توسعه اکتشاف ذخایر معدنی، به ویژه در حوزه مواد معدنی راهبردی و عناصر نادر خاکی، حمایت از حضور بخش خصوصی، توسعه صنایع پاییندستی، حرکت به سوی تحول دیجیتال، هوشمندسازی معادن و توجه به الزامات زیستمحیطی، از مهمترین محورهای برنامههای ایمیدرو در سالهای پیشرو به شمار میرود.
در همین راستا و با توجه به اهمیت موضوع گفتوگویی با محمدمسعود سمیعینژاد، رئیس هیئت عامل ایمیدرو، درباره برنامهها، سیاستها و رویکردهای این سازمان برای توسعه بخش معدن و صنایع معدنی، تکمیل زنجیره ارزش و ارتقای جایگاه این حوزه در اقتصاد کشور انجام داده است که مشروح آن در ادامه میآید:
ایمیدرو چه اولویتهایی را برای توسعه بخش معدن و صنایع معدنی در سال ۱۴۰۵ دنبال میکند و مهمترین برنامههای این سازمان برای تحقق این اهداف چیست؟
در سال ۱۴۰۵ ایمیدرو چند موضوع را به عنوان اولویتهای اصلی خود به شرح ذیل قرار داده است:
-تسریع در اتمام پروژههای نیمهتمام بخش به طوری که پیشبینی میگردد بالغ بر ۲.۹ میلیارد دلار طرح و پروژه در سال جاری به بهرهبرداری برسد.
-جذب سرمایهگذاری داخلی و تأمین مالی جایگزین از روشهای جدید شامل استفاده از صندوقهای سپرده کالایی، استفاده از ابزارهای بانکی نظیر برات الکترونیک جهت بهبود چرخش منابع مالی زنجیرههای صنعتی و معدنی، راهبری مجتمعهای معدنی و صنعتی با استفاده از توان بخش خصوصی و اهرم قراردادن داراییهای جاری در تشکیل صندوقهای سرمایهگذاری مشترک داخلی و خارجی و شرکتهای پروژه.
-مدیریت بهینه منابع و بهرهوری بیشتر در معادن از طریق همکاری با شرکتهای بینالمللی در تأمین و ساخت ماشینآلات معدنی، توسعه فناوریهای مرتبط با هوشمندسازی در بخش معدن و صنایع معدنی از قبیل دیسپچینگ ماشینآلات، تحلیل داده و …، ساماندهی و تعیین تکلیف کلیه محدودههای اکتشافی در اختیار ایمیدرو طی ۳ سال از طریق واگذاری آنها در قالب کنسرسیومهای سرمایهگذاری بزرگ و یا شرکت پروژهها و توسعه زنجیره گوهرسنگها از طریق آموزش گسترده در کشور.
-توازن زنجیره فولاد کشور با توجه به صدمات ناشی از جنگ تحمیلی به واحدهای فولادی بزرگ کشور.
با توجه به چالشهای تأمین انرژی، کمبود زیرساختهای حملونقل و محدودیتهای سرمایهگذاری، ایمیدرو چه راهبردهایی را برای افزایش بهرهوری و حفظ روند توسعه صنایع معدنی در دستور کار قرار داده است؟
یکی از حیاتیترین چالش پیش روی ما، “تأمین پایدار و مقرونبهصرفه انرژی” برای واحدهای تولیدی و معدنی است. بیثباتی در تأمین انرژی به معنای توقف چرخه تولید و از دست رفتن بازارها است. راهبرد کلان ما در این زمینه مبتنی بر چند رکن است:
حمایت از ایجاد نیروگاههای جدید به ویژه نیروگاههای سیکل ترکیبی.
سیاستگذاری حرکت به سمت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر توسط بنگاههای تولیدی.
تنوعبخشی به منابع و مسیرهای تأمین انرژی مانند استفاده از هیدروژن یا گاز حاصل از زغالسنگ در واحدهای صنعتی به جای گاز طبیعی.
توسعه نیروگاههای مقیاس کوچک و متوسط در مجتمعهای صنعتی و معدنی با هدف کاهش وابستگی به شبکه سراسری از طریق جذب سرمایهگذار.
مدیریت پیکبار و استفاده از فناوریهای دیجیتال برای بهینهسازی تخصیص انرژی در کارخانهها.
استفاده از فناوریهای نوین در راستای کاهش مصرف انرژی و بهینهسازی آن.
همکاری با شرکتهای دانشبنیان جهت استفاده از سیستمهای ذخیرهساز انرژی و ارتقای راندمان نیروگاههای تجدیدپذیر.
اکتشاف ذخایر معدنی یکی از محورهای اصلی فعالیت ایمیدرو است. این سازمان چه برنامههایی برای توسعه اکتشافات، به ویژه در حوزه مواد معدنی راهبردی و افزایش ذخایر قطعی کشور دارد؟
ایمیدرو طی توافقنامه ۳ جانبه با وزارت صمت و سازمان زمینشناسی، در مطالعات پایه علاوه بر مطالعات مواد فلزی و غیرفلزی، شناسایی و اکتشاف عناصر نادر خاکی را نیز در دستور کار خود قرار داده است.
همچنین در معادن تحت اختیار خود از جمله معدن سنگآهن سنگان، سنگآهن گزستان – شیطور، سنگآهن اسفوردی و پروانههای اکتشاف استان خراسان رضوی نیز موضوع در دستور کار قرار گرفته است. بدیهی است با تکمیل مطالعات فرآوری این عناصر، امکان اکتشاف ذخایر جدید عناصر نادر میسر خواهد شد.
