سمیه خسروی
پژوهشگر و مدرس دانشگاه
در گفت‌وگوهای روزمره، بهتر است به جای برچسب‌زدن به شخصیت، درباره‌ی رفتار مشخص صحبت کنیم:
- به جای «تو تنبلی»، بگوییم: «امروز تکلیفت را شروع نکردی؛ چه چیزی مانع شد؟»
- به جای «تو اصلاً تمرکز نداری»، بگوییم: «بیایید راهی پیدا کنیم که زمان مطالعه‌ات کوتاه‌تر و منظم‌تر باشد.»
- به جای «تو در این درس ضعیفی»، بگوییم: «این بخش برایت چالش‌برانگیز است و می‌توانیم قدم‌به‌قدم تمرین کنیم.»
همچنین بهتر است تلاش و فرایند را ببینیم، نه فقط نتیجه را:
- «دیدم با وجود سختی، دوباره تلاش کردی.»
- «روش جدیدی را امتحان کردی؛ این یعنی در حال یادگیری هستی.»
- «اشتباهت به ما نشان داد کدام بخش نیاز به تمرین بیشتری دارد.»
این نوع گفت‌وگو، ذهنیت رشد را تقویت می‌کند؛ یعنی باور به اینکه توانایی‌ها با تمرین، بازخورد و حمایت قابل توسعه‌اند.
«ببین دوستت چقدر بهتر است»، «خواهرت در این سن…»، «پسر فلانی همیشه شاگرداول است»؛ این جمله‌ها ممکن است در کوتاه‌مدت کودک را به حرکت وادارند، اما اغلب در بلندمدت احساس ناکافی‌بودن، اضطراب و رقابت ناسالم ایجاد می‌کنند.
هر کودک مسیر رشد منحصربه‌فردی دارد. مقایسه‌ی سالم، مقایسه‌ی کودک با خودش است:
- امسال نسبت به سال گذشته چه چیزی را بهتر انجام می‌دهد؟
- کدام مهارت را تازه یاد گرفته است؟
- در چه زمینه‌ای پیشرفت کرده، حتی اگر کوچک باشد؟
- گام بعدی او چیست؟
رشد واقعی همیشه پرسر و صدا نیست؛ گاهی در یک تلاش دوباره، یک عذرخواهی، یک سؤال‌پرسیدن یا غلبه بر ترسی کوچک اتفاق می‌افتد.
۶. سلامت جسم و روان را در اولویت قرار دهیم
خواب کافی، تغذیه‌ی مناسب، تحرک، بازی و زمان ارتباط خانوادگی، تجمل نیستند؛ پایه‌های یادگیری و سلامت روان‌اند. کودکی که خسته، گرسنه یا دائماً در معرض فشار و صفحه‌نمایش است، نمی‌تواند بهترین عملکرد خود را نشان دهد.
خانواده‌ها می‌توانند در آغاز سال تحصیلی، چند عادت ساده و پایدار ایجاد کنند:
- ساعت خواب و بیداری نسبتاً منظم
- صبحانه‌ی مناسب
- زمان مشخص برای تکالیف و استراحت
- تحرک و بازی روزانه
- محدودیت روشن و همراه با گفت‌وگو برای استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی
ادامه در صفحه 2