در بلندمدت، رشد نقدینگی و تورم، کسری بودجه و ناترازی بانک‌ها ارزش ریال را تحت فشار قرار می‌دهند؛ در سمت دیگر، تحریم، محدودیت درآمد نفتی و دشواری دسترسی به ارز، عرضه دلار را کاهش می‌دهند. خبرهای سیاسی، جنگ و مذاکرات نیز با تغییر انتظارات می‌توانند سرعت افزایش یا کاهش نرخ ارز را تغییر دهند. تحلیل جریان نقدینگی در صرافی‌ها و بازار غیررسمی نشان می‌دهد ۳ عامل اصلی پشت این جهش قرار دارند:
تخلیه تقاضای سرکوب‌شده پس از مجمع عمومی: معامله‌گران در دو هفته گذشته به دلیل احتمال توافق موقت دست از خرید کشیده بودند. اما با رد پیشنهاد آتش‌بس توسط دونالد ترامپ و شکست گمانه‌زنی‌ها، تقاضای به تعویق افتاده به سرعت وارد بازار شد.
تنگنای فیزیکی ورود ارز به کشور: استمرار ۱۲ هفته محاصره دریایی و افزوده‌شدن تحریم‌های پروازی، هزینه انتقال حواله و درهم را به شدت افزایش داد. علاوه بر این، شایعات انسداد مرزهای زمینی چشم‌انداز عرضه اسکناس را تیره کرد.
سوخت‌گیری از موتور متغیرهای بنیادین: رشد بالای نقدینگی و پایه پولی انتظارات صعودی را تغذیه می‌کنند. در نتیجه، ارزش پول ملی در برابر ریسک‌های جنگ و تحریم تضعیف شد.
اگر گشایش سیاسی سریعی رخ ندهد، تثبیت دلار بالای تراز ۲۵۰ هزار تومان می‌تواند مسیر صعود به اهداف بالاتر را هموار سازد.
بطور کلی افزایش نرخ دلار را می‌توان ساده‌شده از دو مسیر دید: از یک طرف مقدار ریال و تقاضا برای ارز افزایش پیدا می‌کند و از طرف دیگر عرضه و دسترسی اقتصاد به ارز خارجی محدود می‌شود. هفت عامل زیر مهم‌ترین کانال‌های این دو مسیر هستند.
وقتی هزینه‌های دولت بیشتر از درآمدهای پایدار باشد، نحوه تأمین کسری اهمیت زیادی پیدا می‌کند. اگر کسری به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به منابع بانک مرکزی و شبکه بانکی منتقل شود، می‌تواند پایه پولی و نقدینگی را افزایش دهد. مرکز پژوهش‌های مجلس کسری لایحه بودجه ۱۴۰۵ را حدود ۹۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود. البته وجود کسری بودجه به‌تنهایی به معنی چاپ مستقیم همان مقدار پول نیست؛ مسیر تأمین کسری تعیین می‌کند فشار پولی آن چقدر خواهد بود.
وقتی حجم پول و شبه‌پول سریع‌تر از ظرفیت تولید اقتصاد افزایش پیدا کند، فشار تورمی ایجاد می‌شود. بخشی از نقدینگی در دوره‌های نااطمینانی نیز به سمت دارایی‌هایی مانند ارز و طلا حرکت می‌کند. براساس داده‌های منتشرشده از بانک مرکزی، نقدینگی در پایان ۱۴۰۴ حدود ۵۳.۳ درصد و پایه پولی حدود ۶۱.۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته بود. رئیس‌کل بانک مرکزی نیز رشد نقدینگی پنج ماه نخست ۱۴۰۵ را حدود ۱۹ درصد اعلام کرده است.
یکی از بنیادی‌ترین پاسخ‌ها به سؤال «چرا دلار گران می‌شود؟» تفاوت تورم ایران با اقتصادهای طرف تجاری است. اگر سطح قیمت‌ها در ایران برای سال‌ها بسیار سریع‌تر افزایش پیدا کند، قدرت خرید ریال کاهش می‌یابد و این اختلاف در بلندمدت خود را در نرخ ارز نیز نشان می‌دهد.
بخش مهمی از عرضه ارز ایران به صادرات نفت، پتروشیمی و سایر کالاها وابسته است. بنابراین محدود شدن صادرات یا دسترسی به درآمدهای ارزی، سمت عرضه بازار ارز را تحت فشار قرار می‌دهد.