همچنین این سازمان و شرکتهای تابعه و وابسته، انجام حفاری مغزهگیری ۱ میلیون متر را در سال ۱۴۰۵ در دستور کار خود قرار دادهاند.
با توجه به تأکید بر تکمیل زنجیره ارزش و کاهش خامفروشی، ایمیدرو چه اقداماتی را برای توسعه صنایع پاییندستی، جذب سرمایهگذاری و ارتقای فناوری در بخش معدن و صنایع دنبال میکند؟
– توسعه صنایع پاییندست یکی از سیاستهای همیشگی این سازمان بوده است که بهخصوص در سالهای اخیر پروژههای جدید توسعهای نیز در همین راستا تعریف و آغاز گردیده که از جمله میتوان به پروژههای میلگردهای خاص (SBQ) در مجتمعهای فولاد میانه و فولاد قائنات، ورق الکتریکی فولاد مبارکه، لولههای بدون درز، مفتول مسی و مفتول بکسل اشاره نمود که منجر به افزایش ارزش افزوده در بخشهای مختلف زنجیره خواهند شد.
-در راستای جذب سرمایهگذار بخش خصوصی، با توجه به قوانین اصل ۴۴، ایمیدرو در سالهای گذشته بلافاصله اقدام به سرمایهگذاری جدید نکرده و از طریق جذب مشارکت و سرمایهگذار بخش خصوصی به اجرای پروژهها اقدام کرده است که بالغ بر ۸.۹ میلیارد دلار پروژه از طریق سرمایهگذاری بخش خصوصی تعریف که تاکنون ۵.۱ میلیارد آنها به بهرهبرداری رسیده است.
از سوی دیگر طراحی بستههای سرمایهگذاری منطقهای با هدف جذب بخش خصوصی و تعاونی در توسعه معادن استانها در محدودهها و پروانههای اکتشاف در اختیار نیز به تعداد ۳۰ بسته و به ارزش ۱۸.۵ همت صورت گرفته است.
-فناوری، یکی از موضوعات اولویتدار در ایمیدرو میباشد بهطوریکه در حوزه تقویت و ارتقای سطح بهرهوری، فناوری و حمایت از نوآوری، پروژههایی ازقیبل طرحهای مطالعاتی و اجرایی نیروگاههای بازیافت حرارت، توسعه فولاد سبز، استفاده از باطلهها، مطالعات به منظور عملیاتی کردن اکتشاف هوشمند، توسعه فناوری در استفاده از مواد معدنی (استفاده از سنگهای هماتیت با دانش داخلی) تعریف گردیدهاند.
همچنین تعریف و آغاز پروژههای تحول دیجیتال شامل هوشمندسازی باسکولها، دیسپچینگ ماشینآلات معدنی، پیادهسازی پلتفرم ایمنی معادن زیرزمینی، پیادهسازی سامانه حکمرانی دیجیتال، پیادهسازی سیستمهای هوشمند مدیریت مصرف آب و انرژی و … از برنامهها و اقدامات اساسی ایمیدرو میباشند.
با توجه به تحولات جهانی در حوزه معدن از جمله دیجیتالیسازی، هوش مصنوعی و الزامات زیستمحیطی، ایمیدرو چه برنامهای برای افزایش رقابتپذیری صنایع معدنی ایران در بازارهای بینالمللی دارد؟
رقابتپذیری محصولات زنجیره معدن و صنایع معدنی در بازارهای بینالمللی، موضوعی چندبعدی است و ایمیدرو در سالهای اخیر مجموعهای از اقدامات را برای تقویت جایگاه رقابتی این بخش دنبال کرده است.
اول، تمرکز بر تکمیل زنجیره ارزش و افزایش ارزش افزوده محصولات بوده است. ما تلاش کردهایم صادرات مواد خام و کمارزش کاهش پیدا کند و ظرفیتهای تولید محصولات فرآوریشدهتر مانند کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی، محصولات فولادی، مس و آلومینیوم توسعه پیدا کند؛ چرا که رقابت در بازار جهانی امروز، رقابت در زنجیره ارزش است نه صرفاً حجم تولید.
دوم، کاهش هزینه تمامشده تولید و ارتقای بهرهوری را در دستور کار قرار دادهایم. در صنایع معدنی، انرژی، لجستیک و بهرهوری تجهیزات از عوامل اصلی رقابتپذیری هستند. ایمیدرو از طریق توسعه زیرساختهای انرژی، بهینهسازی مصرف، توسعه نیروگاهها، حمایت از طرحهای افزایش بهرهوری و استفاده از فناوریهای نوین، به دنبال کاهش هزینه تولید و نزدیک شدن به استانداردهای جهانی است.
سوم، توسعه زیرساختهای صادراتی و مالی برای حضور پایدارتر در بازارهای جهانی بوده است. با توجه به شرایط پیچیده تجارت بینالمللی، موضوعاتی مانند تأمین مالی، حملونقل، مدیریت ریسک صادرات و دسترسی به بازارهای هدف اهمیت بیشتری پیدا کرده است. ایمیدرو در همکاری با نظام بانکی و نهادهای مالی، به دنبال ایجاد سازوکارهای جدید برای تأمین مالی پروژهها و تقویت توان صادراتی شرکتهای معدنی است.
چهارم، ارتقای کیفیت، استانداردها و فناوری تولید را دنبال کردهایم. بازارهای جهانی امروز علاوه بر قیمت، به کیفیت محصول، استانداردهای زیستمحیطی، بهرهوری انرژی و میزان کربن تولیدشده توجه میکنند؛ بنابراین حرکت به سمت تولید سبز، کاهش شدت مصرف انرژی و استفاده از فناوریهای جدید، بخشی از برنامه رقابتپذیری صنعت معدن ایران است.