زیستبوم دیجیتال به مجموعهای بههمپیوسته از انسانها، فناوریها، پلتفرمها، سازمانها، دادهها، خدمات و روابطی گفته میشود که در فضای دیجیتال با یکدیگر تعامل دارند و بر رفتار، ارتباطات، تصمیمگیری و زندگی اجتماعی و اقتصادی اثر میگذارند.به بیان ساده، زیستبوم دیجیتال همان محیط زندگی و تعامل انسانها در جهان دیجیتال است؛ محیطی که در آن شبکههای اجتماعی، وبسایتها، پیامرسانها، هوش مصنوعی، خدمات آنلاین، رسانههای دیجیتال، دادهها و کاربران به یکدیگر متصل هستند. این مفهوم برای موضوعاتی مانند تابآوری خانواده در زیستبوم دیجیتال، مددکاری اجتماعی در زیستبوم دیجیتال، تابآوری کودکان در زیستبوم دیجیتال و سواد رسانهای اهمیت ویژهای دارد.زیست بوم دیجیتال یکی از مفاهیم مهم در مطالعات فناوری، ارتباطات، اقتصاد دیجیتال، علوم اجتماعی و تحول دیجیتال است. این مفهوم به محیطی گسترده و پویا گفته میشود که در آن انسانها، سازمانها، فناوریها، پلتفرمها، دادهها، خدمات و شبکههای ارتباطی با یکدیگر در تعامل هستند. بنابراین، زیست بوم دیجیتال را نمیتوان صرفاً به اینترنت، شبکههای اجتماعی یا ابزارهای دیجیتال محدود کرد. زیست بوم دیجیتال مجموعهای از عناصر انسانی و فناورانه است که به شکل بههمپیوسته فعالیت میکنند و بر یکدیگر اثر میگذارند.
در ادبیات علمی، هنوز یک تعریف واحد و مورد توافق همگانی برای زیست بوم دیجیتال وجود ندارد، اما در تعاریف مختلف یک ویژگی مشترک دیده میشود: وابستگی متقابل میان بازیگران و فناوریها و ایجاد ارزش از طریق تعامل دیجیتال. پژوهشهای حوزه سیستمهای اطلاعاتی، زیست بوم دیجیتال را شبکهای اجتماعی ـ فنی از فناوریها و بازیگران وابسته به یکدیگر میدانند.
در جریان شرایط اخیر و مشکلات ایجادشده برای برخی بانکها و دستگاهها، سازمان فناوری اطلاعات به دستور وزیر ارتباطات، در تأمین محل استقرار و استمرار ارائه خدمات دولت و همچنین تسهیل دسترسی مردم به خدمات، همکاریهای گستردهای انجام داده است. اصلاح تنظیمگری، توسعه زیرساختهای ارتباطی و پردازشی، دسترسی به داده و تحول دیجیتال از جمله مداخلاتی هستند که میتوانند زمینه دستیابی اقتصاد دیجیتال به سهم ۱۰ درصدی از تولید ناخالص داخلی را تا پایان برنامه فراهم کنند.
با دستوری که رئیسجمهوری درباره زیستبومهای دولت دیجیتال داده است، تحول ویژهای در دولت دیجیتال رقم خواهد خورد و نتیجه این تحول قطعاً به مردم خواهد رسید و با رویکردی که دولت چهاردهم دنبال میکند، باید بیش از گذشته در مسیر تسهیل و بهبود امور مردم حرکت کرد.حولات فضای مجازی در ایران طی سالهای اخیر معمولاً از دریچه منازعات سیاسی، سیاستهای تنظیمگری یا رقابت میان پلتفرمهای داخلی و خارجی روایت شده است. اما پیمایش ملی اخیر مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) تصویری متفاوت از وضعیت ارائه میکند. این پیمایش که در فاصله ۲۵ تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به سفارش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و با نمونهای متشکل از ۴۵۴۵ نفر از افراد بالای ۱۵ سال انجام شده، نشان میدهد ۸۹.۳ درصد جمعیت کشور کاربر اینترنت هستند و یافتههای تفصیلی آن بر اساس پاسخهای ۴۰۶۰ کاربر اینترنت استخراج شده است.