک مصوبه شورای اقتصاد یا انجام فرآیند ترک تشریفات ماهها زمان ببرد، اما در جنگ، بسیاری از این فرآیندها در چند روز انجام شد. برای بخش پالایش و پخش، اصلاح صورتجلسه مجمع عمومی، جابهجایی منابع و ترک تشریفات با سرعت انجام شد و سازمان برنامه و بودجه تمام ظرفیت خود را برای پشتیبانی از این بخش به کار گرفت.
رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به حملات به زیرساختهای نفتی کشور گفت: در حمله به انبار نفت تهران، ۴۸ مخزن مورد اصابت قرار گرفت و در فردیس کرج نیز انبار نفت هدف حمله قرار گرفت، اما با وجود این حملات، اجازه داده نشد جریان تأمین و توزیع سوخت در کشور متوقف شود.
وی گفت: در مقطعی که یک خط انتقال نفت آسیب دیده بود و بخش شمالی کشور دیگر نمیتوانست از مسیر قبلی سوخت دریافت کند، مهندسان وزارت نفت ظرف سه روز خطوط را به صورت اضطراری بایپس کردند و مسیرهای جایگزین را فعال کردند.
پورمحمدی افزود: در همان شرایط، رئیس شرکت پالایش و پخش به او اعلام کرده بود که میخواهد میزان توزیع سوخت را افزایش دهد و او نیز تأکید کرده است که اگر از نظر ذخایر مشکلی ایجاد نمیشود، افزایش توزیع سوخت میتواند به حفظ روحیه مردم کمک کند.