به گزارش اخبار صنعت آنلاین،ایران با جمعیت بالای وسایل نقلیه و روند فزاینده مصرف بنزین، با چالشهای جدی در حوزه سوخت و انرژی روبهروست. محدودیتهای ظرفیت پالایشگاهی، رشد روزافزون تقاضا و ملاحظات محیطزیستی، سیاستگذاران را بر آن داشته تا رویکرد تنوعبخشی به سبد سوخت حملونقل را دنبال کنند. در این میان، سوخت الپیجی (گاز مایع) بهعنوان گزینهای مهم و کممصرف مورد توجه قرار گرفته و کارشناسان آن را یکی از ارکان اصلی اصلاح ساختار مصرف سوخت میدانند.
براساس آمارها، مصرف روزانه بنزین در ایران طی پنج سال گذشته روندی صعودی داشته و گاه از مرز ۱۲۰ میلیون لیتر در روز نیز عبور کرده است. افزایش جمعیت خودروها، نبود جایگزینهای جدی و سیاستهای حمایتی از قیمت بنزین، عوامل موثر در شکلگیری این وضعیت هستند. این موضوع نه تنها فشار مضاعفی بر منابع و پالایشگاههای داخلی وارد کرده بلکه زمینهساز وابستگی، تهدید امنیت انرژی و چالشهای زیستمحیطی نیز شده است.
سیاستهای جهانی؛ عبور از تکسوختی
کشورهای پیشرو در حوزه حملونقل، همواره به دنبال تنوعبخشی در سبد سوخت خودروها بودهاند. تجربه چین، هند، اتحادیه اروپا و برزیل نشان میدهد که استفاده از سوختهای جایگزین مانند CNG، LPG، برق و اتانول در کنار بنزین، نه تنها مصرف سوختهای فسیلی را کاهش داده بلکه موجب ارتقای کیفیت هوا و کاهش هزینههای انرژی شده است. مدل رویترز بر این اساس است که تنوع سوختها باید متناسب با زیرساخت، منابع داخلی و مسائل اقتصادی هر کشور طراحی شود.
الپیجی؛ فرصتی برای ایران
گاز مایع (LPG) یکی از سوختهایی است که در ایران به وفور تولید میشود اما سهم آن در مصرف سوخت خودروها پایین است. به دلیل مازاد تولید در پالایشگاهها و پتروشیمیها، سالانه حجم قابل توجهی از الپیجی صادر یا در بخش خانگی مصرف میشود. درحالی که کارشناسان معتقدند استفاده گستردهتر از الپیجی در بخش حملونقل میتواند نقش مهمی در تعدیل مصرف بنزین ایفا کند.
مزایای الپیجی در حملونقل
الف. کاهش هزینه سوخت
قیمت الپیجی از بنزین پایینتر بوده و با توجه به فراوانی آن در کشور، استفاده از این سوخت موجب کاهش هزینه سوخترسانی و کاهش فشار بر منابع بنزین میشود.
ب. سازگاری با محیطزیست
سوخت الپیجی از نظر آلایندگی (نیتروژن، دیاکسیدکربن و ذرات معلق) نسبت به بنزین پاکتر بوده و استفاده گسترده از آن در خودروها میتواند کیفیت هوا را بهبود دهد.
استفاده از الپیجی موجب کاهش وابستگی به بنزین و تقویت امنیت انرژی در شرایط تحریم یا محدودیت واردات خواهد شد.
چالشهای توسعه سوختهای جایگزین
هرچند استفاده از سوختهای جایگزین مانند الپیجی مزیتهای فراوانی دارد اما توسعه آن با چالشهایی همراه است:
تبدیل خودروها به مصرف الپیجی نیازمند تجهیزات خاص، ایستگاههای سوختگیری و استانداردهای ایمنی است. سرمایهگذاری برای توسعه این زیرساختها در کوتاهمدت هزینهبر خواهد بود.
عدم آگاهی کافی مردم نسبت به مزایای الپیجی و چگونگی استفاده ایمن از آن، مانع از توسعه سریع این سوخت شده است.
برای افزایش سهم الپیجی در بخش حملونقل، سیاستهای تشویقی مانند یارانه، تسهیلات تبدیل خودروها و حمایت از توسعه جایگاههای سوختگیری ضروری است.
تجربه سایر کشورها؛ آموزههایی برای ایران
کشورهایی مانند ترکیه، هند و ایتالیا با اجرای موفق سیاستهای جایگزینی سوخت توانستهاند وابستگی خود به بنزین را کاهش دهند. در ترکیه، بیش از ۴۰ درصد خودروها از الپیجی استفاده میکنند و دولت با ارائه بستههای حمایتی، نصب تجهیزات استاندارد و تشویق خودروسازان، روند گذار به LPG را سرعت داده است.
در هند نیز برنامههای دولتی برای توسعه ایستگاههای سوخت و سیاستهای قیمتگذاری، موجب افزایش انگیزه رانندگان برای تبدیل خودرو به مصرف گاز مایع شده است.
برای تسریع روند تنوعبخشی به سبد سوخت و کاهش مصرف بنزین پیشنهاد میشود:
احداث جایگاههای سوختگیری جدید، نصب تجهیزات ایمنی در خودروها و تدوین استانداردهای لازم از الزامات این طرح است.
اعطای تسهیلات مالی برای تبدیل خودروها، کاهش تعرفه واردات تجهیزات تبدیل، و یارانه مصرفی برای سوختهای جایگزین.
آموزش استفاده ایمن از سوخت الپیجی، اطلاعرسانی درباره مزایای اقتصادی و زیستمحیطی آن و جلب مشارکت مردم.
تشویق خودروسازان داخلی برای تولید خودروهای دوگانهسوز یا مجهز به تجهیزات LPG.
درصورت اجرا و پیگیری سیاستهای پیشنهادی، انتظار میرود طی پنج سال آینده سهم سوختهای جایگزین در بخش حملونقل از رقم فعلی (کمتر از ۵ درصد) به بیش از ۲۰ درصد برسد. این امر میتواند مصرف روزانه بنزین را تا ۳۰ میلیون لیتر کاهش دهد و دستاوردهای اقتصادی و زیستمحیطی مهمی برای کشور رقم بزند.
با توجه به رشد تقاضای بنزین، محدودیت ظرفیت پالایشگاهی و تهدیدات امنیت انرژی، تنوعبخشی به سبد سوخت حملونقل ضرورتی حیاتی برای ایران است. سوخت الپیجی، با مزیتهای اقتصادی و زیستمحیطی و ظرفیت تولید بالا، میتواند راهبرد کاهش مصرف بنزین باشد. اما این گذار نیازمند توسعه زیرساخت، سیاستهای حمایتی، آموزش و مشارکت مردمی است تا ایران بتواند آینده انرژی خود را با پایداری و امنیت بیشتری رقم بزند.